Source :- BBC PUNJABI
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, AFP via Getty Images
ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸਮਾਂ: 5 ਮਿੰਟ
ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ‘ਚ ਆਏ ਭੂਚਾਲ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 230 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ 1500 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਬਚਾਅ ਕਰਾਜ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਮਲਬੇ ‘ਚੋਂ ਜ਼ਿੰਦਾ ਬਚੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਰਾਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੀ ਸੈਕਿੰਡ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ‘ਤੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਭੂਚਾਲ ਆਏ ਸਨ। ਪਹਿਲੇ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ 7.2 ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ 7.5 ਸੀ।
ਸਰਕਾਰੀ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ‘ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਡੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ’ ‘ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੀ ਅੰਤਰਿਮ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੈਲਸੀ ਰੋਡਰਿਗਜ਼ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੋ ਭੂਚਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 30 ਵਾਰ ਝਟਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਇਸ ਭੂਚਾਲ ਵਿੱਚ ਇਮਾਰਤਾਂ ਢਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿੱਕਲ ਕੇ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਸ ਭੂਚਾਲ ਕਾਰਨ ਭਾਰੀ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਮਾਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ਦੀ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਡੀਓਸਦਾਦੋ ਕਾਬੇਯੋ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿਣ।
ਕਾਬੇਯੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਕਈ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੈਟਰੋਲ ਸਪਲਾਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਕੁਝ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਗੈਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਹਾਦਸਾ ਵਾਪਰੇ।”
ਭੂਚਾਲ ਆਉਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿੱਚ ਕੌਮੀ ਛੁੱਟੀ ਮਨਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਕਈ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ। ਭੂਚਾਲ ਸਥਾਨਕ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਮ 6:04 ਵਜੇ ਆਇਆ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕਰਾਕਾਸ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮੋਂਟਾਲਬਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਝਟਕੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੋਗੋਟਾ ਤੱਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਝਟਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਸੂਬੇ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀਟੀਵੀ ਨਾਲ ਫ਼ੋਨ ‘ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਸਾਰੇ ਸੰਕੇਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਸੱਤ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਸੀ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਦੇ ਝਟਕੇ ਤਰੂਜਿਲੋ, ਯਾਰਾਕੁਈ, ਕਾਰਾਬੋਬੋ, ਅਰਾਗੁਆ, ਮਿਰਾਂਡਾ, ਕਰਾਕਾਸ ਅਤੇ ਲਾ ਗੁਆਇਰਾ ਵਿੱਚ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਰਾਕਾਸ ਵਿੱਚ ਪਾਲੋਸ ਗ੍ਰਾਂਦੇਸ ਅਤੇ ਅਲਤਾਮੀਰਾ ਇਲਾਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।
ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਜਾਨ-ਮਾਲ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਆਫ਼ਟਰਸ਼ਾਕਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ – ਯੂਐਸਜੀਐਸ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਅਮਰੀਕੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ (ਯੂਐਸਜੀਐਸ) ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੁੱਧਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਆਏ ਭੂਚਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਜਾਨ-ਮਾਲ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ।
ਯੂਐਸਜੀਐਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ “ਆਫ਼ਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ” ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਜ਼ ਝਟਕਿਆਂ ਵਾਲੇ ਆਫ਼ਟਰਸ਼ਾਕਸ ਵੀ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, 10,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 44% ਹੈ ਅਤੇ 1,00,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 30% ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਧੱਸਣ (ਲੈਂਡਸਲਾਈਡ) ਅਤੇ ਲਿਕਵਿਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।
ਲਿਕਵਿਫੈਕਸ਼ਨ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਕਾਰਨ ਢਿੱਲੀ ਜਾਂ ਰੇਤਲੀ ਮਿੱਟੀ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਗੁਆ ਕੇ ਤਰਲ ਵਾਂਗ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੋਲੰਬੀਆ ਤੱਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਝਟਕੇ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਨੌਰਥ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਿਲ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰੇੜਾਂ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਕਈ ਇਮਾਰਤਾਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੁਕਸਾਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਢਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਫ਼ਟਰਸ਼ਾਕਸ (ਭੂਚਾਲ ਮਗਰੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਝਟਕੇ) ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਅਜੇ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟਾਂ/ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਗਏ ਹਨ।
ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਝਟਕੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੋਗੋਟਾ ਤੱਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਇਜਾ ਅਜੇ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਇਹ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਹੈ।
‘ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਅਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ’
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, EPA/Shutterstock
ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਮੇਰੀ ਇਮਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕੰਧਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰੇੜਾਂ ਪੈ ਗਈਆਂ ਹਨ।”
ਪੂਰਬੀ ਕਰਾਕਾਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ, ਕੋਰੋ ਮਾਰਟੀਨੇਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਧਮਾਕੇ” ਹੋਏ।
56 ਸਾਲਾ ਮਾਰਟੀਨੇਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਫ੍ਰਿਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖੇ ਜੱਗ ਵੀ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ।”
ਮਾਰੀਆ ਰੋਮੇਰੋ, ਜੋ ਫਿਲਹਾਲ ਪੈਨਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਹਨ, ਨੇ ਇਸ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਾਕਾਸ ਵਿੱਚ 1967 ਵਿੱਚ ਆਈ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਨਾਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ “ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਿਆਨਕ” ਸੀ।
ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
source : BBC PUNJABI
