एका शक्तिशाली El Niño मुळे 2027 च्या अखेरीस जवळपास 49 million अतिरिक्त लोकांना तीव्र अन्न असुरक्षिततेत ढकलले जाऊ शकते, असा अंदाज United Nations World Food Programme (WFP) च्या नव्या अहवालात व्यक्त करण्यात आला आहे. “अत्यंत शक्तिशाली” El Niño निर्माण होण्याची 81% शक्यता असल्याच्या अंदाजामुळे, या हवामान घटनेमुळे दुष्काळ तीव्र होण्याची, पिकांचे नुकसान वेगाने वाढण्याची आणि आधीच असुरक्षित असलेल्या अनेक समुदायांना तीव्र उपासमारीकडे ढकलले जाण्याची भीती आहे.
## धोका समजून घेऊया: आपल्याला काय माहीत आहे
El Niño म्हणजे प्रशांत महासागरातील वारंवार होणारी तापमानवाढ, जी जागतिक हवामानाच्या पद्धतींमध्ये व्यत्यय आणते. El Niñoच्या घटना वारंवार घडत असल्या तरी, सध्याचे अंदाज आतापर्यंतच्या सर्वाधिक शक्तिशाली घटनांपैकी एका घटनेकडे निर्देश करतात. समुद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान किमान 1982 पासून नोंदवले गेले नसतील अशा पातळीवर पोहोचले आहे. त्यामुळे गेल्या 70+ वर्षांतील ऐतिहासिक El Niño घटनांशी संबंधित तीव्रतेशी याची बरोबरी होण्याची शक्यता आहे.
## कोणाला उपासमारीचा धोका आहे?
अतिरिक्त 49 million लोकांना तीव्र उपासमारीचा सामना करावा लागू शकतो, असा WFPचा इशारा आहे. हे लोक आधीच अन्नसंकटांचा सामना करणाऱ्या प्रदेशांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर असतील. वाढीव धोक्याच्या प्रमुख भागांमध्ये पुढील प्रदेशांचा समावेश आहे:
– **आफ्रिका**, विशेषतः आग्नेय आणि पूर्वेकडील देश
– **आशिया आणि प्रशांत क्षेत्र**, ज्यामध्ये हंगामी शेती आणि कमकुवत पुरवठा व्यवस्था असलेले भाग समाविष्ट आहेत
– **लॅटिन अमेरिका आणि कॅरिबियन**, विशेषतः पावसावर आणि स्थिर हवामानाच्या पद्धतींवर अवलंबून असलेले समुदाय
या प्रदेशांना अनेक धोक्यांच्या धोकादायक संयोगाचा सामना करावा लागत आहे: सुरू असलेले संघर्ष, आर्थिक अस्थिरता, विस्कळीत व्यापार आणि वारंवार येणारे हवामानविषयक धक्के. अशा परिस्थितीत शक्तिशाली El Niño मुळे दुष्काळ, पूर आणि अनियमित पाऊस वाढला, तर अन्नव्यवस्था कोलमडू शकते.
## अंदाजाची संभाव्य परिणामकारकता
अहवालात विशिष्ट धोके आणि वाढत्या गरजांचे वर्णन करण्यात आले आहे:
– **अन्न असुरक्षिततेत अपेक्षित वाढ**: सध्याच्या अंदाजानुसार 47 देशांमधील सुमारे 266 million लोकांना आधीच तीव्र उपासमारीच्या उच्च पातळीचा सामना करावा लागत आहे. El Niñoचा विकास अंदाजानुसार झाल्यास ही संख्या लक्षणीयरीत्या वाढू शकते, असे WFPने म्हटले आहे.
– **शेतीच्या चक्रांना फटका**: शक्तिशाली El Niñoच्या परिस्थितीमुळे काही भागांमध्ये कोरडे ऋतू, तर इतर भागांमध्ये अतिवृष्टी किंवा पूरस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता असते. यामुळे पेरणी आणि कापणीच्या प्रक्रियांमध्ये व्यत्यय येतो आणि अन्नटंचाईच्या काळात अन्नाची उपलब्धता कमी होते.
– **एकमेकांना वाढवणारे दबाव**: संघर्षग्रस्त भाग, अवाढव्य अन्न व इंधनाच्या किमती आणि मानवतावादी निधीतील कपात यामुळे संकटांचा सामना करण्याची क्षमता आधीच कमकुवत झाली आहे. El Niñoचा अंदाज अन्न उत्पादन आणि मदत पोहोचवण्याच्या प्रक्रियेत एकामागोमाग अपयशांची मालिका सुरू करू शकतो.
## उपासमारीची केंद्रे: संकट कुठे वाढू शकते?
FAO आणि WFPच्या द्वैवार्षिक “Hunger Hotspots” प्रकाशनात November 2026 पर्यंत सर्वाधिक धोक्यात असलेल्या 13 देशांची ओळख पटवण्यात आली आहे. यामध्ये सर्वाधिक गंभीर स्थिती असलेले देश पुढीलप्रमाणे आहेत:
– Sudan, South Sudan, Yemen, Palestine
– ईशान्य Nigeria आणि Somalia, जिथे काही विशिष्ट जिल्ह्यांना संभाव्य दुष्काळाचा धोका आहे
– अत्यंत उच्च चिंतेचे इतर भाग म्हणजे Afghanistan आणि Democratic Republic of the Congoचा पूर्वेकडील भाग
Sudanमध्येच 19 millionहून अधिक लोक आधीच तीव्र अन्न असुरक्षिततेच्या उच्च पातळीवर आहेत. हंगामाची परिस्थिती आणखी बिघडल्यास काही भागांमध्ये सुमारे 200,000 लोकांना दुष्काळजन्य परिस्थितीचा सामना करावा लागू शकतो.
## वेळ संपत चालली आहे: तातडीच्या कृतीची गरज
WFP आणि FAOने 22 प्राधान्यक्रम असलेल्या देशांमधील जवळपास 9 million लोकांचे संरक्षण करण्यासाठी $202 millionच्या निधीची मागणी करणारे संयुक्त आवाहन केले आहे. या आवाहनात आधीच नियोजित उपाययोजनांचा समावेश आहे—जसे की लवकर रोख मदत, बियाण्यांचे वाटप आणि जलसंधारण—ज्यामुळे सर्वात वाईट परिणाम टाळता येऊ शकतात. तातडीने निधी उपलब्ध न झाल्यास, विशेषतः हंगामी अन्नटंचाईच्या काळात, परिस्थिती आणखी गंभीर होईल.
## यावेळी काय वेगळे आहे?
सध्याच्या घटनेला वेगळे ठरवणारे घटक:
– **समुद्राच्या पृष्ठभागाच्या तापमानातील विक्रमी असामान्य वाढ**, जी तीव्र El Niño टप्प्याची मजबूत संकेतक आहे.
– **संकटांचा सामना करण्याची कमी झालेली क्षमता**: सलग हवामानविषयक धक्के, संघर्ष आणि वाढत्या खर्चामुळे अनेक असुरक्षित प्रदेशांची क्षमता घटली आहे.
– **मर्यादित निधी**: अन्न, पोषण आणि आपत्कालीन शेतीसाठीची आंतरराष्ट्रीय मदत 2022 ते 2025 दरम्यान जवळपास 59% नी तीव्र घटली आहे. त्यामुळे सर्वाधिक गरज असताना परिस्थितीशी जुळवून घेण्याची क्षमता कमकुवत झाली आहे.
## पुढील दिशा: जोखीम कमी करणे आणि पूर्वतयारी
तीव्र उपासमारीत होणारी अपेक्षित वाढ रोखण्यासाठी तज्ज्ञ पुढील उपायांवर भर देतात:
– सर्वाधिक खराब हवामान येण्यापूर्वी लवकर कृतीच्या कार्यक्रमांचा विस्तार करणे—लवचिकतेत गुंतवणूक करणे, बियाणे व पशुधनासाठी मदत देणे आणि जलव्यवस्थापन सुधारणे.
– विशेषतः सर्वाधिक धोक्यात असलेल्या केंद्रांमध्ये मानवतावादी प्रतिसादांसाठी अंदाज करता येईल असा निधी सुनिश्चित करणे.
– स्थानिक शेती आणि पुरवठा साखळ्यांना पाठबळ देणे, जेणेकरून समुदाय आयातीवर किंवा अनियमित हवामानावर कमी अवलंबून राहतील.
– IPC (Integrated Food Security Phase Classification) सारख्या इशारा प्रणालींचा वापर करून निरीक्षण आणि लक्ष्यित मदत देणे, जेणेकरून धोकादायक क्षेत्रे वेगाने ओळखून त्यांना प्रतिसाद देता येईल.
## निष्कर्ष
अत्यंत शक्तिशाली El Niño निर्माण होण्याचा अंदाज वाढत्या विश्वासार्हतेने व्यक्त केला जात आहे आणि जागतिक उपासमारीवरील त्याचे परिणाम गंभीर असू शकतात. पुढील वर्षाच्या अखेरीस जवळपास 49 million अधिक लोक तीव्र अन्न असुरक्षिततेत जाऊ शकतात, विशेषतः आधीच अस्थिर अन्नव्यवस्था असलेल्या प्रदेशांमध्ये. संघर्ष, आर्थिक दबाव, हवामानविषयक धक्के आणि निधीची कमतरता हे सर्व धोके वाढवत आहेत. पूर्वसूचना आधारित मदत आणि वाढीव मानवतावादी समर्थनासह प्रभावी आणि वेळेवर जागतिक प्रतिसाद न मिळाल्यास परिस्थिती झपाट्याने बिघडू शकते.
This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.
