ઢોલકનવાઝ મીર હાજી કાસમનું નામ ‘હાજી રમકડું’ નામ કેવી રીતે પડ્યું?

જૂનાગઢમાં ચિત્તાખાના ચોક પર જઈને કોઈને પણ પૂછો કે હાજીબાપાનું ઘર ક્યાં છે? એટલે ત્યાં સુધી લઈ જાય.

ચિત્તાખાના ચોકથી ઢાળવાળા રોડ પર ધમધમતા બજારમાંથી કેટલીક સાંકડી ગલીઓ એવી રીતે નીકળે છે જેમ કોઈ વૃક્ષને શાખા ફૂટી હોય.

એમાંની એક સાંકડી ગલીમાં અંદરની તરફ જઈએ એટલે ઘરની ઉપર રમકડું લખેલું જોવા મળે. 82 વર્ષના મીર હાજી કાસમને રમકડું તરીકે જ ઓળખાવું ગમે.

રમકડું લખેલા ઘરની અંદર ચારે તરફ ઍવૉર્ડ્સ, ઇલકાબો, ખિતાબો જોવા મળે. જેમાં હાલમાં જ મળેલું પદ્મશ્રી 2026નું સન્માન પણ જોવા મળે.

હાજી કાસમ મીર ઉર્ફે હાજી ખાટલા પર બેસે અને વાતો શરૂ કરે ત્યારે જેમ ડાયરાની રાત ન ખૂટે તેમ તેમની પાસેથી વાતો ન ખૂટે!

હાજીભાઈની સંગીતની સફર બાળવયે શરૂ થઈ ગઈ હતી. બાળકો જ્યારે રમકડાનું ઢોલક વગાડતા તે વખતે હાજી રમકડું ખરું ઢોલક વગાડતા હતા.

“હું નવ વર્ષનો હતો ત્યારથી ઢોલક વગાડું છું. બૅન્ડવાજા, નવરાત્રી, લગ્નો, ડાયરા તમામ પ્રકારના કાર્યક્રમોમાં મેં ઢોલક વગાડ્યાં છે.”

“ઢોલક ઉપરાંત તબલા અને ઢોલ પણ વગાડું છું. જૂનાગઢમાં એક કિંગ બૅન્ડ હતું. નવ વર્ષનો હતો ત્યારથી હું તેમાં ઢોલક વગાડતો હતો. મારા પિતા પણ તેમાં વગાડતા હતા. કિંગ બૅન્ડવાજામાં મેં 20 વર્ષ વગાડ્યું હતું.”

સંગીતમાં હાજી રમકડુંની આ ત્રીજી પેઢી છે. જૂનાગઢમાં નવાબનું શાસન હતું ત્યારે તેમના દાદા પરદાદા સંગીત રજૂ કરતા હતા.

હાજી રમકડું કહે છે કે, “મારા દાદા નવાબના વખતમાં જૂનાગઢના દરબારગઢમાં નોબત વગાડતા હતા. મોટા દાદા શરણાઈ વગાડતા હતા. અમારા ઘરની આબોહવામાં જ સંગીત હતું.”

ઢોલકનવાઝ મીર હાજી કાસમનું નામ ‘હાજી રમકડું’ કેવી રીતે પડ્યું તેની પાછળ પણ કહાણી છે. રસધારા નામની સંસ્થા હતી. જેમાં મીર હાજી કાસમ, લાખાભાઈ ગઢવી, દિવાળીબહેન ભીલ, પ્રાણલાલ વ્યાસ, બાલકૃષ્ણ દવે, ટપુભાઈ દેહગામા વગેરે હતા.

હાજી રમકડું જણાવે છે કે, “રસધારાના માધ્યમથી અમે વિવિધ કાર્યક્રમ કરતા હતા. તે વખતે મારી ઢોલક વગાડવાની શૈલી અને ઊડતા વાળને લીધે લોકોનું ધ્યાન મારા તરફ ખેંચાતું હતું.”

“તેવામાં મારા મિત્ર શંકરભાઈ રાવલે મારા નામની સાથે ‘રમકડું’ જોડી દીધું હતું.”

“તેમણે મને કહ્યું હતું કે હાજી, તારી ઢોલક – તબલા વગાડવાની જે પ્રકારની સ્ટાઇલ છે અને વગાડતી વખતે જે રીતે તારા વાળ ઊડે છે એ જોતાં કંઈક નામ તો પાડવું પડશે.”

“એ રીતે તેમણે મારું નામ હાજી રમકડું પાડ્યું. મને યાદ છે કે રાજકોટ ટાઉનહૉલમાં કાર્યક્રમ હતો તેમાં મારું નામ હાજી રમકડું લખાયેલું હતું.”

હાજીભાઈ કહે છે કે, “તે પછી તો છાપાની જાહેરાતો હોય કે લગ્નની કંકોતરી બધે જ હાજી રમકડું નામ પ્રચલિત થઈ ગયું. મારા ઘરનું નામ પણ મેં રમકડું રાખ્યું છે.”