इराणवर अमेरिकेचा भीषण हल्ला; दक्षिण किनारपट्टीवर स्फोटांचे जोरदार आवाज

आपण पुन्हा एकदा इराणवर हल्ला केला आहे, असं अमेरिकेनं म्हटलं आहे.

हल्ल्याच्या काही तास आधीच अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला ‘जबरदस्त तडाखा’ देण्याची धमकी दिली होती.

ट्रम्प यांनी सांगितलं की, “काल इराणने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत जहाजांवर केलेल्या बॉम्बहल्ल्याच्या प्रत्युत्तरात” हे हल्ले करण्यात आले.

त्यांनी इशारा दिला की, ‘जर असं पुन्हा घडलं, तर त्यावरील प्रतिक्रिया अधिक कठोर असेल.’

इराणी प्रसारमाध्यमांच्या वृत्तानुसार, देशाच्या दक्षिण किनारपट्टीवरील भागात स्फोटांचे आवाज ऐकू आले आहेत आणि पर्शियन आखातातील इराणच्या नियंत्रणाखालील बेटांना लक्ष्य करण्यात आलं आहे.

अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडनं सांगितलं की, इराणने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या तीन व्यापारी जहाजांना लक्ष्य केलं होतं आणि त्यास प्रत्युत्तर म्हणून अमेरिकेनं हल्ला केला आहे.

दरम्यान, अमेरिकेच्या हल्ल्यांना प्रत्युत्तर म्हणून बुधवारी पहाटे बहरीन आणि कुवेत येथील अमेरिकन लष्करी तळांवर प्रतिहल्ले केल्याचं इराणनं जाहीर केलं.

ट्रम्प यांच्या आधीच्या विधानांवर प्रतिक्रिया देताना इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची म्हणाले की, “आम्ही उद्धटपणाला उद्धटपणाने नाही, तर कृती करून निर्भयपणे आणि पूर्ण धैर्याने उत्तर देतो.”

यापूर्वी, नाटो (NATO) शिखर परिषदेदरम्यान युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोदिमिर झेलेन्स्की यांच्यासमवेत पत्रकारांशी बोलताना, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणबाबतच्या एका प्रश्नाला उत्तर देताना म्हटलं की, “आम्ही मंगळवारी रात्री त्यांच्यावर अत्यंत जोरदार प्रहार केला, अत्यंत जोरदार.”

पुढे ते म्हणाले की, “शक्यता अशी आहे की, अमेरिका आज रात्री त्यांच्यावर आणखी एक जोरदार हल्ला करू शकते.”

ट्रम्प म्हणाले की, “मी त्यांना आधीच थोडा इशारा दिला होता. आज रात्री आम्ही त्यांच्यावर पुन्हा एकदा जोरदार प्रहार करणार आहोत.”

ट्रम्प यांनी सांगितलं की, अमेरिका सध्या इराणवर सर्वोच्च पातळीवरील हल्ले करत नाहीये. त्यांनी इशारा दिला की, भविष्यातील हल्ल्यांमध्ये पूल आणि समुद्राचं पाणी गोडे करणारे प्रकल्प (डिसॅलिनेशन प्लांट्स) यांसारख्या इराणच्या महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधांना लक्ष्य केलं जाऊ शकतं.

राष्ट्राध्यक्षांनी असंही म्हटलं की, अमेरिका इराणच्या किनाऱ्यालगत असलेल्या ‘खार्ग बेटा’चा ताबा घेऊ शकते, जे इराणचे तेल निर्यातीचं प्रमुख केंद्र आहे. यावर तेहरान “काहीही” करू शकणार नाही, असा दावाही त्यांनी केला.

त्यांनी पुन्हा एकदा स्पष्ट केलं की, आज रात्री मोठा हल्ला होऊ शकतो. त्यानंतर, अमेरिकेचे संरक्षण मंत्री पीट हेगसेथ यांनी इशारा दिला की, असा हल्ला झाल्यास त्यात इराणच्या अंतर्गत भागांना लक्ष्य केलं जाईल.

नाटो (NATO) शिखर परिषदेदरम्यान पत्रकारांशी बोलताना ट्रम्प यांनी म्हटलं होतं की, इराणसोबतचा त्यांचा हिशेब आता चुकता झाला आहे.

त्यांनी असंही म्हटलं होतं की, वाटाघाटी करणारे इराणशी चर्चा करून आपला वेळ वाया घालवत होते.

ट्रम्प यांनी सांगितलं की, ते इराणबाबत समाधानी नाहीत आणि त्यांनी अमेरिकेची ही भूमिका पुन्हा एकदा स्पष्ट केली की, तेहरानला अणुशस्त्रे मिळवू दिली जाऊ शकत नाहीत.

त्यांनी पुढे म्हटलं की, “माझा मुख्य मुद्दा सत्तापालटाबाबत नाही.” ट्रम्प यांनी सांगितलं की, इराणचा अणुकार्यक्रम मोडीत काढण्याच्या दिशेनं अमेरिकेनं लक्षणीय प्रगती केली आहे.

ट्रम्प यांनी म्हटलं की, इराण आता मध्य पूर्वेतील दादागिरी करणारा देश राहिलेला नाही. आजच यापूर्वी केलेल्या विधानांचा पुनरुच्चार करत त्यांनी इराणच्या नेतृत्वाचे वर्णन ‘सनकी’ (किंवा लहरी) असं केलं आहे.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या भूमिकेत काहीसा बदल झाल्याचे दिसून येते.

अधूनमधून होणाऱ्या संघर्षाच्या घटना असूनही, चर्चा पुढे सरकत आहेत आणि अखेरीस या चर्चा यशस्वी होतील, हा आशावाद अनेक आठवडे टिकून राहिला होता.

पण आता, असं दिसतं की, ट्रम्प या निष्कर्षाप्रत आले आहेत की, हा संघर्ष एका निर्णायक वळणावर पोहोचू शकतो.

तो आशावाद आता बऱ्याच अंशी मावळला आहे आणि ट्रम्प यांनी हल्ले पुन्हा सुरू होण्याची शक्यता नाकारलेली नाही, कदाचित त्याची सुरूवात आज रात्रीपासूनच होऊ शकते.

युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोदिमिर झेलेन्स्की यांच्यासोबतच्या भेटीदरम्यान पत्रकारांशी बोलताना ट्रम्प म्हणाले की, “पुढे काय होतं ते पाहूया. मी त्यांच्यावर खूश नाही.”

जर वाटाघाटी पूर्णपणे अयशस्वी ठरल्या आणि युद्धविराम मोडला, तर ट्रम्प यांच्यासाठी देशांतर्गत राजकारणात परिस्थिती कठीण होऊ शकते. त्यांच्या स्वतःच्या रिपब्लिकन पक्षातील काही नेते सुरुवातीपासूनच या युद्धाबाबत अस्वस्थ आहेत.

काही नेत्यांनी उघडपणे प्रश्न उपस्थित केले की, 14-कलमी युद्धविराम करारातून अमेरिकेला नेमका काय फायदा झाला आणि ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’ खुला ठेवण्याबाबत तेहरानवर विश्वास ठेवता येईल का?

जर पुन्हा संघर्ष सुरू झाला, तर कॅपिटॉल हिलमधील काही लोकप्रतिनिधींसाठी हे सिद्ध होईल की त्यांच्या शंका रास्त होत्या.

नाटो शिखर परिषदेदरम्यान पत्रकारांशी बोलताना ते म्हणाले, “मला आता त्यांच्याशी कोणतीही चर्चा करायची नाही. ते खूप वाईट लोक आहेत.”

ट्रम्प म्हणाले, “माझ्यासाठी तर हा विषय आता संपला आहे. त्यांच्याशी बोलणं म्हणजे वेळेचा अपव्यय आहे. ते खोटं बोलतात.”

“दोन्ही बाजूंचे प्रतिनिधी चर्चा करू शकतात, पण त्यात ते त्यांचा वेळ वाया घालवत आहेत,” असंही त्यांनी म्हटलं.

ट्रम्प यांनी इराणच्या प्रतिनिधींवर टीका करत म्हटलं, “ते मानसिकदृष्ट्या आजारी आहेत. त्यांचे नेतेही तसेच आहेत. माझ्या मते, त्यांच्याशी व्यवहार करणं म्हणजे केवळ वेळ वाया घालवणं आहे.”

ट्रम्प पुढे म्हणाले की, ते “स्टीव्ह व्हिटकॉफ आणि जेरेड कुश्नर यांच्याशी चर्चा करतील.” पण त्यांनी हेही स्पष्ट केलं की, “पुन्हा चर्चेला बसायचं की नाही, हे तेहरानवर अवलंबून आहे.”

दुसऱ्या एका प्रश्नाला उत्तर देताना ट्रम्प म्हणाले की, “सर्वांचं मत आहे की, इराणकडे अण्वस्त्रं असू नयेत. आम्ही एका करारापर्यंत पोहोचलोही होतो, पण नंतर ते प्रसारमाध्यमांसमोर असं दाखवण्याचा प्रयत्न करतात की, अशी कोणतीही चर्चा झालीच नव्हती.”

इराण आणि अमेरिका यांच्यात प्रत्युत्तरादाखल झालेल्या हल्ल्यांनंतर ट्रम्प यांचं हे वक्तव्य समोर आले आहे. दोन्ही देशांनी एकमेकांवर युद्धविराम कराराचे उल्लंघन केल्याचा आरोप केला आहे.

(बीबीसीसाठी कलेक्टिव्ह न्यूजरूमचे प्रकाशन.)