ગલ્ફના એક વરિષ્ઠ રાજદ્વારીએ જણાવ્યું કે શુક્રવારે યોજાનારી ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચેની વાટાઘાટોમાં વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગોમાંના એક હોર્મુઝ જળમાર્ગ અંગે ઔપચારિક કરાર થવાની સંભાવના “50:50” છે.
—
## વાટાઘાટોની મુખ્ય વિગતો
### સીધી ચર્ચામાં IRGC સામેલ નથી
આ ચર્ચાઓમાં ઈરાનના પ્રતિનિધિમંડળમાં Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC)ના સભ્યો સામેલ નથી, જોકે કોઈપણ કરારની શરતોને અંતિમ મંજૂરી આ સંગઠને આપવી પડશે.
### સંમત માર્ગ અને સંયુક્ત વ્યવસ્થાપન અંગે ચર્ચા
ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલય અનુસાર, બંને દેશો હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી પસાર થતા સમુદ્રી માર્ગ અંગે પહેલેથી જ સંમત થઈ ચૂક્યા છે. હવે તેઓ કરારના મુખ્ય મુદ્દાઓ દર્શાવતું સંયુક્ત નિવેદન અંતિમ સ્વરૂપ આપી રહ્યા છે.
વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઇસ્માઈલ બાઘાઈએ જણાવ્યું:
> “બંને પક્ષોએ કલ્પિત માર્ગના ભૌગોલિક કોઓર્ડિનેટ્સ અંગે સંમતિ આપી છે અને, જો કેટલાક તૃતીય પક્ષો પ્રક્રિયામાં અવરોધ ન ઊભો કરે, તો બંને દેશોનું સંયુક્ત નિવેદન … પણ અંતિમ સમીક્ષા અને ડ્રાફ્ટિંગના તબક્કામાં છે.”
—
## કામગીરી પર નિયંત્રણ અને વ્યૂહાત્મક સંદર્ભ
28 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઇઝરાયેલ દ્વારા શરૂ કરાયેલી સૈન્ય કાર્યવાહી બાદથી ઈરાને હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર અસરકારક કામગીરી નિયંત્રણ જાળવી રાખ્યું છે. ઊર્જા પુરવઠા અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માટે આ જળમાર્ગના મહત્વને ધ્યાનમાં લેતાં, આ ઘટનાક્રમે વૈશ્વિક ધ્યાન વધુ કેન્દ્રિત કર્યું છે.
—
## વલણ અને જાહેર સંદેશાવ્યવહાર
### અમેરિકાના દાવા સામે ઈરાનનું વલણ
રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વારંવાર સૂચવ્યું છે કે હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી વ્યાવસાયિક જહાજોની અવરજવર ફરી શરૂ કરવા ઈરાન કરાર કરવા માગે છે. જોકે, ઈરાનના અધિકારીઓ આ રજૂઆતને નકારી કાઢે છે. તેમનું કહેવું છે કે ઓમાન સાથેની તેમની વાટાઘાટો તમામ જહાજો માટે જળમાર્ગ ફરી ખોલવા અંગે નથી, પરંતુ પડોશી દેશ સાથે સંયુક્ત માળખું સ્થાપિત કરવા અંગે છે.
### સુરક્ષા અને તૃતીય પક્ષની ચિંતાઓ
બંને દેશો કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા તરફ આગળ વધી રહ્યા છે ત્યારે બાઘાઈએ ચેતવણી આપી હતી કે માર્ગ અને સંયુક્ત નિવેદન અંગે સહમતી થયા બાદ પણ, પસાર થતાં તમામ જહાજો માટે જળમાર્ગને સુરક્ષિત ગણવામાં આવશે તેની ખાતરી થતી નથી. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે અંતિમ સુરક્ષા સ્થિતિ એ બાબત પર નિર્ભર રહેશે કે કોઈ બાહ્ય પક્ષ અમલીકરણ પ્રક્રિયામાં અવરોધ ઊભો કરે છે કે નહીં.
—
## વાટાઘાટો પહેલાં શું અપેક્ષા રાખવી
– સંયુક્ત નિવેદનની અંતિમ સમીક્ષા અને ડ્રાફ્ટિંગ
– માર્ગના ભૌગોલિક કોઓર્ડિનેટ્સ અંગે કરાર
– તૃતીય પક્ષો તરફથી સંભવિત દખલનું મૂલ્યાંકન
હાલની વાટાઘાટોમાં ઈરાને IRGCને પ્રતિનિધિમંડળથી દૂર રાખ્યું હોવાથી, અંતિમ કરારની મંજૂરી આંતરિક પ્રક્રિયાઓ પર નિર્ભર રહેશે. જો શુક્રવારની વાટાઘાટોમાં હસ્તાક્ષર કરાયેલ માળખું તૈયાર થાય, તો પણ તેના અમલીકરણ માટે અન્ય આંતરિક ઈરાની સંસ્થાઓ સાથે સંકલનની જરૂર પડી શકે છે.
—
## આ કેમ મહત્વનું છે
હોર્મુઝ જળમાર્ગનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ અત્યંત વિશાળ છે: વિશ્વના મોટા પ્રમાણમાં તેલના જહાજી પરિવહનનો માર્ગ આ જળમાર્ગમાંથી પસાર થાય છે. ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચેનો કોઈપણ કરાર વૈશ્વિક ઊર્જા બજારો, સમુદ્રી કાયદા અને પ્રાદેશિક સુરક્ષા પર અસર પાડી શકે છે. સ્પષ્ટ માર્ગ, સંયુક્ત કામગીરીની વ્યવસ્થા અને સુરક્ષાની ખાતરીઓ સ્થાપિત કરવાથી સમુદ્રી અવરજવર અંગેના ટકરાવ અથવા ગેરસમજના જોખમો ઘટાડી શકાય છે. દાવ ઊંચા છે, પરંતુ પડકારો પણ એટલા જ મોટા છે, ખાસ કરીને અમલીકરણ વ્યવસ્થા અને બાહ્ય દબાણને લઈને.
This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.
