ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટે Indiabulls Housing Finance Limited (હવે Sammaan Capital Limited)ના પ્રમોટરો વિરુદ્ધ નાણાકીય અનિયમિતતાઓના આક્ષેપોની વિગતવાર તપાસ શરૂ કરવા Central Bureau of Investigation (CBI)ને આદેશ આપ્યો છે. આ નિર્દેશો 18 ઓગસ્ટ, 2026ના રોજ Chief Justice Surya Kant, Justice Joymalya Bagchi અને Justice V. Mohanaની બેન્ચે આપ્યા હતા.
## પૃષ્ઠભૂમિ: અંધારામાં તપાસ
આ કેસ Citizens Whistle Blower Forum દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી Public Interest Litigation (PIL)માંથી ઉદ્ભવ્યો છે, જેમાં Indiabullsના પ્રમોટરો પર ગંભીર ગેરરીતિઓના આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા છે. આક્ષેપોમાં નાણાંની રાઉન્ડ-ટ્રિપિંગ, નાણાંની ઉચાપત અને Companies Actના ઉલ્લંઘનનો સમાવેશ થાય છે.
સુનાવણી દરમિયાન CBI અને Delhi Policeની Economic Offences Wing (EOW) બંનેનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા Additional Solicitor General S.V. Rajuએ પુષ્ટિ કરી હતી કે EOWએ સૂચિબદ્ધ છમાંથી પાંચ આક્ષેપોની તપાસ કરી છે. EOWના અધિકારક્ષેત્ર હેઠળ ન આવતો એકમાત્ર આક્ષેપ ₹1,575 કરોડના કેસ સાથે સંબંધિત છે. આ કેસમાં ચાર્જશીટ દાખલ કરવામાં આવી છે અને વધુ તપાસની મંજૂરી મેળવવા CBIએ Special Courtમાં અરજી કરી છે.
## કોર્ટમાં રજૂ થયેલી દલીલો
### EOW વિરુદ્ધ CBI: અધિકારક્ષેત્રનો વિવાદ
Advocate Prashant Bhushanએ દલીલ કરી હતી કે Reserve Bank of India (RBI)ના એક પરિપત્ર હેઠળ ₹50 કરોડથી વધુના તમામ બેંક ફ્રોડના કેસ CBI દ્વારા સંભાળવાના હોવાથી EOW પાસે અધિકારક્ષેત્ર નથી. બીજી તરફ, Senior Advocate Narender Hoodાએ દલીલ કરી હતી કે આ કેસમાં “બેંક ફ્રોડ” સામેલ નથી અને કોઈ પણ બેંકે કોઈ લોનની ચુકવણી ન થઈ હોવાનો દાવો કર્યો નથી.
### દોષમુક્તિ અંગેનો વિવાદ
Justice Bagchiએ નોંધ્યું હતું કે EOWની અગાઉની તપાસના પરિણામે મોટા ભાગે દોષમુક્તિ દર્શાવતો અહેવાલ રજૂ થયો હતો. Bhushanએ તેનો વિરોધ કરતાં જણાવ્યું હતું કે આ દોષમુક્તિ મુખ્યત્વે Indiabullsના પોતાના chartered accountant દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા અહેવાલો અને મૂળ લોનની ચુકવણી થઈ ગઈ હોવાના દાવાઓ પર આધારિત હતી. તેમણે દલીલ કરી હતી કે માત્ર આ આધારો પર કંપનીને નિર્દોષ ઠેરવી શકાય નહીં. જ્યારે Hoodાએ લોનના evergreeningનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો, ત્યારે કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે આવી રીતો ચિંતાજનક હોવા છતાં સ્વયંસિદ્ધ રીતે ગુનાહિત નથી.
## કોર્ટના નિર્દેશો: હવે શું થશે
સુપ્રીમ કોર્ટે સંપૂર્ણ તપાસ અને જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરવા માટે અનેક આદેશો આપ્યા છે:
– ટ્રાયલ કોર્ટે વધુ તપાસ માટે CBIની અરજી પર **બે અઠવાડિયામાં** નિર્ણય લેવો પડશે.
– CBIએ **તમામ છ આક્ષેપો**ને આવરી લેતી સંપૂર્ણ તપાસ હાથ ધરવી પડશે, જેમાં હાલમાં EOWના અધિકારક્ષેત્ર હેઠળ આવેલા આક્ષેપોનો પણ સમાવેશ થાય છે.
– EOWએ છઠ્ઠા આક્ષેપ અંગેની પોતાની તપાસ પૂર્ણ કરીને કોર્ટમાં સ્ટેટસ રિપોર્ટ રજૂ કરવો પડશે.
## મુખ્ય કાનૂની પક્ષકારો અને કેસની વિગતો
– અરજી દાખલ કરનાર: Citizens Whistle Blower Forum
– કેસનું શીર્ષક: Citizens Whistle Blower Forum v. Union of India, SLP(C) No. 2993/2025
– મુખ્ય હાજરી: Senior Advocates Mukul Rohatgi, Narender Hooda, Rakesh Dwivedi, Dr. A.M. Singhvi; Advocate Prashant Bhushan અને Advocate on Record Neha Rathi; ASG S.V. Raju
## કોર્પોરેટ ગવર્નન્સ અને કાયદા અમલીકરણ માટેનું મહત્વ
– આ આદેશ એ સિદ્ધાંતને મજબૂત બનાવે છે કે ઊંચી રકમ સાથે સંકળાયેલી ગંભીર નાણાકીય ગેરરીતિઓની તપાસ અગ્રણી તપાસ એજન્સીઓ દ્વારા થવી જોઈએ.
– તે મોટા મૂલ્યના ફ્રોડ અંગેના અધિકારક્ષેત્ર સાથે સંબંધિત RBIના નિર્દેશોના કાનૂની મહત્વને રેખાંકિત કરે છે.
– અગાઉ “દોષમુક્ત” ઠેરવવામાં આવેલા આક્ષેપો અંગે પણ કાર્યવાહી કરવાની કોર્ટની આગ્રહપૂર્ણ ભૂમિકા સ્વતંત્ર અને નિષ્પક્ષ ન્યાય પર ભાર દર્શાવે છે.
## હજુ શું જોવાનું બાકી છે
– ટ્રાયલ કોર્ટ નિર્ધારિત બે અઠવાડિયાની સમયમર્યાદામાં CBIની અરજી પર કાર્યવાહી કરશે કે નહીં.
– CBIની તપાસ કેટલી વ્યાપક બનશે, ખાસ કરીને હાલમાં EOW દ્વારા તપાસ હેઠળ રહેલા આક્ષેપોના સંદર્ભમાં.
– તમામ તપાસોના તારણો પરસ્પર સુસંગત રહેશે કે નહીં, ખાસ કરીને નાણાકીય જવાબદારી અને Companies Act જેવા કાયદાકીય નિયમોના પાલનના સંદર્ભમાં.
આ ચુકાદાની નાણાકીય નિયમનકારી ધોરણો, કોર્પોરેટ જવાબદારી અને ભારતમાં તપાસ એજન્સીઓના અધિકારક્ષેત્રના પરસ્પર સંબંધ પર દૂરગામી અસર થઈ શકે છે. તે અગ્રણી નાણાકીય સંસ્થાઓ સાથે સંકળાયેલી કામગીરી અંગે ચાલી રહેલી તપાસમાં એક મહત્વપૂર્ણ તબક્કો દર્શાવે છે.
This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.
