Source :- BBC PUNJABI
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸਮਾਂ: 11 ਮਿੰਟ
ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਸਲਾਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਸੂਚੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਰੋਟੀ ਤੇ ਚਾਵਲ ਛੱਡਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਇੰਟਰਮਿਟੈਂਟ ਫਾਸਟਿੰਗ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਲੋਕ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਤਰਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈਣ ਨੂੰ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਕੀ ਫਿੱਟ ਹੋਣ ਲਈ ਪਸੰਦੀਦਾ ਖਾਣਾ ਛੱਡਣਾ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ? ਕੀ ਵਜ਼ਨ ਘੱਟ ਹੋਣਾ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਘੱਟ ਹੋਣਾ ਇੱਕੋ ਹੀ ਗੱਲ ਹੈ? ਤੇ ਜੇ ਦੋਵੇਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਫੈਟ ਘੱਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਪਾਣੀ?
ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਜਾਣਨ ਲਈ ਬੀਬੀਸੀ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਨਿਤਿਨ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰ ਤੇ ਫੂਡ ਐਕਸਪਰਟ ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਿਖਾ ਸ਼ਰਮਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।
ਵੇਟ ਲੌਸ ਅਤੇ ਫੈਟ ਲੌਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ?
ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਿਖਾ ਸ਼ਰਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੇਟ ਲੌਸ ਅਤੇ ਫੈਟ ਲੌਸ ਵਿਚਾਲੇ ‘ਜ਼ਮੀਨ-ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਫ਼ਰਕ’ ਹੈ।
ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਤਸਵੀਰ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਜ਼ਨ ਤਾਂ ਘੱਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ,
ਪਰ ਉਸਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ, ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਚਮਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੀ ਤਸਵੀਰ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਚਮਕ ਹੈ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਨ ਤੇ ਉਸਦੇ ਉੱਠਣ-ਬੈਠਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ ਪਤਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਫਿੱਟ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਲੋਕ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਇਸਦੇ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦਾ ਕੁੱਲ ਵਜ਼ਨ ਘਟੇ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਇੱਛਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਵਾਧੂ ਚਰਬੀ ਘਟਾ ਕੇ ਫਿੱਟ ਦਿਖਣ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਫੈਟ ਲੌਸ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫੈਟ ਲੌਸ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ, ਸਿਰਫ ਵੇਟ ਲੌਸ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ।
“ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਸ਼ੀਨ ਸਿਰਫ ਚਰਬੀ ਨਹੀਂ ਮਾਪਦੀ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੱਡੀਆਂ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪਾਣੀ, ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਰਮਾ ਫੈਟ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਰੂੰ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਫੈਟ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਗ੍ਹਾ ਘੇਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਜਾਣਨ ਲਈ ਉਹ ਵੇਟ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਥਾਂ ਇੰਚ ਟੇਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਕੱਪੜੇ ਢਿੱਲੇ ਹੋਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਰਮਾ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਫੈਟ ਘੱਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਦੁਨੀਆ ਚਾਹੁੰਦੀ ਫੈਟ ਲੌਸ ਹੈ, ਪਰ ਕਰਦੀ ਵੇਟ ਲੌਸ ਹੈ।”
ਕੀ ਕੈਲੋਰੀ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਹੀ ਇਸਦਾ ਜਵਾਬ ਹੈ?
ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਕੈਲੋਰੀ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਕਿੰਨੀ ਕੈਲੋਰੀ ਮਿਲੀ ਤੇ ਤੁਰਨ ਜਾਂ ਕਸਰਤ ਨਾਲ ਕਿੰਨੀ ਖਰਚ ਹੋਈ।
ਪਰ ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਰਮਾ ਕੈਲੋਰੀ ਤੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਖਾਣੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤੇ ਕੈਲੋਰੀ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਵੇਂ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਕੈਲੋਰੀ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਟੀਮ ਇੰਜਣ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਕੋਲਾ ਸਾੜਨ ਨਾਲ ਕਿੰਨੀ ਊਰਜਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਈ।
ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਸਟੀਮ ਇੰਜਣ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਸੜਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਦੇ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਦੇ ਬਦਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੰਜਣ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਸੜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।
ਉਹ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕੈਲੋਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿਰਫ ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਜਾਂ ਹੌਟ ਚੌਕਲੇਟ ਫੱਜ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਕੈਲੋਰੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਹ ਸਿਹਤਮੰਦ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਫੈਟ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਵੇਗਾ।
ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਫਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਖਾਣੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫੈਟ ਇੱਕੋ-ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਰਮਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਚਮੜੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਮ੍ਹਾ ਫੈਟ ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸਰਲ ਫੈਟ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਚਮੜੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਮੌਜੂਦ ਫੈਟ ਨਾਲ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਸਰੀਰ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਵਿਸਰਲ ਫੈਟ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜਮ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਪਤਲੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਢਿੱਡ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਢਿੱਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਫੈਟ ਸਿਹਤ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਕੋਲੈਸਟਰੋਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਫੈਟ ਕਿਸ ਜਗ੍ਹਾ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਬਣਤਰ ਤੇ ਡੀਐਨਏ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਆਂਦਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਜਿਗਰ ਤੇ ਹਾਰਮੋਨਸ ਨੂੰ ਵੀ ਅਹਿਮ ਮੰਨਦੀ ਹੈ।
ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰਮੋਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹਾਰਮੋਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਫੈਟ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਨਿਤਿਨ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਮਿਲੀ ਹੈਲਥ ਸਰਵੇ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਰੀਬ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਔਰਤਾਂ ਤੇ 27 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਵਜ਼ਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਰਮਾ ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਡਾਇਬਟੀਜ਼, ਦਿਲ ਤੇ ਕਿਡਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਬੋਝ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਸਾਇਣਾਂ, ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ, ਰਿਫਾਇੰਡ ਤੇਲ ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਧਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦੇ ਹਨ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੈਕਡ ਫਰੈਂਚ ਫਰਾਈਜ਼, ਸਲਾਮੀ, ਸੌਸੇਜ, ਕੋਲਡ ਡਰਿੰਕ ਤੇ ਐਨਾਲੋਗ ਪਨੀਰ ਵਰਗੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿੰਨਾ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੀ ਫੈਟ ਲੌਸ ਦੇ ਲਈ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਛੱਡਣੇ ਪੈਣਗੇ?
ਇਹ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਰੋਟੀ ਤੇ ਚਾਵਲ ਛੱਡਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਇੰਨੀ ਵਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਫੈਟ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਪਰ ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਜਵਾਬ ਹੈ, “ਰੋਟੀ-ਚਾਵਲ ਛੱਡੋ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿਓ।”
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰੋਟੀ ਲਈ ਐਸੇ ਆਟੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੋਕਰ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ। ਕਣਕ ਦੇ ਨਾਲ ਜੌਂ, ਬਾਜਰਾ ਜਾਂ ਛੋਲਿਆਂ ਦਾ ਆਟਾ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਨਾਲ ਰੋਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਣਕ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ੂਗਰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰੋਟੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸਦੇ ਆਟੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਚਾਵਲ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਚਾਵਲ ਦੀ ਥਾਂ ਬਿਨਾਂ ਪਾਲਿਸ਼ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਚਾਵਲ ਵਰਤਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਚਾਵਲ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਚਾਵਲ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਨਵਾਂ ਚਾਵਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਤੇ ਗੈਸ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਚਾਵਲ ਦਾ ਗਲਾਈਸੈਮਿਕ ਇੰਡੈਕਸ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਤੇ ਪੱਕੇ ਫਲ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੱਚੇ ਅੰਬ ਤੇ ਪੱਕੇ ਅੰਬ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਵਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਖਾਣੇ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਕੀ ਹੈ?
“ਨਾਸ਼ਤਾ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ, ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਖਾਣਾ ਰਾਣੀ ਵਾਂਗ ਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ ਗਰੀਬ ਵਾਂਗ”, ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਰਮਾ ਇਸ ਪੁਰਾਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਸਵੇਰੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਢਲਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਕੁਝ ਹਲਕਾ ਲੈਣ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਸ਼ਤਾ ਕਰਨ ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਭੋਜਨ 12 ਤੋਂ 1 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਮੂੰਗਫਲੀ ਜਾਂ ਭੁੰਨੇ ਛੋਲੇ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ 7 ਵਜੇ ਤੱਕ ਖਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਰ ਹੋ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਾਰਾ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਕੁਝ ਹਲਕਾ ਲੈਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ 7 ਜਾਂ 8 ਵਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਐਸਾ ਭਾਰਾ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਪਵੇ।
ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਰਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਜ ਕਈ ਲੋਕ ਸਵੇਰੇ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ। ਉਹ ਬਿਸਕੁਟ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਤੇ ਰਿਫਾਇੰਡ ਖਾਦ ਪਦਾਰਥ ਲੈਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਖਾਣਾ 2 ਜਾਂ 3 ਵਜੇ ਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ 11 ਵਜੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਲੈਅ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ।
ਦਿਨ-ਭਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਰਮਾ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਬਣਾਵਟ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਖਾਣਾ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜੇ ਲਈ ਵੀ ਸਹੀ ਹੋਵੇ।
ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਰਬਲ ਟੀਅ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ, ਅਦਰਕ, ਦਾਲਚੀਨੀ, ਇਲਾਇਚੀ ਅਤੇ ਸੌਂਫ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਹ ਜਾਂ ਕੌਫ਼ੀ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਫਲ ਖਾਣ ਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਫਲ ਲੈਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਥਾਂ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਮੂੰਗਫਲੀ ਵਾਲਾ ਪੋਹਾ, ਬੇਸਣ ਜਾਂ ਮੂੰਗ ਦਾਲ ਦਾ ਚੀਲਾ, ਸਬਜ਼ੀ ਭਰਿਆ ਪਰਾਂਠਾ, ਇਡਲੀ, ਰਾਗੀ ਦੀ ਇਡਲੀ, ਢੋਕਲਾ ਜਾਂ ਉਬਲੇ ਛੋਲੇ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਮਲਟੀਗਰੇਨ ਰੋਟੀ, ਇੱਕ ਹਰੇ ਪੱਤੇਦਾਰ ਸਬਜ਼ੀ ਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਸਬਜ਼ੀ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਟਾ ਦਾਲ ਨਾਲ ਗੁੰਨ੍ਹਣ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਵੀ ਦੱਸਿਆ।
ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਭੁੰਨੇ ਛੋਲੇ ਜਾਂ ਮੂੰਗਫਲੀ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ ਸੂਪ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਭੁੱਖ ਕਾਰਨ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਖੀਰਾ ਤੇ ਟਮਾਟਰ ਵਰਗੀਆਂ ਕੱਚੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੇਬ, ਚੁਕੰਦਰ ਤੇ ਗਾਜਰ ਦੀ ਸਮੂਦੀ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੰਦਿਆਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਦਿਲ, ਆਂਦਰਾਂ ਤੇ ਜਿਗਰ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਡਾਈਟ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਸਰਤ?
ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਰਮਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਸਿਰਫ ਵਜ਼ਨ ਨਹੀਂ, ਫੈਟ ਘੱਟ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਨਾਲ ਫੈਟ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਫਰਕ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਸਰਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਸਰਤ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਸੁਸਤ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਿਰਫ ਕਸਰਤ ਕਰਕੇ ਸਮੋਸਾ-ਕਚੌੜੀ ਖਾਂਦੇ ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਖਾਣਾ ਬਦਲ ਕੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇ ਫਿੱਟ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੋਚ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਗਲਤ ਹਨ।
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਕਦਮ ਤੁਰਨ ਬਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਰਨਾ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਟੀਚਾ ਆਸਾਨ ਹੈ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਉਹ ਜਿੰਮ, ਐਰੋਬਿਕਸ ਤੇ ਯੋਗਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਕਦਮ ਤੁਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜਲਦੀ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣਾ ਕਿੰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਰਮਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਣਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਡਨੀ ਜਾਂ ਗੌਲ ਬਲੈਡਰ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇਖੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤੇਜ਼ ਬਦਲਾਅ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਉਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਭੋਜਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੁਧਾਰਨ, ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਚੁਣਨ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਵੱਧਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
‘ਇੰਟਰਮਿਟੈਂਟ ਫਾਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਵੀਕੈਂਡ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਖਾਣਾ’
ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਰਮਾ ਇੰਟਰਮਿਟੈਂਟ ਫਾਸਟਿੰਗ ਨੂੰ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਦਾ “ਸ਼ਰਤੀਆ ਇਲਾਜ” ਮੰਨਣ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ 16 ਘੰਟੇ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੌਫੀ, ਤੇਜ਼ ਚਾਹ, ਤਲਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ, ਰਿਫਾਇੰਡ ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਸੈਂਡਵਿਚ ਖਾ ਕੇ ਵਰਤ ਤੋੜਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਭੁੱਖਾ ਰੱਖਣ ਤੇ ਫਿਰ ਜੰਕ ਫੂਡ ਦੇਣ ਵਰਗਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਹਲਕੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਤੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖਜੂਰ, ਨਾਰੀਅਲ ਪਾਣੀ, ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਫਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੰਟਰਮਿਟੈਂਟ ਫਾਸਟਿੰਗ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਤੀਜੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹੀ ਗੱਲ ਉਹ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਪੰਜ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਡਾਇਟ ਤੇ ਫਿਰ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਦੇ ਵਿਆਹ ਜਾਂ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾ ਲੈਣ ਨੂੰ ਉਹ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਆਦਤ ਬਣਾਉਣਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਝਟਕਾ ਦੇਣਾ ਹੈ।
ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਬਦਲਦੇ ਮੌਸਮ ਨਾਲ ਪੱਥਰ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਸਿਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕੱਲ੍ਹ ਤੋਂ ਫੈਟ ਲੌਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਰਮਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਫਰਿੱਜ ਵਿੱਚ ਸਲਾਦ ਤੇ ਫਲ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਚਾਕਲੇਟ ਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਦੇ ਡੱਬੇ ਘਰ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੁਭਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਣਗੀਆਂ ਤਾਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇਗਾ।
ਦੂਜੀ ਤਰਜੀਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਰਬਲ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ, ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਨਾਰੀਅਲ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੋਤਲ ਰੱਖਣ ਤੇ ਹਰ ਘੰਟੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਸਮਝ ਕੇ ਚਿਪਸ ਜਾਂ ਚਾਕਲੇਟ ਖਾਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਤੀਜੀ ਗੱਲ, ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਜਾਂ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਮਿੱਠਾ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅੰਜੀਰ, ਕਿਸ਼ਮਿਸ਼, ਅੰਬ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਿੱਠੇ ਦੂਜੇ ਵਿਕਲਪ ਰੱਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਰਫ ਉਬਲੀ ਹੋਈ ਤੋਰੀ ਜਾਂ ਲੌਕੀ ਵਰਗਾ ਬੇਸੁਆਦ ਖਾਣਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਪਾਵੇਗਾ। ਖਾਣਾ ਸੁਆਦਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਆਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ ਚਾਕਲੇਟ ਤੇ ਚਿਪਸ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਰਮਾ ਮੁਤਾਬਕ, ਡਾਇਟ ਦਾ ਅਰਥ ਘੱਟ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਤੈਅ ਤੇ ਵਿਵਸਥਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਹੈ, “ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾ ਬਣਾਓ।”
ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
source : BBC PUNJABI
