ગુજરાતના 18 જિલ્લામાં ઓછો વરસાદ છતાં રાજ્ય સરકાર મહારાષ્ટ્રની જેમ દુષ્કાળ કેમ જાહેર નથી કરતી

“ખેતીની વાત જવા દો અમારે અહીં અત્યારથી કૂવા ખાલી થઈ ગયા છે અને પીવાનું પાણી પણ મળતું નથી. ઢોરઢાંખરને શું ખવડાવવું અને પાણી ક્યાંથી લાવવું એ જ સમજાતું નથી. સરકાર નથી પાણી પૂરું પાડતી કે નથી દુષ્કાળ જાહેર કરતી. અમારા માટે આ વર્ષ કાઢવું ભારે પડી જવાનું છે.”

આ શબ્દો છે દેવભૂમિ દ્વારકાના કલ્યાણપુર તાલુકાના વતની ગોવિંદભાઈ ગોજિયાના.

વાડી વિસ્તારમાં રહેતા ગોવિંદભાઈ કહે છે કે, “સરકારી ચોપડે અમારા તાલુકામાં ભલે આઠ ટકા વરસાદ પડ્યો હોય, પણ અસલમાં તો ચોમાસું સાવ કોરું ગયું છે એમ કહીએ તો ચાલે. આ વર્ષે અમારે નથી કોઈ પાક ઊતરવાનો કે નથી પશુપાલન થઈ શકે તેવી સ્થિતિ.”

“સરકાર ઝડપથી દુષ્કાળ જાહેર કરીને રાહત આપે તેની રાહ જોઈએ છીએ.”

અલ નીનોની અસરના કારણે ભારતમાં આ વખતે ઘણી જગ્યાએ અપૂરતો વરસાદ પડ્યો છે જેમાં ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર પણ સામેલ છે.

મહારાષ્ટ્ર સરકારે તાજેતરમાં અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં દુષ્કાળની જાહેરાત કરી દીધી છે, જ્યારે ગુજરાતમાં હજુ સુધી કોઈ જાહેરાત થઈ નથી. દેવભૂમિ દ્વારકા, કચ્છ, પોરબંદર જેવા જિલ્લાઓમાં ખેતી માટે ચિંતાજનક સ્થિતિ હોવા છતાં દુષ્કાળની વિધિવત જાહેરાત ન થવાથી સરકારના આયોજન સામે સવાલો થઈ રહ્યા છે.

હાલમાં દુષ્કાળની ગંભીર સ્થિતિ હોય તેવાં પાંચ રાજ્યોમાં કર્ણાટક, મહારાષ્ટ્ર, આંધ્ર પ્રદેશનો અમુક ભાગ, તેલંગણા અને રાજસ્થાનનો સમાવેશ થાય છે.

બીબીસીએ ગુજરાતમાં ખેડૂતો સાથે વાત કરીને તેમનો મત જાણ્યો જેમાં મોટા ભાગનાએ કહ્યું કે સરકાર દુષ્કાળ જાહેર કરે તો તેમને ઘાસનો પુરવઠો મળી શકે, પીવાના પાણીની વ્યવસ્થા થઈ શકે અને સબસિડીના દરે બીજી સગવડો મળી શકે.

તેમનું એવું પણ કહેવું છે કે દુષ્કાળ જાહેર નહીં થાય તો તેમની ખર્ચ પાત્ર આવકને અસર થશે અને તેમના ઢોરઢાંખરને બચાવવાનું પણ મુશ્કેલ બની જશે.

ગુજરાતની જેમ પડોશી રાજ્ય મહારાષ્ટ્રમાં પણ ઓછો વરસાદ પડ્યો છે અને રાજ્ય સરકારે 358માંથી 265 તાલુકામાં દુષ્કાળની જાહેરાત કરી દીધી છે.

મહારાષ્ટ્રમાં આ વખતે માત્ર પાંચ જિલ્લામાં એવરેજ કરતા વધુ વરસાદ નોંધાયો છે. બાકી દરેક જિલ્લામાં વરસાદની ઘટ છે.

મહારાષ્ટ્રમાં પહેલી જૂનથી 26 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન સરેરાશ 798 મીમી વરસાદ નોંધાયો છે, જ્યારે રાજ્યની એવરેજ 970 મીમીની છે. એટલે કે મહારાષ્ટ્રમાં ચાલુ વર્ષમાં 18 ટકા વરસાદની ઘટ છે.

ગુજરાતની વાત કરવામાં આવે તો ગુજરાતમાં 1996થી 2025 સુધીની એવરેજ 909 મીમીની છે, જેની સામે 2026ના ચોમાસામાં અત્યાર સુધીમાં સરેરાશ 810 મીમી વરસાદ પડ્યો છે.

રાહત કમિશનરના ડેટા પ્રમાણે ગુજરાતમાં અત્યાર સુધીમાં 89.16 ટકા વરસાદ પડ્યો છે અને લગભગ 11 ટકા વરસાદની ઘટ છે.

ગુજરાતમાં કચ્છ જિલ્લામાં સરેરાશ 57 ટકા વરસાદ પડ્યો છે અને તેમાં પણ કેટલાક તાલુકામાં આના કરતા પણ ઓછો વરસાદ છે.

ઉત્તર ગુજરાતમાં 71 ટકા, પૂર્વ-મધ્ય ગુજરાતમાં 89 ટકા અને સૌરાષ્ટ્રમાં સરેરાશ 71 ટકા વરસાદ પડ્યો છે. એકમાત્ર દક્ષિણ ગુજરાતમાં આ વખતે 114 ટકા વરસાદ પડ્યો છે જે સરેરાશ કરતા વધુ છે.

આ વર્ષના આંકડા દર્શાવે છે કે દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં ફક્ત 16 ટકા વરસાદ પડ્યો છે અને તેમાં પણ કલ્યાણપુર તાલુકામાં માંડ આઠ ટકા વરસાદ નોંધાયો છે. પોરબંદર જિલ્લામાં પણ સરેરાશ 30 ટકા વરસાદ જ પડ્યો છે.

સરકારી ડેટા દર્શાવે છે કે ગુજરાતમાં આ વખતે લખપત, ઊંઝા, સાબરકાંઠામાં પોશિના, અરવલ્લીના શામળાજી, છોટા ઉદેપુર, કડવલ, વડોદરા જિલ્લાનું સાવલી, જૂનાગઢ શહેર, જૂનાગઢ તાલુકો, વંથલી, ગીર ગઢડા, તાલાલા, રાજકોટનું વીંછીયા, જામનગર, જોડિયા, કાલાવડ, લાલપુર, ભાણવડ, દ્વારકા, ખંભાળિયા, કલ્યાણપુર, કુતિયાણા, પોરબંદર, રાણાવાવ વગેરે એવા તાલુકા છે જ્યાં સીઝનની સરેરાશ સામે 50 ટકા કરતા પણ ઓછો વરસાદ પડ્યો છે.