અમદાવાદ : ‘હવે આકાશ સામું પણ જોતા નથી’: ઍર ઇન્ડિયા પ્લેન ક્રૅશના એ પીડિતો જેઓ પ્લેનમાં સવાર જ નહોતા

ચેતવણીઃ આ લેખની કેટલીક વિગતો વાચકોને વ્યથિત કરી શકે છે.

પ્રહલાદ ઠાકોર સવારે ઊઠે, ત્યારે તેમની નજર સૌથી પહેલાં આ તસવીરો ઉપર જ પડે છે. અમદાવાદમાં આવેલા તેમના નાના ઘરની લીલા રંગની દીવાલોમાં ઠેરઠેરથી રંગ ઊખડી ગયો છે. ત્યાં દેવી-દેવતાઓના ફોટા, પિત્તળનાં વાસણો અને ઝાંખા થઈ ગયેલા પરિવારના ફોટાઓની વચ્ચે તે તસવીરો લટકે છે. એક ફ્રૅમમાં તેમનાં પત્ની સરલાબેનનો ચહેરો છે. બીજી તસવીર સફેદ ડ્રેસ પહેરેલી અને ચહેરા પર સ્મિત ફરકાવતી તેમની પૌત્રી આધ્યાની છે.

ગયા વર્ષે જૂન માસમાં જ્યારે ઍર ઇન્ડિયાનું પ્લેન ક્રૅશ થયું, ત્યારે દાદી-પૌત્રી બંને અમદાવાદ ઍરપોર્ટથી બે કિલોમીટર કરતાંયે ઓછા અંતરે આવેલી બીજે મેડિકલ કૉલેજ હૉસ્ટેલના કૉમ્પ્લેક્સમાં હતાં. આ કરુણ ઘટનામાં 260 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા, જેમાંથી 241 લોકો પ્લેનમાં સવાર હતા. સરલાબહેન અને આધ્યા જમીન પર મોતને ભેટનારા પીડિતોમાં સામેલ હતાં.

એક વર્ષ પસાર થઈ ગયું હોવા છતાં તે કંપારી છુટાવી દેતી ઘટનાની યાદો આજેય એટલી જ તાજી છે.

“હું તેમને ખૂબ યાદ કરું છું. ફોટો જોઉં છું અને મન ભરાઈ આવે છે,” એમ ઠાકોરે કહ્યું હતું.

તપાસકર્તાઓ આ પ્લેન ક્રૅશ પરનો રિપોર્ટ ટૂંક સમયમાં જ જાહેર કરે, એવી અપેક્ષા છે. છેલ્લાં એક વર્ષમાં મોટા ભાગનું ધ્યાન લંડન જવા ઊપડેલી ફ્લાઇટમાં સવાર પૅસેન્જરો અને તેની અંતિમ ક્ષણો અંગેના વણઉકલ્યા સવાલો પર જ કેન્દ્રિત હતું.

હોનારતનાં મોટા ભાગનાં સ્થળોએથી નિશાનો સમય જતાં અદૃશ્ય થઈ જતાં હોય છે, પણ તેનાથી અલગ, બીજે મેડિકલ કૉલેજ ખાતે આ દુઃખ કાયમ માટે ત્યાં રહી ગયું છે.

એક વર્ષ વીતી ગયા પછી પણ, જે હૉસ્ટેલ સાથે પ્લેન ટકરાયું હતું, તે ઇમારત આજેય ખુલ્લા જખમની માફક ઊભી છે. તેના ઉપરના માળ ભાંગેલી-તૂટેલી હાલતમાં છે, કૉન્ક્રીટના સ્લૅબ લટકી રહ્યા છે અને ધુમાડાને લીધે કાળી થઈ ગયેલી સીડીઓ અંધારામાં અદૃશ્ય થઈ જાય છે. દીવાલો ઉપર કાળામેશ નિશાન પડેલાં છે, જ્યારે ધૂળ, કાટમાળ અને વળી ગયેલા સ્ટીલની નીચે હજુયે સૂટકેસો અને કપડાં દટાયેલાં પડ્યાં છે.

અધિકારીઓએ આ નુકસાન પામેલી ઇમારતને ધ્વસ્ત કરીને નવી હૉસ્ટેલનું નિર્માણ કરવાની યોજનાને મંજૂરી આપી દીધી છે. હાલ તો આ કાટમાળ ત્યાં જ પડ્યો છે.

દર થોડી મિનિટે ઉપરથી પસાર થતાં વિમાનોની ઘરઘરાટીની વચ્ચે વિદ્યાર્થીઓ વર્ગમાં જવા માટે હૉસ્ટેલ પાસેથી પસાર થાય છે. દાયકાઓથી વિમાનોની આ ગર્જના શહેરના બૅકગ્રાઉન્ડના ઘોંઘાટ સાથે માર્ગ પરના સામાન્ય ટ્રાફિકની માફક વણાઈ ગઈ હતી. પણ, પ્લેન ક્રૅશ થયું, ત્યારથી હવે વિમાનની આ ઘરઘરાટીનો અર્થ બદલાઈ ગયો છે.

“જ્યારે પણ વિમાન પસાર થાય, ત્યારે અમારું દુઃખ ફરી પાછું તાજું થઈ જાય છે. અમે આકાશ તરફ પણ જોતાં નથી,” એમ ઠાકોર જણાવે છે.

15 વર્ષથી તેમનો પરિવાર નજીકની હૉસ્પિટલોના ડૉક્ટરો માટે ટિફિન સેવા ચલાવતો હતો અને મેડિકલ કૅમ્પસમાં ભોજન બનાવતો હતો તેમજ પહોંચાડતો હતો. તેમની બે વર્ષની પૌત્રી તેનો મોટા ભાગનો સમય ત્યાં જ પસાર કરતી હતી અને ભાગ્યે જ દાદીથી દૂર જતી.

પ્લેન તૂટી પડ્યું, તે સમયે હૉસ્ટેલની મેસમાં લંચ પીરસાઈ રહ્યું હતું. સરલાબહેન ત્યાં કામ કરતાં હતાં. આધ્યાને બાથરૂમ લાગતાં તેઓ તેને ઉપરના માળે લઈ ગયાં હતાં. થોડી જ ક્ષણો પછી વિમાન ત્યાં આવીને તૂટી પડ્યું.

બીજી બિલ્ડિંગમાં કામ કરી રહેલા ઠાકોરે બધું પડતું મૂકીને ધુમાડા તરફ દોટ મૂકી હતી. તેમને હવે આ ઘટનાની તૂટક-તૂટક વાતો જ યાદ છેઃ વિસ્ફોટ, ગરમી, રસોડામાં વિખરાયેલા ગૅસ સિલિન્ડર અને વિહ્વળ થઈને એક રૂમમાંથી બીજા રૂમમાં પત્નીને શોધતી વખતે “સરલા, સરલા”ની તેમની બૂમો.

તેમની આસપાસ, બચી ગયેલા લોકો કાટમાળમાંથી લથડિયાં ખાતાં બહાર આવી રહ્યા હતા, જ્યારે અન્ય લોકો અંદર ફસાઈ ગયા હતા અને બચાવ ટુકડીઓ ધુમાડા અને કાટમાળની વચ્ચેથી નીકળવા મથી રહી હતી. લગભગ એક અઠવાડિયા સુધી પરિવારે આખા અમદાવાદની હૉસ્પિટલો, વૉર્ડ્ઝ અને રાહત શિબિરોમાં તપાસ કરી. તેઓ એકના એક જ સવાલો પૂછતા હતા. છ દિવસ પછી તેમને સરલાબહેન અને આધ્યા હૉસ્પિટલના શબઘરમાંથી મળી આવ્યાં.

આજે, જ્યારે ઠાકોર આધ્યા વિશે વિચારે છે, ત્યારે તેમને યાદ આવે છે કે, તેઓ ઘરે તેના માટે બિસ્કિટ લઈ જતા અને તે તરત જ દોડીને દાદાને વળગી પડતી. સરલાબહેન વિશે વાત કરતી વખતે, તેઓ કહે છે કે, સરલાબહેનનું મોટા ભાગનું જીવન લોકોને જમાડવામાં જ વીત્યું હતું.

“બધાંને તેની સાથે સારું બનતું હતું. તે ઘણી સારી હતી,” એમ તેઓ કહે છે.