अमेरिका-इराण चर्चेभोवती अनिश्चितता कायम असताना सोमवारच्या घसरणीनंतर तेलाच्या किमती वाढल्या

या आठवड्याच्या सुरुवातीला नीचांकी पातळीवर गेल्यानंतर तेलाच्या किमती पुन्हा वाढल्या आहेत. यामागे अमेरिका-इराण चर्चांच्या अस्थिर स्थितीबाबत नव्याने निर्माण झालेली चिंता कारणीभूत आहे. दोन्ही बाजू कराराच्या दिशेने हळूहळू पुढे जात असल्याचे दिसत असले, तरी महत्त्वाचे अडथळे कायम आहेत. त्यामुळे बाजारातील वातावरण नाजूक असून, व्यापारी सतर्क आहेत.

## चिंताग्रस्त आशावादामुळे तेलाच्या किमती वाढल्या

वॉशिंग्टन आणि तेहरान यांच्यातील तोडगा निघण्याबाबतची अनिश्चितता पुन्हा वाढल्याने बाजाराची सुरुवात तेजीने झाली. यापूर्वी मोठ्या प्रमाणात घसरलेले कच्च्या तेलाचे फ्युचर्स पुन्हा वाढले. चर्चेची प्रक्रिया अद्याप सुरू असल्याचे संकेत मिळाल्याने ही वाढ झाली; मात्र होर्मुझ सामुद्रधुनीचा मुद्दा अजूनही चर्चेतील प्रमुख अडथळा आहे. विश्लेषकांच्या मते, कोणताही तडजोडीचा करार इराणच्या वादग्रस्त मागण्यांवर अवलंबून असू शकतो. यात युद्धकाळातील नुकसानीची भरपाई तसेच होर्मुझ सामुद्रधुनीवरील नियंत्रण आणि आकारण्यात येणाऱ्या शुल्कासंदर्भातील प्रस्तावांचा समावेश आहे.

अमेरिकेचे ट्रेझरी सचिव Scott Bessent यांनी या आठवड्याच्या सुरुवातीला CNBC वर हजेरी लावत अपेक्षा वाढवल्या. बुधवारपर्यंत करार अंतिम होऊ शकतो, असे त्यांनी सूचित केले. चर्चेत प्रगती होत असल्याचे दर्शविणारी ही कालमर्यादा होती, विशेषतः Qatarच्या अधिकाऱ्यांनी राजनैतिक चर्चांमध्ये प्रगती झाल्याची पुष्टी केल्यानंतर.

## प्रमुख मुद्दे: होर्मुझ, भरपाई आणि व्यापार प्रवाह

जागतिक तेल वाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाच्या असलेल्या होर्मुझ सामुद्रधुनीच्या पुनःउघडण्यावर चर्चेचा केंद्रबिंदू राहिला. युद्धाशी संबंधित खर्चासाठी भरपाई मिळवण्याचा आणि सामुद्रधुनीचा वापर करणाऱ्या जहाजांकडून शुल्क आकारून संभाव्य महसुलाचा स्रोत निर्माण करण्याचा इराणचा हेतू स्पष्ट आहे. या मागण्या संभाव्य कोणत्याही कराराची दिशा निश्चित करू शकतात.

## अस्थिर वातावरणातील किमतींची हालचाल

सोमवारच्या नाट्यमय विक्रीनंतर:

– **WTI कच्च्या तेलाची** किंमत 4.2% घसरून प्रति बॅरल $76.96 वर आली.
– **Brent कच्च्या तेलाची** किंमत 3.7% घसरून प्रति बॅरल $80.68 वर आली.

मात्र Bessent यांच्या वक्तव्यानंतर आणि Qatarने चर्चेची पुष्टी केल्यानंतर या घसरणीचा अचानक उलटफेर झाला. मंगळवारनंतर:

– WTI घसरून $76.11 वर आले, म्हणजे 5.3% घट झाली.
– Brent 4.5% पेक्षा अधिक घसरून $79.89 वर आले.

प्रत्येक नवीन वक्तव्य, राजनैतिक बदल किंवा लष्करी तणावाच्या वाढीबाबत किमती संवेदनशील राहिल्या आहेत. होर्मुझ सामुद्रधुनीतील तणाव आणि राजनैतिक परिणामांबाबतची अनिश्चितता या वेगवान बाजारभावनेतील बदलामागील प्रभावी घटक ठरत आहेत.

## तज्ज्ञांचे मत

जागतिक ऊर्जा गुप्तचर संस्था ICISचे Ajay Parmar यांनी सुरुवातीच्या किमतीतील घसरणीचे श्रेय Bessent यांच्या वक्तव्याला दिले आणि Qatarच्या राजनैतिक संकेतांनंतर बाजारातील प्रतिक्रियांचे निरीक्षण केले. करार पुढे न्यायचा असल्यास सामुद्रधुनीतील भरपाई आणि शुल्कव्यवस्थेसाठी इराणचा आग्रह “अपरिहार्य” ठरू शकतो, असे त्यांनी अधोरेखित केले. त्यांच्या मते, अशा उपाययोजनांमुळे तोडग्याचा संभाव्य मार्ग खुला होऊ शकतो.

दरम्यान, लवकरच करार होईल, असा विश्वास Bessent यांनी पुन्हा व्यक्त केला. सामुद्रधुनीतील व्यवहार सामान्य करण्यासाठीचा करार आठवड्याच्या मध्यापर्यंत होऊ शकतो, असे त्यांनी सांगितले. हे अंदाज खरे ठरतील की नाही, हे दोन्ही बाजूंना स्वीकारार्ह अटी मान्य करण्याची तेहरानची तयारी यावर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून आहे.

## पुढे काय: लक्ष ठेवण्यासारखे घटक

– सक्रिय राजनैतिक प्रयत्न आणि परदेशी मध्यस्थी, विशेषतः Qatarचा सहभाग.
– होर्मुझमधील शुल्करचना आणि युद्धखर्चाच्या परतफेडीसारख्या अटींमधील घडामोडी.
– सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या जलवाहतूक मार्गांची कोणतीही पुनर्बहाली आणि व्यापारमार्ग प्रत्यक्षात पुन्हा खुले होणे.
– अमेरिका आणि इराणच्या अधिकाऱ्यांकडून येणारी अद्ययावत वक्तव्ये—अगदी छोटी वक्तव्येही, कारण त्यांनी वारंवार बाजाराची भावना बदलली आहे.

## ट्रेडिंग फ्लोअरपलीकडील परिणाम

पर्शियन आखातातील लष्करी चकमकींसोबत प्रमुख जागतिक तेलमार्गांना होणारे पुरवठ्यातील नुकसान ऊर्जा वाहतुकीत मोठा अडथळा निर्माण करू शकते. होर्मुझमार्गे वाहतूक विस्कळीत झाल्यास केवळ तेलाच्या फ्युचर्समध्येच नव्हे, तर विमा, जहाजवाहतूक खर्च आणि अंतिम ग्राहकांसाठीच्या इंधनाच्या किमतींमध्येही जागतिक अस्थिरता वाढते.

दरम्यान, तेलाच्या वाढलेल्या किमतींमुळे महागाई आणि व्याजदरांवर दबाव वाढतो. अनेक अर्थव्यवस्था आधीच वाढत्या वस्तूंच्या किमतींशी झगडत असताना, या घडामोडींमुळे जगभरातील उद्योगांसाठी ऊर्जाबिले वाढणे, उत्पादनखर्चात वाढ होणे आणि जोखमीनुसार किमती निश्चित होणे असे परिणाम दिसू शकतात.

—

तेल बाजारातील स्थिती सतत बदलत आहे. मोठ्या विक्रीनंतर आशा आणि शंका यांच्यात जवळपास समान प्रमाणात संघर्ष सुरू असताना किमती पुन्हा वाढल्या. अमेरिका आणि इराण बुधवारपर्यंत—किंवा त्यानंतर—अर्थपूर्ण करारापर्यंत पोहोचतात की नाही, यावर येत्या काही आठवड्यांतील ऊर्जा किमती, जागतिक व्यापार आणि आर्थिक स्थैर्याची दिशा मोठ्या प्रमाणात ठरू शकते.

This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.