ભાજપનો નવો વંદે માતરમ ઠરાવ છ કડીઓમાં કોંગ્રેસની વોટ-બેંક રાજનીતિની ટીકા કરે છે

BJPએ “વંદે માતરમ્”ના સંપૂર્ણ છ-અંતરાવાળા સંસ્કરણનો દૃઢતાપૂર્વક બચાવ કરતો ઠરાવ પસાર કર્યો છે અને વોટ-બેંકની રાજનીતિના નામે તેને ટૂંકાવવાના કોઈપણ પ્રયાસને ફગાવી દીધો છે. નવા નિયુક્ત પદાધિકારીઓની પ્રથમ બેઠકમાં પસાર કરાયેલા આ ઠરાવમાં Congress પર પસંદગીપૂર્વકના ગાયન દ્વારા રાજકીય તુષ્ટિકરણ કરવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે અને રાષ્ટ્રીય ગીતના સંપૂર્ણ વારસાને જાળવવા તથા પ્રોત્સાહન આપવા દેશવ્યાપી અભિયાન ચલાવવાનું વચન આપવામાં આવ્યું છે. જોકે Congressએ કોઈપણ ગેરરીતિનો ઇનકાર કર્યો છે અને તેનો નિર્ણય ઐતિહાસિક પરંપરા પર આધારિત હોવાનું જણાવ્યું છે.

—

## સંપૂર્ણ અભિવ્યક્તિ, આંશિક ગાયન નહીં

તેના તાજેતરના ઠરાવ દ્વારા Bharatiya Janata Party (BJP)એ જાહેર કર્યું છે કે તે *“ભારતના રાષ્ટ્રીય ગીત તરીકેના સંપૂર્ણ વંદે માતરમના સન્માન, ગૌરવ, વારસા અને રાષ્ટ્રીય દરજ્જાને તથા ભારતની રાષ્ટ્રીય ચેતના અને સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના અમર પ્રતીક તરીકેના તેના સ્થાનને જાળવી રાખશે.”* BJPના અધ્યક્ષ Nitin Nabin અનુસાર, પક્ષ ગીતને ક્ષીણ કરવાની અથવા સામુદાયિક લાભ કે વોટ-બેંકની રાજનીતિ માટે તેનો દુરુપયોગ કરવાની ક્યારેય મંજૂરી આપશે નહીં.

આ ઠરાવમાં ખાસ કરીને Congressની August 19, 2026ના Congress Working Committeeની બેઠકમાં લેવાયેલા નિર્ણયની નિંદા કરવામાં આવી છે. આ બેઠકમાં 1937થી અમલમાં રહેલી દાયકાઓ જૂની નીતિ—પક્ષના કાર્યક્રમોમાં “વંદે માતરમ”ના માત્ર પ્રથમ બે અંતરાઓ ગાવાની—પુનઃપ્રતિપાદિત કરવામાં આવી હતી. BJPનો દાવો છે કે આ રીતે રાષ્ટ્રીય ગીતને રાજકીય હિતો માટે મર્યાદિત કરવામાં આવે છે.

—

## કાનૂની સમર્થન અને ઐતિહાસિક દલીલો

આ વર્ષની શરૂઆતમાં કાયદામાં થયેલા ફેરફારથી “વંદે માતરમ”ના ગાયનના નિયમોમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો હતો. Prevention of Insults to National Honour (Amendment) Bill, 2026માં તમામ છ અંતરાઓના ઉપયોગને ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યો છે અને સંપૂર્ણ ગીતના અનાદર અથવા તેના ગાયનમાં અવરોધને દંડનીય ગુનો બનાવવામાં આવ્યો છે. દોષિતોને ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડ થઈ શકે છે.

BJPના ઠરાવમાં ઇતિહાસ પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે: તેમાં જણાવાયું છે કે Muslim Leagueના વાંધાઓ અને વ્યાપક સામુદાયિક તથા વિભાજનવાદી સંઘર્ષોમાંથી ગીતને ટૂંકાવવાની પ્રથા કેવી રીતે ઊભી થઈ. તેમાં Mahatma Gandhi દ્વારા “વંદે માતરમ”ને ભારતના પ્રતિકાર અને બલિદાન સાથે જોડાયેલા શક્તિશાળી “સામ્રાજ્યવાદ વિરોધી નારા” તરીકે કરવામાં આવેલા વર્ણનનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. ☞ BJPએ જનતાને—ખાસ કરીને યુવાનોને—આ પૃષ્ઠભૂમિ વિશે શિક્ષિત કરવાનું વચન આપ્યું છે, જેથી રાષ્ટ્રીય ગીતનું આ મહત્વપૂર્ણ પરિમાણ ખોવાઈ ન જાય.

—

## Congress: પરંપરા કે ધ્રુવીકરણ?

તીક્ષ્ણ પ્રતિક્રિયા આપતાં Congressના અધ્યક્ષ Mallikarjun Khargeએ બે અંતરાઓ ગાવાની પ્રથાનો બચાવ કર્યો અને જણાવ્યું કે આ પરંપરા 1937માં Jawaharlal Nehru, Mahatma Gandhi, Vallabhbhai Patel અને Subhas Chandra Bose જેવા રાષ્ટ્રીય નેતાઓ સહિતના સમૂહિક નિર્ણયથી નક્કી કરવામાં આવી હતી. તેમનો દાવો છે કે આ પ્રથા એકતા અને તે સમયની ચર્ચાઓ પ્રત્યેના સન્માનને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

Khargeએ BJP પર ધ્રુવીકરણની રાજનીતિ કરવાનો આરોપ પણ મૂક્યો અને સવાલ કર્યો કે Narendra Modi છેલ્લા 11–12 વર્ષથી વડાપ્રધાન હોવા છતાં BJPએ અત્યાર સુધી આ નિયમમાં ફેરફાર શા માટે ન કર્યો. તેમની ટિપ્પણી પરથી જણાય છે કે તેઓ BJPના ઠરાવને વિભાજન ઘટાડવા નહીં, પરંતુ તેને ઉશ્કેરવાની વ્યૂહરચના તરીકે જુએ છે.

—

## BJP શું કરશે: શિક્ષણ અને જનસંગઠન

સંપૂર્ણ ગીતના રાજકીય કારણોસર દબાવી દેવામાં આવતા ગાયનનો વિરોધ કરવા BJPએ અનેક ચોક્કસ પગલાં લેવાનું વચન આપ્યું છે:

– “વંદે માતરમ”ના અર્થ, ઇતિહાસ અને મહત્વ વિશે જનતાને શિક્ષિત કરવા દેશવ્યાપી અભિયાન શરૂ કરવું.
– દરેક ભારતીય, ખાસ કરીને નવી પેઢી, તમામ છ અંતરાઓ, તેની પાછળ રહેલા બલિદાનો અને તેમના મહત્વને સમજે તે સુનિશ્ચિત કરવું.
– ગીતમાં “સૌથી શુદ્ધ રાષ્ટ્રીય ભાવના” સમાયેલી છે એવી Gandhiની માન્યતાને લોકો સુધી પહોંચાડવી.
– નાગરિકોને યાદ અપાવવું કે આ શબ્દોએ એક સમયે બ્રિટિશ સામ્રાજ્યની શક્તિને પડકાર્યો હતો.

—

## મુખ્ય નિવેદનો અને પ્રતીકાત્મકતા

તેના ઠરાવમાં BJPએ ગીતને મર્યાદિત કરીને Congress પર રાષ્ટ્રીય એકતાનું ઉલ્લંઘન કરવાનો આરોપ મૂક્યો છે. પક્ષના અધ્યક્ષ Nitin Nabinએ કોઈપણ પ્રકારની સામુદાયિક અથવા તુષ્ટિકરણની રાજનીતિ સામે કડક વલણ વ્યક્ત કર્યું, જે રાષ્ટ્રીય પ્રતીકોને નબળા બનાવી શકે છે. તેમણે કહ્યું, “[બ્રિટિશો] તેના શબ્દોથી ડરતા હતા, કારણ કે તેઓ પ્રતિકારની ભાવના જગાવતા હતા. ભારતીયોની પેઢીઓએ તેમને સ્વાતંત્ર્ય, બલિદાન અને રાષ્ટ્રીય ગૌરવના મંત્ર તરીકે પોતાના હૃદયમાં ધારણ કર્યા હતા.”

—

## હાલની સ્થિતિ

– BJPનું કહેવું છે કે “વંદે માતરમ”ને ટૂંકાવવું તેના વારસા સાથે દગો અને તુષ્ટિકરણ માટે કરવામાં આવેલું રાજકીય પગલું છે.
– Congressનું કહેવું છે કે તેનો નિર્ણય ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના મુખ્ય નેતાઓ દ્વારા કરવામાં આવેલા, દેશ બ્રિટિશ શાસન હેઠળ હતો તે સમયના, લગભગ 90 વર્ષ જૂના ઠરાવનું સન્માન કરે છે.
– કાયદામાં થયેલા ફેરફારોને કારણે હવે સંપૂર્ણ ગાયન—તમામ છ અંતરાઓ સાથે—માત્ર પસંદગી નહીં, પરંતુ કાનૂની આવશ્યકતા બની ગયું છે.

—

## અસરો

આ વિવાદ માત્ર કેટલા અંતરા ગાવામાં આવે છે તે મુદ્દા સુધી મર્યાદિત નથી. તેની પાછળ રાષ્ટ્રીય ઓળખ, રાજકીય પ્રતીકવાદ, બંધારણીય કાયદો, ઐતિહાસિક સ્મૃતિ અને સામુદાયિક સુમેળ અંગેનો વ્યાપક સંઘર્ષ રહેલો છે. BJP પોતાના અભિયાનને ભારતના વારસામાં સંપૂર્ણતા અને સન્માન પુનઃસ્થાપિત કરવાના પ્રયાસ તરીકે રજૂ કરે છે, જ્યારે Congress પોતાના વલણને રાષ્ટ્રનિર્માતાઓની દૃષ્ટિ સાથેની સાતત્યપૂર્ણ કડી તરીકે રજૂ કરે છે.

—

This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.