સિરિયામાં શાંતિ સ્થાપવા ઇઝરાયેલ પર અમેરિકાનું દબાણ જરૂરી

18 ઓગસ્ટ, 2026ના રોજ ઇદલિબ નજીક આવેલ અબુ અલ-દુહુર એરબેઝ પર ઇઝરાયેલી હુમલાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. તેના જવાબમાં Türkiye ખાતેના અમેરિકી રાજદૂત ટોમ બેરકે Türkiye, Syria અને Israelને સામેલ કરતું “deconfliction mechanism” સ્થાપિત કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો. Syria અને બેરક—બન્નેએ આ હુમલા માટે Israelને જવાબદાર ઠેરવ્યું, જ્યારે અમેરિકી રાજદૂતે તેને “unnecessary escalation” ગણાવ્યો.

—પરંતુ આ રાજદ્વારી પ્રયાસ છતાં, વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે આ પ્રસ્તાવથી Israelની સૈન્ય કાર્યવાહી પર રોક લાગવાની શક્યતા ઓછી છે. તેઓ Syria વિરુદ્ધ Israelના લાંબા સમયથી ચાલતા સૈન્ય અભિયાનો અને Syriaના કેટલાક વિસ્તારો પર તેના ચાલુ કબજાને તેનું કારણ ગણાવે છે.

## જ્યારે માત્ર એક જ પક્ષ તણાવ વધારી રહ્યો હોય, ત્યારે શાંતિ કોણ સ્થાપે?

The Syria Reportના નીતિ સલાહકાર સામી અકીલે “જ્યારે શરૂઆતથી જ માત્ર એક પક્ષ [સંઘર્ષ] ઊભો કરી રહ્યો હોય ત્યારે” deconfliction વ્યવસ્થાની વ્યવહારિકતા પર સવાલ ઉઠાવ્યો.

વિશ્લેષકોના મતે, Syria સાથે તણાવ ઘટાડવા માટે ચાલી રહેલી વાતચીત અટકી રહેવા માટે Israel જવાબદાર છે. ડિસેમ્બર 2024માં બશર અલ-અસદને હટાવવામાં આવ્યા બાદ હવે રાષ્ટ્રપતિ અહમદ અલ-શારાના નેતૃત્વ હેઠળનું Damascus પશ્ચિમી દેશો સાથે વધુ સારા સંબંધો સ્થાપવા માટે ખુલ્લેઆમ પ્રયાસ કરી રહ્યું છે—અને સંપૂર્ણ સામાન્યકરણથી ઓછા સ્તરે જ હોવા છતાં, Israel સાથે ઉકેલો શોધવાની તૈયારીના સંકેતો આપી રહ્યું છે.

અકીલે પરિસ્થિતિનું સ્પષ્ટ વર્ણન કરતાં કહ્યું: “Israeli-Syrian talks are stagnating because the ball is in Israel’s court and they don’t see a need to prioritise talks with Damascus currently.”

## Türkiye, Syria અને Israel: સત્તાની ત્રિકોણીય ખેંચતાણ

ડિસેમ્બર 2024 પહેલાં, Assadના શાસન દરમિયાન, Israelએ Syriaમાં ઈરાન સાથે જોડાયેલી સંસ્થાઓને નિશાન બનાવી હતી—જેમ કે એપ્રિલ 2024માં Damascus સ્થિત ઈરાની વાણિજ્ય દૂતાવાસને—પરંતુ Syriaના સરકારી માળખા પર સીધા હુમલાથી તે દૂર રહ્યું હતું. Assadના પ્રસ્થાન બાદ આ વલણમાં મોટો ફેરફાર આવ્યો. ત્યારથી Israelએ Syriaની નવી સરકાર સાથે જોડાયેલા મહત્વપૂર્ણ સૈન્ય મથકોને નિશાન બનાવ્યા છે અને દક્ષિણ Damascus નજીક સૈન્ય તહેનાત કરવાની ધમકીઓ આપી Syriaની સેનાઓ પર દબાણ વધાર્યું છે.

દરમિયાન, Türkiyeએ Assad વિરોધી બળવાખોરોને સમર્થન આપવાથી આગળ વધીને Syriaની નવી સત્તા સાથે રાજદ્વારી સંબંધો વિકસાવ્યા છે. Syriaના અનેક નિર્વાસિત વિરોધ પક્ષના નેતાઓ Türkiyeમાં રહે છે અને Ankaraએ એવા Syriaના નેતાને સમર્થન આપ્યું છે, જે એક સમયે તેનો વિરોધી હતો. Türkiyeના પ્રભાવ અંગે શંકાશીલ Israelએ Syria પર સુરક્ષા સંબંધિત સમજૂતીઓનું ઉલ્લંઘન કરવાનો આરોપ મૂક્યો છે, કારણ કે તેણે Turkish સેનાઓને Aleppo નજીકના એક એરબેઝમાં પ્રવેશવાની મંજૂરી આપી હતી. Israelનો દાવો છે કે તેણે ચેતવણીઓ આપી હતી, જેને Syriaએ અવગણી હતી.

Türkiyeએ આ હવાઈ હુમલા માટે Israel દ્વારા આપવામાં આવેલા કારણનો તીવ્ર વિરોધ કર્યો. તેના સંચાર સત્તામંડળે જણાવ્યું કે Israelનું વલણ “ગેરકાયદેસર હવાઈ હુમલાઓને કાયદેસર ઠેરવવા” માગે છે અને Israelની ઑક્ટોબરની ચૂંટણીઓ પૂર્વે વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂની નીતિને “વિસ્તારવાદી અને અસ્થિરતાજનક” ગણાવી.

## Deconfliction Mechanismમાં શું સામેલ હશે

રાજદૂત બેરકનો વિચાર એવો રાજદ્વારી માર્ગ શરૂ કરવાનો છે, જેના મારફતે Israel, Türkiye અને Syria સૈન્ય તણાવ વધતો અટકાવવા માટે સંકલન કરી શકે. અમેરિકા મધ્યસ્થી તરીકે કાર્ય કરશે. આ વિચાર Lebanon સાથે અમેરિકાના ચાલી રહેલા પ્રયાસો જેવો છે—જેમાં Israeli હુમલાઓને મર્યાદિત કરવા, Hezbollahને નિઃશસ્ત્ર કરવા અને દક્ષિણ Lebanonમાંથી Israeli સૈન્યની પાછી ખેંચણી તરફ આગળ વધવાના પ્રયાસો સામેલ છે.

જોકે, નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે Israelની સૈન્ય શ્રેષ્ઠતાને કારણે તેને સમજૂતીઓથી દૂર રહેવા માટે નોંધપાત્ર સ્વતંત્રતા મળે છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે Netanyahuના વહીવટ હેઠળ સરકારે એકતરફી સૈન્ય કાર્યવાહી દ્વારા વાટાઘાટોને નબળી પાડવાની તૈયારી દર્શાવી છે.

આંતરિક સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર Syriaએ વાતચીત માટે ખુલ્લાપણું દર્શાવ્યું છે, જોકે તે સ્પષ્ટ કરે છે કે ચોક્કસ પ્રાદેશિક અને સાર્વભૌમત્વ સંબંધિત ચિંતાઓ—જેમ કે Golan Heights અને Jabal al-Sheikhમાં Israelની કાર્યવાહી—ને ઉકેલવામાં ન આવે ત્યાં સુધી તે વ્યાપક સામાન્યકરણ માટે સંમત નહીં થાય.

## વધતા ચૂંટણીકાળ માટેની તૈયારી

ઑક્ટોબર 2026માં પુનઃચૂંટણી માટે પ્રચાર કરી રહેલા બેન્જામિન નેતન્યાહૂને વિદેશમાં સૈન્ય અથડામણોથી રાજકીય લાભ મળી શકે છે. Chatham Houseના સંશોધન ફેલો ગાલિપ દલાયના મતે, રાષ્ટ્રવાદી મતદારોમાં સમર્થન એકત્ર કરવા માટે વડા પ્રધાન Syria, Lebanon અથવા Palestineમાં અથડામણો ઊભી કરી શકે છે.

તાજેતરમાં નેતન્યાહૂએ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા રજૂ કરાયેલા Gaza નિઃશસ્ત્રીકરણના પ્રસ્તાવને નકારી કાઢ્યો, જેના પગલે તેમાં સુધારા કરવાની ફરજ પડી. નોંધપાત્ર બાબત એ છે કે Israelના નિર્ણયનો વિરોધ કરતું કોઈ જાહેર અમેરિકી નિવેદન સામે આવ્યું ન હતું.

દલાયનું કહેવું છે કે માત્ર Washington તરફથી મળતું વિશ્વસનીય અને સતત દબાણ જ Israelને છૂટછાટ આપવા માટે મજબૂર કરી શકે છે. તેમણે કહ્યું, “If the U.S. puts proper pressure on Israel, they would listen.” અગાઉ Israelએ અમેરિકી માગણીઓ સામે વાંધો ધરાવતા નેતૃત્વ છતાં તેને સ્વીકારી હતી તે બાબતને ધ્યાનમાં લેતાં, દલાય માને છે કે અમેરિકી પ્રભાવ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

## આગળના પડકારો

Deconfliction mechanism સ્થાપિત થાય તો પણ તેની અસરકારકતા તમામ પક્ષો સદ્ભાવનાથી તેમાં ભાગ લે છે કે નહીં તેના પર નિર્ભર રહેશે. અવિશ્વાસ ઊંડો છે—માત્ર Israeli અને Syrian સરકારો વચ્ચે જ નહીં, પરંતુ Israeli સુરક્ષા ચિંતાઓ અંગે Turkish ધારણાઓમાં પણ. Israelનું એવું વલણ કે તેની સરહદથી 186 miles (300 kilometres)ની અંદર કોઈપણ Syrian સૈન્ય હાજરી ખતરો છે, તે માપેલી અને સંતુલિત વાટાઘાટો કેટલી મુશ્કેલ બની શકે તેનું ઉદાહરણ છે.

ઘણા વિશ્લેષકોના મતે, Syriaની મર્યાદિત Soviet-era હવાઈ સેના Israel માટે કોઈ વાસ્તવિક ખતરો ઊભો કરતી નથી, પરંતુ ખતરાની ધારણા સૈન્ય સંબંધિત નિવેદનો અને કાર્યવાહીને સતત પ્રેરિત કરતી રહે છે.

## અમેરિકી દબાણથી કેમ ફેરફાર આવી શકે

નિષ્ણાતો માને છે કે ગતિશીલતા બદલવા માટે United States પાસે અનોખો પ્રભાવ છે. આ વર્ષની શરૂઆતમાં, પ્રારંભિક વિરોધ છતાં, અમેરિકાના દબાણને કારણે Israelએ Iran સાથે સંબંધિત કેટલીક સૈન્ય યોજનાઓમાં ફેરફાર કર્યો હતો.

જો Washington પ્રસ્તાવિત deconfliction વ્યવસ્થાને રાજદ્વારી, આર્થિક અથવા રાજકીય—ગંભીર પરિણામોની ધમકી સાથે સમર્થન આપે, તો તે Israelને Syriaમાં પોતાની સૈન્ય કાર્યવાહી ઘટાડવા તરફ પગલાં ભરવા માટે મજબૂર કરી શકે છે. આવા દબાણ વિના, વિશ્લેષકોને ભય છે કે ચૂંટણી પૂર્વે રાજકીય કથાનક ઘડવા માટે Israel વ્યૂહાત્મક રીતે હુમલાઓ ચાલુ રાખશે.

—

This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.