होर्मुझ सामुद्रधुनीतून सुरक्षित जहाजवाहतुकीसाठी इराण-ओमान करार झाल्याचे इराणचे म्हणणे

इराणने जाहीर केले आहे की हॉर्मुझ सामुद्रधुनीमार्गे होणाऱ्या जलवाहतुकीच्या मार्गासंदर्भात ओमानसोबत करार झाला आहे—या समझोत्यामुळे या प्रदेशातील सागरी प्रवेश आणि ऊर्जा वाहतुकीवरील नियंत्रणाची पुनर्रचना होऊ शकते. संयुक्त निवेदनाच्या प्रतीक्षेत हा करार अंतिम टप्प्यात असल्याचे तेहरानने स्पष्ट केले असून, निवेदनाचा अंतिम आढावा आणि मसुदा तयार करण्याचे काम सुरू आहे.

इराण आणि ओमान यांच्यातील वाटाघाटी इराणच्या म्हणण्यानुसार “व्यावसायिक” आणि “प्रगतीशील” पद्धतीने सुरू आहेत. इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते Esmail Baghaei यांच्या मते, तृतीय पक्षांनी या प्रक्रियेत अडथळे निर्माण न केल्यासच कराराचे यश निश्चित होईल.

—

## प्रस्तावित करारातील प्रमुख अटी

– या प्रस्तावानुसार, **हॉर्मुझ सामुद्रधुनीतून आखातात प्रवेश करणाऱ्या जहाजांवर इराणचे नियंत्रण असेल**—हा देखरेखीतील मोठा बदल ठरेल आणि या व्यवस्थेत ओमान मध्यस्थी करणार आहे.
– इराणमधील एका वरिष्ठ स्रोताने आणि प्रादेशिक अधिकाऱ्यांनी याची पुष्टी केली की, अलीकडच्या काळात ओमानकडून इराणला दिलेल्या सर्वात महत्त्वपूर्ण सवलतींपैकी ही एक असेल.
– आखातातून बाहेर जाणाऱ्या जहाजांचे व्यवस्थापनही इराणकडे असावे का, यावर अद्याप मतभेद आहेत. त्यामुळे बाहेर जाणाऱ्या वाहतुकीवरील नियंत्रणासंदर्भातील गुंतागुंतीच्या वाटाघाटी अजून सुरू असल्याचे दिसते.

—

## अद्याप अनिश्चित असलेले मुद्दे

या कराराचे तपशील अद्याप अंतिम झालेले नाहीत. Baghaei यांनी स्पष्ट केले की हा करार अद्याप निश्चित झालेला नाही. तेहरान आणि मस्कत यांच्यातील संयुक्त निवेदनाचा मसुदा तयार करून त्याचा आढावा घेतला जात आहे. या निवेदनात मूलभूत समझोते आणि महत्त्वाच्या बाबींचा समावेश असेल.

“हॉर्मुझ मार्गावरील ‘नियंत्रण’ कशा प्रकारे परिभाषित केले जाईल, यावर अद्याप चर्चा सुरू आहे,” असे आणखी एका प्रादेशिक अधिकाऱ्याने सांगितले. आखाती देश जहाजांच्या तपासणीवर देखरेख ठेवणे आणि आकारले जाणारे कोणतेही शुल्क पूर्णपणे ऐच्छिक असल्याची खात्री करणे यांसह देखरेखीच्या यंत्रणांचा आग्रह धरत असल्याचे वृत्त आहे.

—

## U.S. धोरण: अस्वीकारार्हरीत्या एकतर्फी?

या महत्त्वपूर्ण ऊर्जा वाहतूक मार्गावरील प्रवेशावर इराणला नियंत्रण देणारी कोणतीही योजना U.S. नेत्यांनी स्पष्टपणे फेटाळून लावली आहे. इराणमधील वरिष्ठ सूत्रांनीही सांगितले की, Washington मधील अधिकारी अशा कोणत्याही योजनेला पूर्णपणे अस्वीकारार्ह मानतात.

इराणच्या अधिकाऱ्यांना वाटते की U.S. मधील अंतर्गत राजकीय वातावरण—विशेषतः माजी President Donald Trump यांच्या वक्तव्यांच्या पार्श्वभूमीवर—करारापर्यंत पोहोचण्याची प्रक्रिया अस्थिर करू शकते. इराणमधील एका स्रोताने सांगितले की, Trump यांचे एकच ट्विट ही संपूर्ण प्रक्रिया बिघडवू शकते.

—

## व्यापक परिणाम

या करारामुळे हॉर्मुझ सामुद्रधुनीच्या प्रवेशबिंदूंवर इराणला प्रत्यक्ष नियंत्रण मिळाले, तर प्रादेशिक सत्तासंतुलनात हा निर्णायक बदल ठरेल. यापूर्वी ही सामुद्रधुनी सर्व जहाजांसाठी मुक्तपणे नौवहन करण्यायोग्य होती. युद्धातील घडामोडी तेहरानच्या बाजूने झुकल्यानंतरचा हा बदल सत्तासमीकरणातील महत्त्वपूर्ण परिवर्तन दर्शवेल.

अशा करारामुळे आंतरराष्ट्रीय सुरक्षा आणि ऊर्जा वाहतूक व्यवस्थेवरही परिणाम होईल. आखातातून तेल, liquefied natural gas आणि इतर महत्त्वाच्या वस्तूंची वाहतूक कशा प्रकारे केली जाते, यात बदल होऊ शकतो. जागतिक पुरवठा साखळ्यांवर संभाव्य धोक्यांबाबत Washington ने गंभीर चिंता व्यक्त केली आहे.

—

## समांतर राजनैतिक हालचाली

इराणचे परराष्ट्रमंत्री आणि संसदेचे अध्यक्ष या वाटाघाटींचे नेतृत्व करत असताना, Baghaei यांनी स्पष्ट केले की, आठवड्याच्या शेवटी त्यांचा Pakistan किंवा Qatar दौरा करण्याची कोणतीही योजना नाही. Tehran या दोन्ही देशांशी सक्रिय संपर्क कायम ठेवत असून, प्रादेशिक तणाव कमी करण्यासाठी ते प्रयत्न करत आहेत.

United Nations मध्ये उपप्रवक्ते Farhan Haq यांनी सांगितले की, सामुद्रधुनी पुन्हा खुली झाल्याची पुष्टी करणारी कोणतीही पडताळलेली माहिती UN ला मिळालेली नाही. तथापि, सुरक्षित मार्ग पुन्हा सुरू करण्यासाठी राजनैतिक तोडग्याला संघटनेचा पाठिंबा आहे.

—

## पुढे काय?

– Iran आणि Oman यांच्यातील अंतिम संयुक्त निवेदनात “नियंत्रणा”च्या सविस्तर अटी स्पष्ट केल्या जातील. यामध्ये व्याख्या, देखरेख आणि ऐच्छिक शुल्काची संभाव्य रचना यांचा समावेश असेल.
– Washington ची प्रतिक्रिया कशी असेल, याकडे जगभरातील निरीक्षकांचे लक्ष असेल. विशेषतः इराणला देखरेखीचे अधिकार देणाऱ्या कोणत्याही कार्यपद्धतीतील बदलाला तो विरोध करतो का, हे महत्त्वाचे ठरेल.
– अंतिम करार जाहीर होईपर्यंत राजनैतिक संबंध आणि प्रादेशिक सुरक्षा वातावरण या दोन्ही बाबतीत अस्थिरतेची शक्यता कायम आहे.

—

This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.