કેનેડા અમેરિકામાં બનાવાયેલા F-35A Lightning II સ્ટેલ્થ ફાઇટર વિમાનોની ખરીદીનો નિર્ણય યથાવત્ રાખવો કે નહીં તે અંગે વિચારણા કરી રહ્યું છે ત્યારે હવે સામે આવ્યું છે કે ખરીદી પ્રક્રિયાની દેખરેખ રાખતા અધિકારીએ ભૂતકાળમાં આ કાર્યક્રમની આકરી ટીકા કરી હતી. Royal Canadian Air Force (RCAF)ના ભૂતપૂર્વ ફાઇટર પાઇલટ Stephen Fuhr હાલમાં કેનેડાની સંરક્ષણ ખરીદી પ્રક્રિયાનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા છે—જેમાં F-35 સોદાને લગતા નિર્ણયો પણ સામેલ છે. વિરોધીમાંથી દેખરેખ રાખનાર અધિકારી સુધીનો આ ફેરફાર દેશની ચાલી રહેલી સંરક્ષણ ખરીદીની ચર્ચામાં નવી જટિલતા ઉમેરે છે.
—
## ઉગ્ર ટીકાકારથી લઈને મુખ્ય નિર્ણયકર્તા સુધી
Stephen Fuhr Secretary of State for Defense Procurementનું પદ સંભાળી રહ્યા છે અને નવી રચાયેલી Defense Investment Agency મારફતે કેનેડાની મોટી સૈન્ય ખરીદીઓની દેખરેખ રાખે છે. 2011માં, જ્યારે Fuhr Canadaના CF-18 વિમાનો ઉડાવવાની ફરજમાંથી નિવૃત્ત થઈ ચૂક્યા હતા, ત્યારે તેમણે F-35 કાર્યક્રમની આકરી ટીકા કરી હતી—કાર્યક્રમના વધતા ખર્ચ, તકનીકી સમસ્યાઓ અને RCAF માટે તેની ક્ષમતાઓ યોગ્ય રીતે સુસંગત ન હોવા અંગે તેમણે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા.
Fuhr ખાસ કરીને ચિંતિત હતા કે વિમાનની કામગીરી અંગેના દાવાઓ અપેક્ષાઓ સાથે સુસંગત નહોતા. તેમણે તે સમયના અંદાજિત ભાવ—દરેક વિમાન માટે લગભગ CAD $75 million—પર સવાલ ઉઠાવતા કહ્યું હતું કે વાસ્તવિક ખર્ચ ઘણો વધારે હશે. તેમણે helmet-mounted displays અને tail hooks જેવી મહત્વપૂર્ણ પ્રણાલીઓના મુશ્કેલીભર્યા વિકાસ તરફ પણ ધ્યાન દોર્યું હતું. વધુમાં, તેમણે કેનેડાના વિશાળ અને કઠિન હવાઈ ક્ષેત્ર માટે twin-engine aircraft વધુ યોગ્ય હોવાનું સતત રજૂ કર્યું હતું અને દૂરના ઉત્તરીય વિસ્તારોમાં સંભવિત single-engine failureથી ઊભા થતા જોખમોનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
—
## મોટું ચિત્ર: કેનેડાની F-35 મહત્વાકાંક્ષા
વિરોધ છતાં કેનેડા પહેલેથી જ 16 F-35As ખરીદવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. આ વિમાનો માટે ચુકવણી થઈ ચૂકી છે અને આગળ શું થાય તેનાથી અલગ, તેઓ દેશમાં આવવાની અપેક્ષા છે. બાકીના 72 વિમાનોની સમીક્ષા ચાલી રહી છે. સરકાર તેમને ખરીદવાનો નિર્ણય આખરે અમલમાં મૂકશે કે નહીં તે અંગે હજી અંતિમ નિર્ણય લીધો નથી.
મે 2025માં, જ્યારે Prime Minister Mark Carneyએ પદ સંભાળ્યું, ત્યારે અગાઉનો F-35 સોદો અટકાવી દેવામાં આવ્યો હતો. Carneyએ David McGuintyને Defense Minister બનાવ્યા અને Stephen Fuhrને ખરીદી પ્રક્રિયાનું નેતૃત્વ સોંપ્યું, ખાસ કરીને આ પ્રકારના જટિલ સોદાઓની દેખરેખ માટે.
—
## Fuhrએ F-35નો વિરોધ શા માટે કર્યો—અને હવે તેનો અર્થ શું છે
Fuhrની શરૂઆતની જાહેર ટીકાઓમાં સામેલ હતું:
– તેમણે દાવો કર્યો હતો કે F-35 વચન આપવામાં આવેલી ક્ષમતાઓ સમયસર અથવા બજેટની અંદર પૂરી પાડશે નહીં.
– તેમણે દલીલ કરી હતી કે Lockheedના અંદાજ કરતાં વાસ્તવિક પ્રતિ-વિમાન ખર્ચ અને વાર્ષિક ઉત્પાદન ઘણું વધારે હતું—2011માં આયોજન કરાયેલા 170 વિમાનોની સરખામણીમાં દર વર્ષે માત્ર લગભગ 30 વિમાનોનું ઉત્પાદન થઈ રહ્યું હતું.
– તેમણે runway compatibility અને tanker aircraft coordination જેવી માળખાકીય મુશ્કેલીઓ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો અને જણાવ્યું હતું કે આ અજાણ્યા પરિબળો છુપાયેલા ખર્ચમાં વધારો કરશે.
તેમ છતાં, Fuhr હાલની ભૂમિકામાં આવ્યા બાદ તેમણે F-35 સોદો સંપૂર્ણપણે રદ કરવાની જાહેરમાં હિમાયત કરી નથી. તેના બદલે, તેમણે mixed fleet strategyનું સૂચન કર્યું છે, જેમાં Gripen jets જેવા વિકલ્પો સાથે stealth fightersનો સમાવેશ થાય. તેઓ માને છે કે આ વ્યવસ્થા લોજિસ્ટિક્સની દૃષ્ટિએ જટિલ હોવા છતાં અવ્યવહારુ નથી—ઘણા મિત્ર દેશો પહેલેથી જ mixed fleetsનું સંચાલન કરે છે.
—
## રાજકીય અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રની પ્રતિક્રિયાઓ
Fuhrની અગાઉની ટીકાને કારણે તેઓ સૈન્ય ક્ષેત્રના એવા આંતરિક વર્ગોના વિરોધમાં આવ્યા હતા, જેઓ F-35ને અદ્યતનતમ ઉકેલ માનતા હતા. કેટલાક ભૂતપૂર્વ પાઇલટ્સ અને સંરક્ષણ ટીકાકારોએ તેમની આકરી ટીકા કરી હતી, ખાસ કરીને ત્યારે જ્યારે તેમણે કહ્યું હતું કે F-35 તેના વિકાસ દરમિયાન “almost every critical point” પર નિષ્ફળ રહ્યું હતું.
આ છતાં, કેનેડાના સંરક્ષણ નેતૃત્વના ઘણા સભ્યો—ખાસ કરીને RCAFના ટોચના અધિકારીઓ—F-35 ખરીદી આગળ વધારવાના સમર્થનમાં છે. તેમના દૃષ્ટિકોણથી, કેનેડાએ Russia અને China જેવી વૈશ્વિક શક્તિઓ સાથે સ્પર્ધાત્મક સ્થિતિ જાળવી રાખવી જરૂરી છે, કારણ કે આ દેશો પાસે પહેલેથી જ fifth-generation missiles અને stealth aircraft છે. Lt.-Gen. Jamie Speiser-Blanchetએ દલીલ કરી છે કે આ વિકાસ પશ્ચિમી સુરક્ષા માટે જોખમ ઊભું કરે છે અને કેનેડાએ પણ આવી ક્ષમતાઓ સાથે તાલમેલ સાધવાની જરૂરિયાતને મજબૂત બનાવે છે.
—
## દાવ પર રહેલા મુદ્દા, સમાધાનો અને આગળનો માર્ગ
વધુને વધુ રાજકીય નેતાઓએ સાવચેતી રાખવાની અપીલ કરી છે. Stephen Fuhrએ સંકેત આપ્યો છે કે વર્તમાન ભૂરાજકીય તણાવ વચ્ચે મોટા સરકારી કરારો સંપૂર્ણપણે અમેરિકન સંરક્ષણ કંપનીઓને આપવાથી કેનેડિયનોમાં અસંતોષ ઊભો થઈ શકે છે. તેમણે વધુ સ્વતંત્રતાની હિમાયત કરી છે અને એક જ સપ્લાયર પર અતિશય નિર્ભરતા ટાળવા માટે સ્થાનિક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી અથવા ક્ષમતાઓ વિકસાવવાની માગ કરી છે.
તે જ સમયે, Defense Minister McGuintyએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સરકાર હજી પણ સક્ષમ ફાઇટર જેટ કાફલો ખરીદવાની પોતાની જવાબદારી માને છે—કેનેડાની સ્થાનિક, ખંડીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય ફરજો પૂર્ણ કરવા માટે—અમેરિકા વિરોધી વધતા વલણની પરવા કર્યા વિના.
જો Justice’s Bill C-31 પસાર થાય તો Fuhrનો પ્રભાવ વધુ વધી શકે છે. આ કાયદો Defense Investment Agencyને આર્થિક સુરક્ષા સાથે જોડાયેલા કરારો અંગે વિસ્તૃત સત્તા આપશે, જેમાં સ્પર્ધાત્મક ટેન્ડર વિના અપાયેલા કરારોનો પણ સમાવેશ થાય છે. તેનાથી Fuhrની જવાબદારીઓનો વ્યાપ વધશે—અને સંભવતઃ તેઓ સંરક્ષણ ખરીદીમાં મહત્વપૂર્ણ કેબિનેટ મંત્રીઓ કરતાં પણ વધુ કેન્દ્રીય ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
—
## શું હજુ અનિર્ણિત છે
– શું કેનેડા વધારાના 72 F-35Asનો સંપૂર્ણ ઓર્ડર નિશ્ચિતપણે આગળ વધારશે?
– Fuhrની અગાઉની ટીકાઓ કરારની શરતો, માળખાકીય આયોજન અને વ્યાપક ઔદ્યોગિક પ્રતિબદ્ધતાઓને કેટલા અંશે અસર કરશે?
– વધુ સ્વતંત્રતાની માગ વચ્ચે અમેરિકન સંરક્ષણ અને ટેક્નોલોજી કંપનીઓ સાથેની ભાગીદારી કેવી રીતે વિકસશે?
આખરે, અંતિમ નિર્ણય Canadaના Prime Minister અને તેમની કેબિનેટ પર રહેશે—અને તેના સંરક્ષણ વ્યૂહરચના, નાણાકીય પ્રતિબદ્ધતાઓ અને રાષ્ટ્રીય ઔદ્યોગિક શક્તિ પર લાંબા ગાળાના પ્રભાવો પડશે. હાલ નોંધપાત્ર અનિશ્ચિતતા યથાવત્ છે.
This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.
