હોર્મુઝ જળસંધિમાંથી પસાર થતો વહાણવટા માર્ગ સુરક્ષિત કરવા ઈરાન-ઓમાન કરાર થયાનો ઈરાનનો દાવો

ઈરાને જાહેરાત કરી છે કે હોર્મુઝ જળસંધિ મારફતે પસાર થતા શિપિંગ માર્ગ અંગે ઓમાન સાથે સમજૂતી થઈ છે—આવી સમજણ પ્રદેશમાં દરિયાઈ પહોંચ અને ઊર્જા પરિવહન પરના નિયંત્રણને નવી દિશા આપી શકે છે. તેહરાને જણાવ્યું છે કે આ કરાર પૂર્ણતાની નજીક છે અને સંયુક્ત નિવેદન અંતિમ સમીક્ષા તથા ડ્રાફ્ટિંગના તબક્કામાં છે.

ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચેની વાટાઘાટો ઈરાનના વર્ણન મુજબ “વ્યાવસાયિક” અને “આગળ વધતી” રીતે ચાલી રહી છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા Esmail Baghaei અનુસાર, આ સમજૂતીની સફળતા તૃતીય પક્ષો પ્રક્રિયામાં અવરોધ ઊભો ન કરે તેના પર નિર્ભર છે.

—

## પ્રસ્તાવિત સમજૂતીની મુખ્ય શરતો

– પ્રસ્તાવ હેઠળ, **હોર્મુઝ જળસંધિમાંથી ખાડીમાં પ્રવેશતા જહાજો પર ઈરાનને નિયંત્રણ મળશે**—ઓમાનની મધ્યસ્થીથી થતી વ્યવસ્થામાં દેખરેખની દ્રષ્ટિએ આ એક મોટો ફેરફાર હશે.
– ઈરાનના એક વરિષ્ઠ સૂત્ર અને પ્રદેશના બે અધિકારીઓએ પુષ્ટિ કરી છે કે આ તાજેતરના સમયમાં ઓમાન દ્વારા ઈરાનને આપવામાં આવેલી સૌથી નોંધપાત્ર છૂટછાટોમાંની એક ગણાશે.
– ઈરાન ખાડીમાંથી બહાર જતા જહાજોનું પણ કેવી રીતે સંચાલન કરી શકે તે મુદ્દે હજુ મતભેદ છે, જે દર્શાવે છે કે બહાર જતા જહાજોના નિયંત્રણ અંગેની જટિલ વાટાઘાટો હજુ ચાલુ છે.

—

## હજુ શું અનિશ્ચિત છે

આ સમજૂતીની વિગતો હજુ અંતિમરૂપ પામેલી નથી. Baghaeiએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે કરાર હજુ નિશ્ચિત થયો નથી. તેહરાન અને મસ્કટ વચ્ચેનું એક સંયુક્ત નિવેદન તૈયાર અને સમીક્ષાધીન છે, જેમાં મુખ્ય સમજણો અને મહત્વપૂર્ણ બાબતોનો સમાવેશ થશે.

પ્રદેશના અન્ય એક અધિકારી અનુસાર, “હોર્મુઝ માર્ગ પર ‘નિયંત્રણ’ કેવી રીતે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવશે તે અંગે હજુ ચર્ચા ચાલી રહી છે.” અહેવાલો અનુસાર, ખાડીના દેશો દેખરેખની વ્યવસ્થાઓ માટે દબાણ કરી રહ્યા છે, જેમાં જહાજોની તપાસ પર દેખરેખ રાખવી અને વસૂલવામાં આવતી કોઈપણ ફી સંપૂર્ણપણે સ્વૈચ્છિક રહે તે સુનિશ્ચિત કરવું સામેલ છે.

—

## U.S. નીતિ: અસ્વીકાર્ય રીતે એકતરફી?

U.S.ના નેતાઓએ આ મહત્વપૂર્ણ ઊર્જા પરિવહન માર્ગ સુધી પહોંચ પર ઈરાનને નિયંત્રણ આપતી કોઈપણ યોજનાને સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢી છે. ઈરાનના વરિષ્ઠ સૂત્રોએ પણ જણાવ્યું કે Washingtonના અધિકારીઓ આવી કોઈપણ વ્યવસ્થાને સંપૂર્ણપણે અસ્વીકાર્ય માને છે.

ઈરાની અધિકારીઓનું માનવું છે કે U.S.માં રહેલું સ્થાનિક રાજકીય વાતાવરણ—ખાસ કરીને ભૂતપૂર્વ President Donald Trumpની ટિપ્પણીઓને ધ્યાનમાં લેતા—સમજૂતી સુધી પહોંચવાની પ્રક્રિયાને અસ્થિર બનાવી શકે છે. ઈરાનના એક સૂત્રે જણાવ્યું કે Trumpનું એક જ ટ્વીટ આ સમગ્ર પ્રક્રિયાને પાટા પરથી ઉતારી શકે છે.

—

## વ્યાપક અસરો

જો આ સમજૂતીથી હોર્મુઝ જળસંધિના પ્રવેશમાર્ગો પર ઈરાનને વાસ્તવિક દેખરેખ મળે છે, તો તે પ્રાદેશિક સત્તાસંતુલનમાં એક વળાંક સાબિત થશે. અગાઉ આ જળસંધિમાંથી તમામ જહાજો મુક્તપણે પસાર થઈ શકતા હતા. આ ફેરફાર તેહરાનના પક્ષમાં યુદ્ધના વિકાસ પછી થયેલા મોટા પરિવર્તનનો સંકેત આપશે.

આવી સમજૂતી આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને ઊર્જા પુરવઠાની વ્યવસ્થાઓ પર પણ અસર કરશે, તેમજ ખાડી મારફતે તેલ, liquefied natural gas અને અન્ય આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના પરિવહનની રીતમાં ફેરફાર લાવશે. Washingtonએ વૈશ્વિક પુરવઠા શ્રૃંખલાઓ સામે ઊભા થઈ શકતા સંભવિત જોખમો અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

—

## એકસાથે ચાલી રહેલી રાજદ્વારીક પહેલો

ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અને સંસદીય અધ્યક્ષ વાટાઘાટોનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા હોવા છતાં, Baghaeiએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સપ્તાહના અંતે તેમના Pakistan અથવા Qatar જવાના **કોઈ આયોજન નથી**. તેહરાન બંને દેશો સાથે સક્રિય સંપર્ક જાળવી રહ્યું છે, જ્યારે બંને દેશો પ્રાદેશિક તણાવ ઘટાડવાના પ્રયાસો ચાલુ રાખી રહ્યા છે.

United Nationsમાં ઉપપ્રવક્તા Farhan Haqએ જણાવ્યું કે જળસંધિ ફરી ખોલવામાં આવી હોવાની પુષ્ટિ કરતી કોઈ ચકાસાયેલ માહિતી UNને પ્રાપ્ત થઈ નથી. તેમ છતાં, સંગઠન સુરક્ષિત અવરજવર પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે રાજદ્વારીક ઉકેલને સમર્થન આપે છે.

—

## હવે આગળ શું

– ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચેનું અંતિમ સંયુક્ત નિવેદન “નિયંત્રણ”ની વિગતવાર શરતો નક્કી કરશે, જેમાં તેની વ્યાખ્યા, દેખરેખ અને સંભવિત સ્વૈચ્છિક ફી માળખાનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
– Washington કેવી પ્રતિક્રિયા આપે છે તેના પર વિશ્વભરના નિરીક્ષકોની નજર રહેશે, ખાસ કરીને ઈરાનને દેખરેખની સત્તા આપતા કોઈપણ કામગીરી સંબંધિત ફેરફારનો તે વિરોધ કરે છે કે નહીં તેના પર.
– અંતિમ સમજૂતીઓ જાહેર ન થાય ત્યાં સુધી રાજદ્વારીક સંબંધો અને પ્રાદેશિક સુરક્ષા પરિસ્થિતિ—બંને ક્ષેત્રોમાં અસ્થિરતાની સંભાવના મજબૂત રહેશે.

—

This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.