इराणला ७.५ ट्रिलियन घनफुटांहून अधिक वायूसाठे सापडले; अमेरिकेच्या नाकेबंदीने ऊर्जा क्षेत्रावर दबाव

इराणने दक्षिणेकडील फार्स प्रांतात मोठ्या प्रमाणावर नैसर्गिक वायूचा साठा सापडल्याची घोषणा केली आहे. या साठ्यात 7.5 ट्रिलियन घनफूटांहून अधिक वायू असल्याचे तेलमंत्री Mohsen Paknejad यांनी गत रविवारी सांगितले. त्यापैकी सुमारे 5.7 tcf साठा पुनर्प्राप्त करण्यायोग्य असल्याचे मानले जाते.

Paknejad यांनी या शोधाची तुलना इराण आणि कतार संयुक्तपणे चालवत असलेल्या South Pars क्षेत्राच्या एका टप्प्यातील उत्पादनाशी केली. नव्या फार्समधील शोधातील पुनर्प्राप्त करण्यायोग्य साठा त्या क्षेत्राच्या एका टप्प्यातील सुमारे 15 वर्षांच्या उत्पादनाइतका असल्याचे त्यांनी नमूद केले. याशिवाय, या साठ्यात “दहा अब्ज डॉलरच्या पटीतील” मूल्य असलेले गॅस कंडेन्सेट्स समाविष्ट असल्याचेही त्यांनी सांगितले. हा शोध शक्य तितक्या वेगाने विकसित करण्यासाठी आधीच योजना आखल्या जात आहेत; मात्र प्रत्यक्ष उत्पादन सुरू होण्यासाठी अनेक वर्षे लागण्याची अपेक्षा आहे.

—

## ऊर्जा क्षेत्रावर दबाव

या शोधानंतरही इराणवर बाह्य शक्तींकडून प्रचंड दबाव कायम आहे. पाश्चात्त्य शक्तींनी लादलेले निर्बंध आणि दीर्घकाळापासून सुरू असलेल्या अपुऱ्या गुंतवणुकीमुळे इराणची ऊर्जा पायाभूत सुविधा आधीच कमकुवत झाली आहे. त्यातच वारंवार होणाऱ्या वीजटंचाईमुळे या अडचणी आणखी वाढल्या आहेत.

फेब्रुवारीच्या अखेरीपासून South Parsसह ऊर्जा सुविधांना लक्ष्य करणाऱ्या हल्ल्यांमुळे इराणची दररोजची गॅस उत्पादन क्षमता सुमारे एक-चतुर्थांशाने घटली. त्यातील काही क्षमता पुन्हा पूर्ववत करण्यात आली आहे; मात्र सरकारमधील अधिकारी येत्या हिवाळ्यात संभाव्य गॅसटंचणीचा इशारा देत असून, ताण कमी करण्यासाठी नागरिकांनी वापरात कपात करण्याचे आवाहन करत आहेत.

—

## भू-राजकीय तणाव वाढला

तेहरान आंतरराष्ट्रीय पातळीवर अधिकाधिक एकाकी पडत असताना हा शोध समोर आला आहे. United Statesने आपली नाकेबंदी तीव्र केली असून, इतिहासातील सर्वांत कठोर उपाययोजनांपैकी काही आर्थिक उपाययोजना लवकरच लागू होण्याची शक्यता आहे. U.S. Treasury Secretary Scott Bessent नवीन निर्बंधांची तयारी करत असल्याचे सांगितले जात आहे. तसेच, इराणमधून होणाऱ्या तेल आयातीवर कठोर कारवाई करण्याचे आवाहन ते चीनला करत आहेत.

इराणच्या अधिकाऱ्यांनी या हालचालींवर तीव्र आक्षेप घेतला आहे. प्रवक्ते Esmaeil Baghaei यांनी 22 August रोजी X (formerly Twitter) वरील एका पोस्टमध्ये प्रस्तावित निर्बंधांना “आंतरराष्ट्रीय कायद्यात कोणताही आधार नाही” असे म्हटले. दरम्यान, Supreme National Security Council Secretary Mohsen Rezaei यांनी इशारा दिला की, अमेरिकेच्या उपाययोजनांना पाठिंबा देणाऱ्या कोणत्याही शेजारी देशाला शत्रू मानले जाईल.

—

## होर्मुझ सामुद्रधुनीवरील वाद

होर्मुझ सामुद्रधुनीभोवती वाढलेल्या तणावामुळे या विषयाकडे पुन्हा लक्ष वेधले गेले आहे. U.S. President Donald Trump यांनी अलीकडे Truth Social वर एक प्रतिमा शेअर केली. त्यात या जलमार्गाला “नवीन U.S. territory” असा दावा करण्यात आला होता—असा दावा त्यांनी यापूर्वी 18 August रोजीही केला होता. Trump यांनी ही सामुद्रधुनी “लवकरच” औपचारिकरीत्या U.S. jurisdictionअंतर्गत आणली जाईल, असेही सूचित केले.

इराकने या प्रादेशिक दाव्यांना नकार दिला. “होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा खुली करण्यास अमेरिकेची असमर्थता आणि ती आपल्या मालकीची असल्याचा तिचा दावा यांतील अंतर, Washington आणि सामुद्रधुनीमधील 7,000-mile अंतरापेक्षाही मोठे आहे,” असे Rezaei यांनी म्हटले. ते पुढे म्हणाले, “Persian Gulfमधील post-American orderमध्ये आपले स्वागत आहे.”

—

## राजनैतिक प्रयत्नांचे आवाहन

आर्थिक आणि प्रादेशिक दबावाला विरोध करत असतानाच इराणने सलोख्याचे संकेतही दिले आहेत. President Masoud Pezeshkian यांनी संघर्ष सोडवण्यासाठी राजनैतिक मार्गाचा आग्रह धरला असून, कोणत्याही चर्चेसोबत राष्ट्रीय प्रतिष्ठा आणि सामर्थ्य असणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले.

—

## पुढील दिशा: संधी आणि अडथळे

– **संसाधन विकासाची कालमर्यादा**: सापडलेल्या गॅससाठ्याचा विकास करण्यासाठी योजना सुरू असल्या तरी व्यावसायिक उत्पादन सुरू होण्यासाठी अनेक वर्षे लागण्याची शक्यता आहे.
– **आर्थिक परिणाम**: गॅससाठ्याशी संबंधित, दहा अब्ज डॉलरच्या पटीतील मूल्य असलेले कंडेन्सेट्स, निर्बंधांमुळे निर्माण झालेल्या आर्थिक तणावाच्या काळात इराणला आर्थिक बळ देऊ शकतात.
– **पुरवठ्याचे धोके**: फेब्रुवारीपासून झालेल्या हल्ल्यांमुळे उत्पादनात सुमारे 25% घट झाली आहे. वापर कमी न झाल्यास या हिवाळ्यात टंचाई निर्माण होण्याचा अंदाज ऊर्जा अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केला आहे.
– **राजनैतिक किंमत**: U.S.च्या आर्थिक उपाययोजनांना प्रत्युत्तर देताना तेहरानचे प्रादेशिक संबंध आणि जागतिक भागीदारी—विशेषतः दुय्यम निर्बंधांची अंमलबजावणी करण्यासाठी दबावाखाली असलेल्या देशांशी असलेले संबंध—तणावाचे केंद्र ठरू शकतात.

—

हा शोध आशा आणि धोका, दोन्ही घेऊन आला आहे. साठ्याचा आकार आणि त्याचे मूल्य इराणच्या ऊर्जा उत्पादनाला—आणि कदाचित सरकारी तिजोरीलाही—लक्षणीय चालना देऊ शकते; मात्र पूर्ण उत्पादनापर्यंतचा मार्ग दीर्घ आणि असुरक्षित आहे. बाह्य दबाव, निर्बंधांचे धोरण आणि प्रादेशिक भू-राजकारण यांचा पुढील घडामोडींवर निर्णायक प्रभाव पडण्याची शक्यता आहे.

This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.