21 ਜੂਨ, 2026 ਨੂੰ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਕੋਲਕਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਨੌਸੇਨਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਣੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਕਮਿਸ਼ਨਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ प्रतिबੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
**ਕਮਿਸ਼ਨਿੰਗ ਸਮਾਰੋਹ**
ਸਮਾਰੋਹ ਸ਼ਾਮਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੁਕਰਜੀ ਪੋਰਟ, ਕੋਲਕਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਨੌਸੇਨਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ उन्नਤ ਨੌਕਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ। ਸਮਾਰੋਹ ਸਵੇਰੇ 9:15 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 12:45 ਵਜੇ ਖਤਮ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸਮਾਰੋਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋੜ ਦਾ ਦੌਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ੀ ਜਹਾਜ਼ ਨirmaਣ ਵਿੱਚ प्रगਤਿ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਧਾਉਣ ‘ਤੇ ਰਣਨੀਤਿਕ ਧਿਆਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ।
**ਕਮਿਸ਼ਨਿੰਗ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨੌਕਾਂ**
1. **Dunagiri (Stealth Frigate):** Dunagiri, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 17A ਵਰਗੀ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਨੌਸੇਨਾ ਦੇ ਵਾਰਸ਼ਿਪ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਬਿਊਰੋ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਰਡਨ ਰੀਚ ਸ਼ਿਪਬਿਲਡਰਜ਼ ਐਂਡ ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ਼ (GRSE), ਕੋਲਕਤਾ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਟੀਲਥ ਫ੍ਰਿਗੇਟ ਬ੍ਰਹਮੋਸ ਸਤਹ-ਤੋਂ-ਸਤਹ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਮਧਮ-ਦੂਰੀ ਵਾਲਾ ਸਤਹ-ਤੋਂ-ਆਕਾਸ਼ ਮਿਸਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਮੇਤ ਆਧੁਨਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਸੈਂਸਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਵ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੌਸੇਨਾ ਦੀ ਲੜਾਕੂ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖਤਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
2. **Sanshodhak (Survey Vessel Large):** Sanshodhak, ਸਰਵੇ ਵੈਸਲ ਲਾਰਜ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੀ ਚੌਥੀ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਨੌਸੇਨਾ ਦੇ ਵਾਰਸ਼ਿਪ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਬਿਊਰੋ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ GRSE ਨੇ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਹਾਇਕ ਤਟਟੀ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਹਾਈਡਰੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸਰਵੇ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਭੂ-ਭੌਤਿਕ ਡੇਟਾ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਦੋਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹਨ, ਜੋ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
3. **Agray (Anti-Submarine Warfare Shallow Water Craft):** Agray, ਅਰਨਾਲਾ-ਕਲਾਸ ASW-SWC ਸੀਰੀਜ਼ ਦਾ ਚੌਥਾ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ, ਜੋ GRSE ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ-ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਲੜਾਈ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਲਕੇ ਤੋਪੀਡੋ, ਦੇਸ਼ੀ ਰਾਕੇਟ ਲਾਂਚਰ ਅਤੇ ਅਧੁਨਿਕ ਸ਼ੈਲੋ-ਵਾਟਰ ਸੋਨਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੋਤਾਖੋਰ ਖਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਅਤੇ ਨਾਂਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਨੌਸੇਨਾ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
**ਦੇਸ਼ੀ ਜਹਾਜ਼ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਮਹੱਤਵ**
ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਰੱਖਿਆ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਅਤੇ ਬਣਾਕੇ, ਭਾਰਤ ਨੌਸੇਨਾ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ’ ਅਭਿਆਨ ਲਈ ਆਪਣੀ प्रतिबੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰੱਖਿਆ ਆਯਾਤਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
**रणਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ**
ਇਹ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਨੌਸੇਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲੀਅਤ ਰਣਨੀਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਨੌਸੇਨਾ ਦੀ ਬਢੀ ਹੋਈ ਸਮਰੱਥਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਦੀਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗੀ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹੈ। Dunagiri ਦੀ ਅਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਖਾਸੀਅਤਾਂ, Sanshodhak ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਤ ਸਰਵੇ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ Agray ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਰੋਧ-ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਯੋਧਾ ਸਮੂਹ ਮਿਲਕੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਨੌਸੇਨਾ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
**ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ**
ਇਹ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਕਮਿਸ਼ਨਿੰਗ ਭਾਰਤੀ ਨੌਸੇਨਾ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਤਕਰੀਬੀ ਪਹੁੰਚ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਅਰਕੈਰੀਅਰ, ਡਿਸਟ੍ਰੌਯਰ ਅਤੇ ਗੋਤਾਖੋਰਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨਾ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਨੌਸੇਨਾ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਗੇ। ਇਹ ਪਹਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਨੌਸੇਨਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਫੌਜ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਦਾ ਲਕਸ਼ਯ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕੇ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕੇ।
ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਕੋਲਕਤਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਮਿਸ਼ਨਿੰਗ ਸਮਾਰੋਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੀਲ ਦਾ ਪੱਥਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ, ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰੱਖਿਆ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਇਹ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਮਿਲੀਅਤ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਗਰਵ ਦਾ ਪਲ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਰਣਨੀਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਸੀ।
