तरुण तेजपाल लैंगिक अत्याचार प्रकरणातील निर्दोष मुक्तता आजच्या मोठ्या निकालाने उलटणार का?

Bombay High Courtचे Goa खंडपीठ आज, 6 ऑगस्ट 2026 रोजी, 2021 मध्ये लैंगिक अत्याचाराच्या आरोपांतून निर्दोष मुक्त झालेल्या Tehelkaचे संस्थापक Tarun Tejpal यांच्या निर्दोष मुक्ततेविरोधात Goa सरकारने दाखल केलेल्या अपीलवर निकाल देण्याच्या तयारीत आहे. 2013 पासून देशाचे लक्ष वेधून घेतलेल्या या प्रकरणात न्यायमूर्ती Dr Neela Gokhale आणि Amit Jamsandekar हे आधीचा निकाल रद्द करायचा की नाही, याचा निर्णय घेतील.

## फ्लॅशबॅक: 2013 मधील आरोप

7 नोव्हेंबर 2013 रोजी Goa येथे झालेल्या Tehelkaच्या Thinkfestदरम्यान एका कनिष्ठ कर्मचाऱ्याने Bambolim येथील Grand Hyatt रिसॉर्टमधील लिफ्टमध्ये Tejpal यांनी आपल्यावर लैंगिक अत्याचार केल्याचा आरोप केला. तक्रारदार, Tejpal आणि Tehelkaच्या तत्कालीन व्यवस्थापकीय संपादकांमधील ई-मेल्स लीक झाल्यानंतर या घटना सार्वजनिक झाल्या. सहा महिन्यांनंतर Tejpal यांनी संपादकपदाचा राजीनामा दिला आणि त्यांना अटक करण्यात आली; मात्र जुलै 2014 मध्ये त्यांची जामिनावर सुटका झाली.

2017 मध्ये हे प्रकरण सुनावणीसाठी Goa सत्र न्यायालयात पोहोचले. त्यानंतर चार वर्षांनी, 2021 मध्ये, त्या न्यायालयाने Tejpal यांना सर्व आरोपांतून निर्दोष मुक्त केले. लैंगिक अत्याचारातून बचावलेल्या व्यक्तीच्या वर्तनाबाबत कायदा ज्याला “नॉर्मेटिव्ह बिहेव्हियर” मानतो, त्याच्याशी पीडितेचे वर्तन जुळत नसल्याचे न्यायालयाने नमूद केले.

## कशाला आव्हान देण्यात आले आहे

Goa सरकारचा युक्तिवाद आहे की सत्र न्यायालयाने गंभीर चुका केल्या:

– तक्रारदाराची साक्ष सातत्यपूर्ण राहूनही निर्दोष मुक्ततेचा निकाल चुकीचा असल्याचा सरकारचा दावा आहे.
– Tejpal यांनी त्या महिलेला पाठवलेल्या माफीनाम्याच्या ई-मेलचा अर्थ अपराधाची कबुली असा लावला जावा की नाही, याला सरकारने आव्हान दिले आहे.

याउलट, Tejpal यांच्या बचाव पक्षाचे म्हणणे आहे की Tehelkaच्या व्यवस्थापकीय संपादकांकडून आलेल्या “संस्थात्मक दबावामुळे” माफीनामा लिहिण्यास भाग पाडण्यात आले होते आणि त्याकडे लैंगिक अत्याचाराची कबुली म्हणून पाहिले जाऊ नये.

## High Courtमधील सुनावणी: प्रमुख युक्तिवाद

न्यायमूर्तींनी तीन दिवस सविस्तर सुनावणी घेतली. दोन्ही बाजूंनी साक्ष, डिजिटल पुरावे आणि साक्षीदारांचे वर्तन यावर जोरदार युक्तिवाद केला:

### पहिला दिवस – लिफ्टमधील घटना

भर यांत्रिक बाबींवर होता. लिफ्टची बटणे दाबून Tejpal यांनी ती सतत हालचालीत ठेवली आणि तक्रारदाराला आत अडकवून ठेवले, असे अभियोजन पक्षाने सांगितले. बचाव पक्षाने याला प्रत्युत्तर देताना, अशा प्रकारची घटना यांत्रिकदृष्ट्या अशक्य असल्याचे एका तज्ज्ञाने साक्षीत सांगितल्याचा दावा केला. तसेच, Tejpal हे त्या महिलेच्या पुढे चालताना दिसत असल्याचे CCTV फुटेजही त्यांनी दाखवले आणि त्यामुळे तिला मागे ओढण्यात आल्याच्या दाव्याचा विरोध केला.

### दुसरा दिवस – घटनेनंतरच्या कथित हालचाली

कथित लैंगिक अत्याचारानंतर तक्रारदाराच्या कृती तिच्या आघाताच्या दाव्याशी विसंगत असल्याचा युक्तिवाद Tejpal यांच्या बाजूने करण्यात आला. तिने सार्वजनिक कार्यक्रमांना उपस्थिती लावली, अभिनेता Robert De Niro यांच्यासोबत छायाचित्र काढण्यासाठी Tejpal यांना संदेश पाठवला आणि व्यावसायिक कामकाज सुरू ठेवले, असे सांगण्यात आले. बचाव पक्षाने तिच्या विश्वासार्हतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत WhatsApp चॅट्सचा संदर्भ दिला आणि उलटतपासणीदरम्यान प्रश्न विचारले गेले की तिला “विस्मरण आणि आघात” होत असल्याचा तिचा इतिहास असल्याचे म्हटले.

### तिसरा दिवस – हेतू आणि फेलोशिप अनुदान

आरोप आर्थिक फायद्यासाठी करण्यात आल्याचे बचाव पक्षाच्या वकिलांनी सुचवले. महिलेला महिलांवरील हिंसाचारावर पुस्तक लिहिण्यासाठी 1 लाख रुपयांची फेलोशिप हवी होती आणि तिने यापूर्वीही इतर संधींचा शोध घेतला होता, असा त्यांचा दावा आहे. लैंगिक हिंसाचाराचा मुद्दा मांडण्याची तिची इच्छा होती, तर तिने कायद्याची अंमलबजावणी करणाऱ्या यंत्रणांकडे जाण्याऐवजी अंतर्गत समझोत्याचे मार्ग का स्वीकारले, असा प्रश्न बचाव पक्षाने उपस्थित केला.

## अभियोजन पक्षाचे प्रतिवाद

Goaच्या वकिलांनी सांगितले की, लैंगिक अत्याचारानंतर बचावलेल्या व्यक्तीच्या वर्तनासाठी कोणतेही निश्चित नियम नाहीत. घटनेनंतर तक्रारदाराने केलेल्या कृतींसाठी तिला दोषी ठरवण्याविरोधात त्यांनी इशारा दिला. Solicitor General Tushar Mehta यांनी नमूद केले की, काही किरकोळ विसंगती असल्या तरी मुख्य आरोपांमध्ये कोणताही बदल झालेला नाही. बचावलेल्या व्यक्तीने कशा प्रकारे प्रतिक्रिया द्यावी, याबाबतच्या रूढ कल्पनांवर सत्र न्यायालयाने अवलंबून राहिल्याचा आरोपही त्यांनी केला.

## काय पणाला लागले आहे

High Courtने 2021 मधील निर्दोष मुक्ततेचा निकाल उलटवला, तर Tejpal यांना दोषी ठरवले जाऊ शकते आणि लैंगिक अत्याचारासंदर्भातील भारतीय कायद्याच्या कलमांनुसार संभाव्य शिक्षा होऊ शकते. या निर्णयामुळे महत्त्वपूर्ण कायदेशीर उदाहरणही निर्माण होऊ शकते:

– अंतर्गत ई-मेल्स आणि इतर संवाद पुरावा म्हणून ग्राह्य धरण्याबाबत आणि त्यांना दिल्या जाणाऱ्या महत्त्वाबाबत.
– लैंगिक अत्याचाराच्या प्रकरणांमध्ये बचावलेल्या व्यक्तीच्या वर्तनाबाबतच्या अपेक्षांबाबत.
– अंतर्गत माफीनामे दिले जातात तेव्हा संस्थात्मक जबाबदारी निश्चित करण्याबाबत.

High Courtने यापूर्वी 30 जुलै 2026 रोजी आपला आदेश राखून ठेवला होता. आज निकाल सुनावला जाणार असल्याने Tejpal यांना वैयक्तिकरित्या उपस्थित राहण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत.

## निर्णयाचे परिणाम

निकाल उलटल्यास, अनेकांच्या मते व्यापक चर्चांचे प्रतीक ठरलेल्या या प्रकरणात हा एक महत्त्वपूर्ण निर्णय ठरेल—कामाच्या ठिकाणी होणारा लैंगिक छळ, सत्तासंबंध, बचावलेल्या व्यक्तींना दिला जाणारा आधार आणि संस्थात्मक जबाबदारी यांवरील चर्चांच्या संदर्भात. निर्दोष मुक्ततेचा निकाल कायम राहिल्यास, विविध कायदेविषयक आणि स्त्रीवादी वर्तुळांमध्ये चिंता निर्माण करणाऱ्या आधीच्या निर्णयाला त्यातून बळ मिळेल.

कथित लैंगिक अत्याचारानंतर दशकाहून अधिक काळ लोटल्यानंतर हा निर्णय येत आहे आणि त्याचे पडसाद माध्यमे, कायदेशीर व्यवहार आणि सार्वजनिक चर्चांमध्ये उमटतील.

This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.