इराण आणि युक्रेन युद्धावर लक्ष केंद्रित असताना ब्रिक्स शिखर परिषदेसाठी पुतिन भारतात दाखल

व्लादिमीर पुतिन BRICS नेत्यांच्या शिखर परिषदेसाठी दिल्लीमध्ये दाखल झाले आहेत. युक्रेन आणि मध्यपूर्वेतील सुरू असलेल्या युद्धांवर तीव्र लक्ष केंद्रित करत या परिषदेची सुरुवात होणार आहे. रशियाच्या राष्ट्राध्यक्षांचे आगमन BRICS आघाडीतील नव्या घडामोडींसोबतच भू-राजकीय केंद्रस्थानी आपली भूमिका अधोरेखित करण्याचा त्यांचा उद्देश दर्शवते.

—

## आगमन आणि राजनैतिक संवाद

पुतिन Palam Air Force Station येथे उतरले, जिथे भारताचे परराष्ट्र व्यवहार राज्यमंत्री Kirti Vardhan Singh यांनी त्यांचे स्वागत केले. दोन दिवसांच्या या शिखर परिषदेला भारताचे पंतप्रधान Narendra Modi आणि चीनचे राष्ट्राध्यक्ष Xi Jinping उपस्थित राहणार आहेत. हिमालयातील प्राणघातक सीमावादानंतर Xi यांचा 2019 नंतरचा भारतातील हा पहिलाच दौरा आहे. Iran चे राष्ट्राध्यक्ष Masoud Pezeshkian हेही चर्चेत सहभागी होणार असून, त्या पदावर भारताला भेट देण्याचा त्यांचा हा पहिलाच दौरा आहे.

—

## BRICS च्या विस्ताराची कसोटी

पाश्चिमात्य वर्चस्व असलेल्या संस्थांच्या विरोधात उदयोन्मुख अर्थव्यवस्थांचा आवाज बळकट करण्यासाठी 2009 मध्ये स्थापन झालेल्या BRICS मध्ये अलीकडे अधिक वैविध्य आले आहे. आता Iran, Saudi Arabia आणि United Arab Emirates यांचाही या समूहात समावेश आहे. या देशांची युद्धासंदर्भातील भूमिका मोठ्या प्रमाणात भिन्न आहे, विशेषतः मध्यपूर्वेतील अमेरिकेच्या सहभागाबाबत.

विश्लेषकांच्या मते, एकेकाळी BRICS ची ताकद मानला गेलेला हा विस्तार आता समूहाच्या अंतर्गत एकतेची परीक्षा घेत आहे. Observer Research Foundation चे Harsh V Pant यांनी नमूद केले की, एका वर्षापूर्वी जे यश मानले जात होते, ते आज मोठे बंधन ठरू शकते.

—

## संघर्षावर लक्ष: युक्रेन आणि मध्यपूर्वेतील युद्धे

युक्रेनमधील युद्ध शिखर परिषदेच्या अजेंड्यावर केंद्रस्थानी आहे. वाढत्या आंतरराष्ट्रीय दबावाच्या पार्श्वभूमीवर रशिया आपली लष्करी मोहीम सुरूच ठेवत आहे, तर रशिया आणि पाश्चिमात्य देशांमधील तणाव कायम आहे. रशियासोबतचे दीर्घकालीन संबंध आणि वाढत्या जागतिक अपेक्षा यांच्यामध्ये अडकलेले Narendra Modi यांचे सरकार अत्यंत नाजूक राजनैतिक मार्गावरून वाटचाल करत आहे.

दरम्यान, मध्यपूर्वेतील युद्ध—विशेषतः U.S. आणि Israel यांच्यातील संघर्ष—याकडेही मोठ्या प्रमाणात लक्ष लागले आहे. Iran आता BRICS मध्ये औपचारिकरीत्या सहभागी झाल्याने, हा समूह एकसंध धोरणात्मक भूमिका तयार करू शकतो का, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. May मधील अहवालांनुसार, BRICS च्या परराष्ट्रमंत्र्यांना Delhi येथील बैठकीदरम्यान संयुक्त निवेदनावर सहमती साधता आली नाही. Capital Economics च्या Shilan Shah यांनी इराणमधील संघर्ष हा BRICS ची एकता टिकवून ठेवण्याच्या क्षमतेसाठी “कठोर परीक्षा” ठरेल, असा इशारा दिला.

—

## भारताची समतोल साधण्याची भूमिका

भारताची राजनैतिक भूमिका सूक्ष्म असून, तो Iran आणि Israel सोबत मैत्रीपूर्ण संबंध राखतो, तसेच U.S. सोबतच्या संबंधांबाबतही संवेदनशील आहे. मध्यपूर्वेतील अस्थिरतेमुळे निर्माण झालेल्या ऊर्जा सुरक्षेच्या प्रश्नांमुळे New Delhi ने रशियाकडे अधिक झुकण्यास सुरुवात केली आहे. रशिया हा भारताचा दीर्घकालीन भागीदार असून, युक्रेनमधील युद्धादरम्यान इंधनाचा प्रमुख पुरवठादार राहिला आहे.

अलीकडच्या आठवड्यांत भारताने महत्त्वपूर्ण राजनैतिक संपर्काचे प्रयत्न केले आहेत. परराष्ट्रमंत्री Subrahmanyam Jaishankar यांनी Kyiv ला भेट दिली. तेथे राष्ट्राध्यक्ष Volodymyr Zelenskyy यांनी भारताने “या अन्याय्य युद्धाचा” अंत करण्यासाठी केलेल्या प्रयत्नांबद्दल कृतज्ञता व्यक्त केली.

—

## चीन-भारत संबंध: सावधपणे सुधारणा

राष्ट्राध्यक्ष Xi Jinping यांची उपस्थिती अतिरिक्त प्रतीकात्मक महत्त्व घेऊन आली आहे. 2020 मध्ये दोन्ही देशांच्या वादग्रस्त सीमेवर झालेल्या प्राणघातक संघर्षानंतर चीन आणि भारताचे संबंध तणावपूर्ण राहिले आहेत. या शिखर परिषदेमुळे त्यानंतरच्या काळातील संबंधांमध्ये सर्वाधिक लक्षणीय सुधारणा होत असल्याचे दिसत आहे. विमानसेवा पूर्ववत करणे, व्हिसा पुन्हा सुरू करणे आणि उच्चस्तरीय बैठकींची वारंवारता वाढवणे, या घडामोडी त्याचे संकेत देतात.

तरीही, मूलभूत प्रश्न कायम आहेत. दोन्ही देशांमधील सीमावाद, मोठी व्यापार तूट आणि धोरणात्मक स्पर्धा यांचा राजनैतिक संवादावर अजूनही प्रभाव आहे.

—

## कडेकोट सुरक्षा, मोठे दांव

शिखर परिषदेच्या उद्घाटनापूर्वी Delhi मध्ये कडेकोट सुरक्षा व्यवस्था करण्यात आली आहे. शहरातील रस्त्यांवर पंतप्रधान Modi यांचे पोस्टर्स झळकत आहेत, तर मध्यवर्ती भागांत वाहतूक निर्बंध आणि मोठ्या प्रमाणातील कायदा-सुव्यवस्था यंत्रणेची उपस्थिती सर्वसामान्य झाली आहे. स्थानिक प्रशासनाने नागरिकांना सहकार्य करण्याचे आवाहन केले आहे.

पुतिन यांचा हा या वर्षातील भारताचा दुसरा दौरा आहे; ते December 2025 मध्ये भारतात आले होते. अलीकडेच त्यांनी Kyrgyzstan ची राजधानी Bishkek येथे Modi यांची भेट घेतली होती.

—

## एकता आणि अंतर्गत सलोख्याचे प्रश्न

BRICS शिखर परिषद अत्यंत नाजूक टप्प्यावर होत आहे. आतापर्यंतच्या सर्वाधिक सदस्यसंख्येसह या समूहात आता महत्त्वाच्या जागतिक संघर्षांबाबत परस्परविरोधी भूमिका असलेले देश आहेत. विशेषतः Iran च्या परिस्थितीबाबत संयुक्त निवेदने जारी करणे किंवा सामूहिक कृतीचे समन्वयन करणे, या प्रयत्नांसमोर अंतर्गत मतभेद आव्हान निर्माण करू शकतात, असा इशारा निरीक्षकांनी दिला आहे.

शिखर परिषदेचे यजमानपद भारताकडे असल्याने तो मध्यस्थाच्या कठीण भूमिकेत आहे—U.S. सोबतचे संबंध कायम ठेवणे, स्वतःचे भू-राजनैतिक हितसंबंध सांभाळणे आणि गुंतागुंतीच्या सामूहिक समूहाला एकमताकडे नेणे, ही जबाबदारी भारतासमोर आहे.

—

नेते Delhi मध्ये एकत्र येत असताना, वाढता प्रभाव आणि विभाजित आंतरराष्ट्रीय व्यवस्थेत एकमत टिकवून ठेवण्यामधील तणाव शिखर परिषदेच्या वातावरणात दिसून येण्याची शक्यता आहे. युक्रेनमधील युद्ध सुरूच असताना आणि मध्यपूर्वेतील संघर्ष तीव्र होत असताना, एकसंध भूमिका मांडण्याची BRICS ची क्षमता आतापर्यंतच्या सर्वात मोठ्या परीक्षेला सामोरी जाऊ शकते.

This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.