RSSના વડા Mohan Bhagwatએ OTT પ્લેટફોર્મ્સ પર “નૈતિક ભ્રષ્ટાચાર”ને પ્રોત્સાહન આપવાનો આરોપ મૂક્યો તેના લગભગ બે વર્ષ બાદ, Rashtriya Swayamsevak Sanghએ સ્ટ્રીમિંગ કન્ટેન્ટમાં જેને તે “સાંસ્કૃતિક પ્રદૂષણ” કહે છે તેને પહોંચી વળવા માટે એક અનૌપચારિક પેનલની રચના કરી છે. આ જૂથમાં ભૂતપૂર્વ યુનિવર્સિટી વાઇસ ચાન્સેલર્સ અને શિક્ષણ તથા સંસ્કૃતિ ક્ષેત્રનો અનુભવ ધરાવતા RSS પ્રચારકોનો સમાવેશ થાય છે. આ પેનલ કેન્દ્રીય સંસ્કૃતિ મંત્રાલય અને અન્ય કેન્દ્રીય સરકારી સંસ્થાઓ સમક્ષ નિયમનકારી ઉકેલો રજૂ કરવાની યોજના ધરાવે છે.
—
## OTT કન્ટેન્ટનો સામનો કરવા માટે અનૌપચારિક પેનલની રચના
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, નવી પેનલની રચના કેટલાક મહિના પહેલાં કરવામાં આવી હતી અને તેની પ્રથમ બેઠક ગયા મહિને યોજાઈ હતી. આ જૂથ અનૌપચારિક રીતે કાર્ય કરે છે, પરંતુ તેનો હેતુ સ્પષ્ટ છે: OTT (Over The Top) પ્લેટફોર્મ્સ પરના વાંધાજનક કન્ટેન્ટને નિયંત્રિત કરવા માટેના ચોક્કસ પગલાં સૂચવવા, ખાસ કરીને એવું કન્ટેન્ટ જે પરિવારો અને યુવાનોને નુકસાન પહોંચાડે છે એવું માનવામાં આવે છે. એક સૂત્રે આવા કન્ટેન્ટ પર દેખરેખ રાખવા માટે “સેન્સર બોર્ડ જેવું કંઈક” હોવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.
તેમની દરખાસ્ત રજૂ કરવા માટે કોઈ નિશ્ચિત સમયમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી નથી. ભલામણોને અંતિમ સ્વરૂપ આપતા પહેલાં પેનલ કાનૂની નિષ્ણાતો અને અન્ય હિતધારકો સાથે ચર્ચા કરવાની યોજના ધરાવે છે.
—
## Bhagwatની અગાઉની ટિપ્પણીઓ: સંદર્ભ
Bhagwatએ પહેલીવાર 12 ઓક્ટોબર, 2024ના રોજ Nagpurમાં પોતાના Vijayadashami ભાષણ દરમિયાન OTT કન્ટેન્ટ અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે આ પ્લેટફોર્મ્સ પર દર્શાવવામાં આવતી સામગ્રીને “એટલી ગંદી ગણાવી હતી કે તેના વિશે વાત કરવી પણ અશિષ્ટતા ગણાય” અને જણાવ્યું હતું કે અદાલતોએ કાયદા હેઠળ OTT કન્ટેન્ટનું નિયમન કરવું જોઈએ. તેમાં વિકૃતિ દર્શાવવામાં આવતી હોવાની ચેતવણી આપતાં તેમણે કહ્યું હતું કે આ પ્લેટફોર્મ્સ વ્યાપક નૈતિક પતનમાં ફાળો આપે છે.
RSSના નેતાઓનું કહેવું છે કે આ તાજેતરના પગલાં પાછળ Kutumb Prabodhan તરફથી મળેલા પ્રતિસાદનો મુખ્ય ફાળો છે. Sanghની આ પહેલ પરંપરાગત પારિવારિક મૂલ્યોને મજબૂત કરવા, પેઢીઓ વચ્ચેના સંબંધોને સુદૃઢ બનાવવા અને સામાજિક સુમેળને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કાર્ય કરે છે. આ દૃષ્ટિકોણથી OTT પ્લેટફોર્મ્સને સમાજમાં નૈતિક ક્ષયના અનેક સ્ત્રોતોમાંથી એક તરીકે જોવામાં આવે છે.
—
## નિયમન વિરુદ્ધ પ્રમાણન: કાનૂની ખામીઓ અને હાલની દેખરેખ
હાલમાં, થિયેટરોમાં રિલીઝ થતી ફિલ્મોનું નિયમન 1952ના Cinematograph Act હેઠળ Central Board of Film Certification (CBFC) દ્વારા કરવામાં આવે છે. તેની સરખામણીએ, OTT કન્ટેન્ટ Information Technology (Intermediary Guidelines and Digital Media Ethics Code) Rules, 2021 તેમજ IT Act અને ફોજદારી કાયદા જેવા સંબંધિત કાયદાઓ હેઠળ આવે છે. RSSના સૂત્રોનું કહેવું છે કે ઑનલાઇન પ્રસારિત થતા કન્ટેન્ટ પર નજર રાખવા, સેન્સર કરવા અથવા તેનું વર્ગીકરણ કરવા અંગે આ નિયમનકારી માળખામાં ખામીઓ છે.
તાજેતરના સંસદીય સત્ર દરમિયાન 22 જુલાઈના રોજ Information and Broadcasting રાજ્યમંત્રી L. Muruganએ જણાવ્યું હતું કે અગાઉના બે વર્ષમાં ભારતમાં આશરે 50 OTT પ્લેટફોર્મ્સને બ્લોક કરવામાં આવ્યા હતા. તેના કારણોમાં અશ્લીલ કન્ટેન્ટ દર્શાવવું અથવા IT Act, Bharatiya Nyaya Sanhitaની કલમ 294 અને Indecent Representation of Women (Prohibition) Act, 1986ની કલમ 4 હેઠળની જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરવું સામેલ હતું.
—
## RSSની યોજના અને સંભવિત નીતિગત દિશાઓ
પેનલની ભલામણો હજી રજૂ કરવામાં આવી નથી, પરંતુ RSSની હાલની ચર્ચાઓ OTT પ્લેટફોર્મ્સ માટે સમર્પિત સેન્સર જેવી સત્તા સ્થાપવાની માગ તરફ સંકેત આપે છે. સંભવિત દરખાસ્તોમાં નીચેના મુદ્દાઓનો સમાવેશ થઈ શકે છે:
– હાલના કાયદાઓ હેઠળ પૂરતી રીતે આવરી ન લેવાતા કન્ટેન્ટની દેખરેખ, વર્ગીકરણ અને પ્રતિબંધ માટેના કાનૂની માધ્યમોને મજબૂત બનાવવું.
– OTT કન્ટેન્ટની દેખરેખ માટે ખાસ રચાયેલ વૈધાનિક સંસ્થાઓ અથવા નિયમનકારી બોર્ડ વિકસાવવાં.
– નિયમનોને ઔપચારિક સ્વરૂપ આપતા પહેલાં કાયદા ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો, શિક્ષણવિદો, સાંસ્કૃતિક નેતાઓ અને જનહિતધારકોના સૂચનોનો સમાવેશ કરવો.
સૂત્રોનું કહેવું છે કે કોઈપણ નવા નિયમનમાં શાસન અને કાનૂની સુરક્ષાઓ વચ્ચે સંતુલન જળવાવું જોઈએ. જૂથ ભારપૂર્વક જણાવે છે કે દરખાસ્તોમાં બંધારણીય માળખાં અને નાગરિક સ્વાતંત્ર્યો બંનેનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ.
—
## પ્રતિક્રિયાઓ અને અસરો
આ પહેલના સમર્થકોનું માનવું છે કે યુવાનોનું રક્ષણ કરવા અને સાંસ્કૃતિક મૂલ્યો જાળવવા માટે કડક દેખરેખ જરૂરી છે. તેમનું કહેવું છે કે OTT પ્લેટફોર્મ્સનો ઝડપી વિસ્તાર થયો છે અને ઘણીવાર તેઓ સામાજિક ધોરણોની સુરક્ષા માટે બનાવવામાં આવેલી સંસ્થાઓની પહોંચની બહાર રહે છે.
બીજી તરફ, ટીકાકારો દલીલ કરી શકે છે કે અતિશય નિયમનથી સેન્સરશિપ, સર્જનાત્મકતા પર દમન અને કલાત્મક સ્વતંત્રતાનું હનન થવાનું જોખમ છે. કાનૂની નિષ્ણાતો એ પ્રશ્ન ઉઠાવી શકે છે કે આવી સેન્સરશિપ સંસ્થા હાલના ડિજિટલ મીડિયા કાયદાઓ સાથે કેવી રીતે કામ કરશે અને શું તે ન્યાયિક અથવા ધારાસભાકીય પડકારો તરફ દોરી શકે છે. સૂત્રોમાં હજી આ મુદ્દાઓ ઉઠાવવામાં આવ્યા નથી, પરંતુ પેનલની દરખાસ્તો સામે આવ્યા બાદ આ ચર્ચાઓ વધુ તીવ્ર બનવાની શક્યતા છે.
—
## આગળનો માર્ગ
આ અનૌપચારિક પેનલ ડિજિટલ કન્ટેન્ટના નિયમનમાં RSSની સંડોવણીમાં નોંધપાત્ર વધારો દર્શાવે છે. જૂથ કાનૂની અને સાંસ્કૃતિક હિતધારકો સાથે ચર્ચા કરી રહ્યું હોવાથી, તેની ભલામણો OTT નિયમન અંગેની રાષ્ટ્રીય નીતિને પ્રભાવિત કરી શકે છે. આ પ્રક્રિયા નવા કાયદા, નિયમનકારી સુધારા અથવા સ્વતંત્ર સેન્સર સત્તાની સ્થાપના તરફ દોરી જશે કે નહીં તે જોવાનું બાકી છે.
કોઈપણ સ્થિતિમાં, આ પગલું ભારતના સામાજિક ધોરણો, નૈતિકતા અને યુવા સંસ્કૃતિ પર OTT પ્લેટફોર્મ્સની અસરો અંગે કેટલાક વર્ગોમાં વધતી ચિંતાઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે. આગામી કેટલાક મહિના મહત્વપૂર્ણ રહેશે, કારણ કે ચર્ચાઓ પૂર્ણ થશે અને દરખાસ્તો આકાર લેશે.
This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.
