Pakistan ने 2023 मध्ये BRICS गटात सामील होण्यासाठी आपला अर्ज औपचारिकपणे सादर केला होता; मात्र जवळपास तीन वर्षांनंतरही तो या गटाबाहेरच आहे. आर्थिक ताण, समकक्ष विकसनशील अर्थव्यवस्थांशी संबंध अधिक दृढ करण्याची इच्छा आणि वित्तपुरवठ्याचे पर्याय विस्तारण्याचे प्रयत्न अशा पार्श्वभूमीवर पाकिस्तानने सदस्यत्वासाठी जोर दिला आहे. मग पाकिस्तानला कोणत्या अडथळ्यांचा सामना करावा लागत आहे?
—
## Pakistan’s 2023 Bid: What We Know
– **अर्जाची वेळापत्रक**: नोव्हेंबर 2023 मध्ये Pakistan ने 2024 च्या सदस्यत्व चक्रासाठी BRICS मध्ये सामील होण्याची विनंती सादर केल्याची पुष्टी केली. परराष्ट्र कार्यालयाच्या प्रवक्त्या Mumtaz Zahra Baloch यांनी याला “formal request” असे संबोधत, सर्वसमावेशक बहुपक्षीयतेवर Pakistan चा विश्वास असल्याचे अधोरेखित केले.
– **मित्रदेशांचा पाठिंबा मिळवण्याचे प्रयत्न**: Pakistan ने विशेषतः Russia आणि China यांच्याकडून पाठिंबा मिळवण्याचा प्रयत्न केला आहे. Ambassador Muhammad Khalid Jamali यांनी Islamabad सदस्य देशांशी, “in general and the Russian Federation in particular,” पाठिंब्यासाठी संपर्क साधत असल्याचे सार्वजनिकपणे सांगितले आहे.
—
## Why Pakistan Is Still Outside
### India’s Veto: A Roadblock
BRICS मध्ये निर्णय सर्वसंमतीने घेतले जातात. याचा अर्थ असा की नव्या सदस्याला प्रवेश देण्यासाठी विद्यमान प्रत्येक सदस्याची मंजुरी आवश्यक असते. Pakistan चा अर्ज आणि राजनैतिक प्रयत्न असूनही, India चा विरोध हा निर्णायक अडथळा ठरला आहे.
### Economic Pressures
Pakistan चा 2023 मधील GDP वाढीचा दर 3.70 percent होता, अशी माहिती त्याच्या Economic Survey मध्ये देण्यात आली आहे. BRICS चे सदस्यत्व आणि New Development Bank सारख्या संबंधित संस्थांमुळे IMF आणि World Bank यांच्यापलीकडे वित्तपुरवठ्याचे स्रोत विविध करण्यास मदत होईल, अशी Pakistan ची अपेक्षा आहे. या धोरणाचा भाग म्हणून Islamabad ने New Development Bank मध्ये $580 million किमतीचा हिस्सा खरेदी केल्याचे सांगितले जाते.
—
## What Pakistan Wants
– **भूमिका आणि मान्यता**: Mumtaz Zahra Baloch यांनी BRICS ला “an important group of developing countries” असे संबोधले आहे. सदस्यत्वामुळे जागतिक सहकार्यात योगदान देण्यासाठी आणि सर्वसमावेशक बहुपक्षीयतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी Pakistan ला व्यासपीठ मिळेल, असा Islamabad चा विश्वास आहे.
– **Global South मधील घडामोडी**: Pakistan ची मागणी विकसनशील देशांसाठी प्रभावशाली आघाडी म्हणून BRICS च्या विस्तारत्या प्रभावाशी सुसंगत आहे. या गटात आता जगाच्या जवळपास निम्म्या लोकसंख्येचा समावेश असून, purchasing power parity या निकषानुसार जागतिक GDP पैकी सुमारे 40 percent हिस्सा या गटाचे प्रतिनिधित्व करतो.
—
## What Pakistan Has Done to Strengthen Its Case
– **New Development Bank मधील हिस्सा**: केवळ वक्तव्ये आणि राजनैतिक प्रयत्नांपलीकडे जाऊन Islamabad ने New Development Bank मध्ये $580 million ची गुंतवणूक करण्यासह आर्थिक बांधिलकी दर्शवली आहे. IMF आणि WB यांसारख्या पारंपरिक स्रोतांवरील अवलंबित्व कमी करण्याच्या धोरणाचा हा भाग आहे.
– **राजनैतिक संपर्क**: Russia मधील Pakistani ambassador यांनी BRICS देशांमध्ये पाठिंबा मिळवण्यासाठी प्रयत्न सुरू असल्याचे सांगितले आहे; त्यात Moscow ला प्राधान्य देण्यात आले आहे. China नेही काही प्रसंगी Pakistan ला सार्वजनिकपणे पाठिंबा दिला आहे.
—
## The Core Obstacles
– **India हा महत्त्वाचा निर्णायक घटक कायम**: BRICS मधील निर्णय एकमताने घेतले जात असल्याने India ची असहमती Pakistan चा प्रवेश रोखते. हा विरोध सुरू असलेल्या भूराजकीय आणि सुरक्षा तणावांशी संबंधित असल्याचे दिसते.
– **आर्थिक मूलभूत स्थिती**: वाढ सकारात्मक असली तरी Pakistan ला अर्थसंकल्पीय मर्यादा, कमी दरडोई उत्पन्न, बाह्य कर्ज आणि आंतरराष्ट्रीय आर्थिक मदतीवरील अवलंबित्व यांसारख्या संरचनात्मक आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे. या बाबी सदस्यत्वासाठी त्याची तयारी कितपत आहे, याबाबत BRICS सदस्यांच्या आकलनावर परिणाम करू शकतात.
—
## Where Things Stand in 2026
– BRICS चा विस्तार होऊन Ethiopia, Egypt, Iran आणि UAE हे नवे सदस्य त्यात समाविष्ट झाले आहेत. तरीही Pakistan च्या अर्जाने चर्चेच्या टप्प्यापलीकडे प्रगती केलेली नाही.
– सध्याची आकडेवारी: या गटात आता जगाच्या सुमारे 49 percent लोकसंख्येचा समावेश असून, purchasing power parity नुसार जागतिक GDP पैकी सुमारे 40 percent हिस्सा त्याचे प्रतिनिधित्व करतो. दरम्यान, इतर BRICS सदस्यांकडे India ची निर्यात 48.8 percent ने वाढली असून, ती US$64.3 billion वरून US$95.7 billion झाली आहे.
—
## Strategic Implications
For Pakistan:
– पूर्ण सदस्यत्व मिळाल्यास जागतिक विकासविषयक मुद्द्यांवरील त्याचा प्रभाव वाढू शकतो आणि Global South वर परिणाम करणारी धोरणे आकारण्यास अधिक क्षमता मिळू शकते.
– New Development Bank मधील हिस्सा खरेदी करण्यासारख्या बांधिलकीमुळे केवळ राजनैतिक नव्हे, तर आर्थिक आणि संस्थात्मक पातळीवरही समन्वय साधण्याची तयारी दिसून येते.
For BRICS:
– 11 सदस्यांपर्यंत झालेल्या विस्तारामुळे या गटाचा अर्थ आणि जागतिक पटलावरील त्याचे प्रतिनिधित्व बदलले आहे—अधिक व्यापक भौगोलिक क्षेत्र आणि विविध प्रकारच्या अर्थव्यवस्थांचा त्यात समावेश झाला आहे.
– सदस्यत्वासाठीच्या ज्या मागण्या आपल्या राष्ट्रीय सुरक्षा आणि धोरणात्मक हितसंबंधांशी विसंगत आहेत, त्यांच्याविरोधात India आपली veto power वापरून अडथळा कायम ठेवत आहे.
—
## Bottom Line
Pakistan ची BRICS मध्ये सामील होण्याची महत्त्वाकांक्षा आर्थिक स्थैर्य, आंतरराष्ट्रीय वैधता आणि जागतिक प्रशासनाला आकार देण्यात भूमिका मिळवण्याच्या प्रयत्नांचे प्रतिबिंब आहे. 2023 मधील औपचारिक अर्ज हा निश्चितच महत्त्वपूर्ण टप्पा होता. मात्र जवळपास तीन वर्षांनंतरही सदस्यत्व मिळणे कठीण ठरले आहे—प्रयत्नांची कमतरता असल्यामुळे नव्हे, तर BRICS मध्ये सर्व विद्यमान सदस्यांची सर्वसंमती आवश्यक असल्यामुळे; त्यात India चा विरोध हा सर्वात मोठा अडथळा ठरला आहे. BRICS चा प्रभाव वाढत असताना, Pakistan चे भवितव्य अधिक मजबूत आर्थिक स्थिती सादर करण्याची त्याची क्षमता आणि भूराजकीय समीकरणे त्याच्या बाजूने बदलतात की नाही, यावर अवलंबून राहू शकते.
This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.
