કર્ણાટક હાઈકોર્ટની એક બેન્ચે એવા વ્યક્તિ વિરુદ્ધ લગાવવામાં આવેલા ગુનાહિત માનવવધના આરોપને રદ કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે, જેના 14 વર્ષના પુત્રે કથિત રીતે કાર ચલાવતાં ત્રણ લોકોનાં મોત નીપજ્યાં હતાં. કોર્ટે નોંધ્યું કે ચાર્જશીટમાં પ્રથમદર્શી રીતે પૂરતી સામગ્રી ઉપલબ્ધ છે, જેથી ફરિયાદ પક્ષને કાર્યવાહી આગળ વધારવાની મંજૂરી આપી શકાય.
—
## ઘટના અને કાનૂની પૃષ્ઠભૂમિ
10 ડિસેમ્બર, 2020ના રોજ **નદીમ ઉર રહેમાન**નો પુત્ર—જે તે સમયે 14 વર્ષનો હતો—કથિત રીતે તેના પિતાની Volkswagen Vento કાર લઈને મૈસૂર–બેંગલુરુ હાઈવે પર નીકળ્યો હતો. ડ્રાઇવિંગ દરમિયાન વાહનની એક બેપૈયા સાથે ટક્કર થઈ હતી, જેમાં એક પરિવારના ત્રણ સભ્યોનાં મોત નીપજ્યાં હતાં અને ચોથો વ્યક્તિ ગંભીર રીતે ઘાયલ થયો હતો.
શરૂઆતમાં આ ઘટનાને બેદરકારીપૂર્વક વાહન ચલાવવું અને બેદરકારીથી મૃત્યુ નિપજાવવાના ગુના તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવી હતી. જોકે, તપાસ એજન્સીએ બાદમાં **ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC)ની કલમ 304, ભાગ II** હેઠળનો આરોપ ઉમેર્યો હતો—જે હત્યા સમકક્ષ ન ગણાતા ગુનાહિત માનવવધ સાથે સંબંધિત છે. નદીમ ઉર રહેમાનને બીજા આરોપી તરીકે નામિત કરવામાં આવ્યા હતા.
સેશન્સ કોર્ટે તેમને આરોપમુક્ત કરવાનો ઇનકાર કર્યા બાદ રહેમાને કર્ણાટક હાઈકોર્ટમાં રાહત માગી હતી. તેમનો હેતુ ગુનાહિત માનવવધનો આરોપ રદ કરાવવાનો હતો.
—
## કોર્ટના મુખ્ય તારણો
આ કેસની સુનાવણી કરી રહેલા જસ્ટિસ **એમ. નાગપ્રસન્ના**એ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે માતા-પિતા બનવું માત્ર સ્નેહ પૂરતું નથી—તેમાં જવાબદારી પણ સામેલ છે, ખાસ કરીને જ્યારે કોઈ નાબાલિકને વાહન ચલાવવાની તક આપવામાં આવે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે બાળક અકસ્માત સર્જે ત્યારે દરેક માતા-પિતાને આપમેળે ફોજદારી રીતે જવાબદાર ઠેરવી શકાય નહીં, પરંતુ આ કેસમાં ટ્રાયલ જરૂરી બને તેટલા પૂરતા પુરાવા ઉપલબ્ધ છે.
કોર્ટે નોંધ્યું:
– ચાર્જશીટમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે કે શ્રી રહેમાને વારંવાર પોતાના પુત્રને વાહન ચલાવવાની મંજૂરી આપી હતી અને ઘટનાના દિવસે તેને કારની ચાવીઓ સોંપી હતી.
– પિતા આ વાતનો વિરોધ કરે છે અને તેમનો દાવો છે કે બાળકે તેમની જાણકારી અથવા સંમતિ વિના વાહન લઈ લીધું હતું.
– આ પરસ્પર વિરોધી દાવાઓને ધ્યાનમાં લેતાં કોર્ટે પ્રારંભિક તબક્કે આરોપમુક્તિ આપવાનો ઇનકાર કર્યો અને જણાવ્યું, “આ પરસ્પર વિરોધી સંસ્કરણોમાંથી કયું સાચું છે તે નક્કી કરવા માટે આરોપમુક્તિની કાર્યવાહીને લઘુ-ટ્રાયલમાં રૂપાંતરિત કરી શકાય નહીં.”
—
## કાનૂની સિદ્ધાંતો અને સામાજિક સંદર્ભ
### માતા-પિતાની ફોજદારી જવાબદારી
હાઈકોર્ટ અનુસાર, જ્યારે કોઈ માતા-પિતા જાણપૂર્વક કોઈ નાબાલિકને વાહન સોંપે છે અને તેનાથી નુકસાન થવાની સંભાવના વાજબી રીતે અનુમાનિત કરી શકાય છે, ત્યારે ડ્રાઇવર સગીર હતો એટલા માટે તેઓ જવાબદારીમાંથી બચી શકતા નથી. આવા મામલાઓને સમય પહેલાં ફગાવી શકાય નહીં; તેના બદલે, કોર્ટમાં યોગ્ય કાનૂની પ્રક્રિયા દ્વારા તેનો નિર્ણય થવો જોઈએ.
### પુરાવા અને દુર્ઘટનાની ગંભીરતાનું મૂલ્યાંકન
જસ્ટિસ નાગપ્રસન્નાએ ચેતવણી આપી કે મૃત્યુ જેવી ગંભીર ઘટના આપમેળે ફોજદારી જવાબદારી સમકક્ષ ગણાવી શકાય નહીં. માત્ર એટલા માટે કે લોકોનાં મોત થયાં છે, IPCની કલમ 304, ભાગ II હેઠળનો ગુનો સાબિત થતો નથી. તેના બદલે, પરિણામને ગુનાહિત કૃત્ય અથવા બેદરકારીના પુરાવા સાથે જોડવું જરૂરી છે.
### સામાજિક અસરો
ચુકાદામાં કાયદેસર પાત્રતા વિના નાબાલિકો દ્વારા વાહન ચલાવવાની અને માર્ગ સુરક્ષાને ઊભા થતા જોખમોની વ્યાપક ચિંતાઓ પર પણ પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો હતો. રજૂ કરવામાં આવેલા આંકડા અનુસાર, **2025–26માં કર્ણાટકમાં નાબાલિકોને સંડોવતા 751 અકસ્માતો નોંધાયા હતા**, જ્યારે આ જ સમયગાળામાં સમગ્ર ભારતમાં **11,890 ઘટનાઓ** નોંધાઈ હતી. કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે દોષસિદ્ધિ માટે જરૂરી તથ્યોનું સ્થાન આ આંકડા લઈ શકતા નથી, પરંતુ તે નિયમનકારી ધ્યાન ફરીથી કેન્દ્રિત કરવા માટે પૂરતો સંદર્ભ પૂરો પાડે છે.
—
## હવે આગળ શું
– **ટ્રાયલની કાર્યવાહી**: રાહત ન મળતાં IPCની કલમ 304, ભાગ II હેઠળનો આરોપ યથાવત્ રહેશે. શ્રી રહેમાનને ટ્રાયલનો સામનો કરવો પડશે, જેમાં તેમણે કથિત રીતે ચાવીઓ સોંપી હતી કે નહીં સહિતના પુરાવાઓની તપાસ કરવામાં આવશે.
– **બચાવ પક્ષની રણનીતિ**: પરવાનગી આપવામાં આવી હતી કે નહીં તે અંગેના પરસ્પર વિરોધી દાવાઓને ધ્યાનમાં લેતાં, બચાવ પક્ષ ઇરાદા અને જાણકારી અંગેના આરોપોને પડકારશે તેવી સંભાવના છે.
– **કાનૂની પૂર્વદૃષ્ટાંત**: આ ચુકાદો ફરીથી સ્પષ્ટ કરે છે કે નાબાલિકોને સંડોવતી ગંભીર ઘટનાઓમાં માતા-પિતાની જવાબદારી કાનૂની જવાબદારી સુધી વિસ્તરી શકે છે. નાબાલિકો દ્વારા વાહન ચલાવવાના કેસોમાં ભવિષ્યના ચુકાદાઓ માટે આ નિર્ણય માર્ગદર્શક બની શકે છે.
—
## માતા-પિતા અને નીતિ ઘડતર માટે વ્યાપક અસરો
આ કેસ કાનૂની જવાબદારી અને માતા-પિતાના ઇરાદા વચ્ચે સંતુલન જાળવવાના મહત્વને રેખાંકિત કરે છે. અદાલતોએ નીચેની બાબતોનું મૂલ્યાંકન કરવું પડશે:
– શું માતા-પિતાને સામેલ જોખમની વાસ્તવિક જાણકારી હતી.
– નાબાલિકોને વાહન ચલાવવાની મંજૂરી કઈ પરિસ્થિતિઓમાં આપવામાં આવી હતી.
– માતા-પિતાના અધિકારને અન્યાયપૂર્ણ રીતે નિશાન બનાવ્યા વિના માર્ગોને સુરક્ષિત રાખવા માટે કાનૂની માળખું કેવી રીતે તૈયાર કરી શકાય.
આ કેસ નાબાલિકોને વાહનો સુધીની પહોંચ પર વધુ કડક નિયંત્રણ લાવવાની અને નાબાલિકોને વાહન ચલાવવાની મંજૂરી આપવાના કાનૂની પરિણામો અંગે માતા-પિતામાં જાગૃતિ વધારવાની ચર્ચાને પણ ફરીથી વેગ આપી શકે છે.
—
This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.
