अनेक अहवालांनुसार, इराणसोबत युद्ध सुरू झाल्यापासून अमेरिकन लष्कराने आपल्या THAAD (Terminal High Altitude Area Defense) इंटरसेप्टरपैकी जवळपास 80% डागले आहेत. या साठ्यात झालेल्या मोठ्या घटेमुळे वरिष्ठ कमांडर चिंतेत पडले असून, पेंटागॉनकडे असलेला दारुगोळ्याचा साठा आता “धोकादायकरीत्या कमी” झाला असल्याचा इशारा त्यांनी दिला आहे.
युद्धापूर्वीच्या अंदाजानुसार, अमेरिकेकडे सुमारे 452 THAAD इंटरसेप्टर आणि जवळपास 2,200 Patriot क्षेपणास्त्रे होती. अलीकडील वापरामुळे झालेली घट—तसेच Patriots च्या मोठ्या प्रमाणातील वापरासोबत—पेंटागॉनचे अधिकारी सज्जता आणि इराणकडून किंवा या प्रदेशातील इतर ठिकाणांहून निर्माण होणाऱ्या धोक्यांना प्रत्युत्तर देण्याच्या क्षमतेबाबत चिंता व्यक्त करण्यामागील कारणांपैकी एक आहे.
## क्षेपणास्त्र संरक्षण प्रणाली किती प्रमाणात कमी झाल्या आहेत?
– युद्धापूर्वीच्या पातळीच्या तुलनेत THAAD इंटरसेप्टरपैकी जवळपास 80% वापरले गेल्याचे सांगितले जाते.
– Patriot क्षेपणास्त्र इंटरसेप्टरच्या साठ्यातही मोठी घट झाली आहे—युद्धापूर्वी साठवलेल्या क्षेपणास्त्रांपैकी सुमारे निम्मी क्षेपणास्त्रे वापरली गेली आहेत.
ही आकडेवारी CNN सारख्या माध्यम संस्थांनी मिळवलेल्या अंतर्गत लष्करी अहवालांवर आधारित आहे. तसेच, दारुगोळ्याचा वापर आणि साठ्याच्या आकडेवारीवर लक्ष ठेवणाऱ्या संशोधन संस्थांनीही या आकडेवारीची पुष्टी केली आहे.
## इराणसोबत सुरू असलेल्या चर्चा
अमेरिकेचा क्षेपणास्त्र साठा वेगाने कमी होत असताना, इराणसोबतच्या चर्चांमध्ये सावधपणे प्रगती झाल्याचे दिसत आहे. राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांनी या चर्चांना “अतिशय चांगल्या” असे वर्णन केले आहे. यावरून दोन्ही बाजू करार करण्यास इच्छुक असल्याचे संकेत मिळतात. चर्चेत असलेल्या मुद्द्यांपैकी एक म्हणजे सामरिक सागरी मार्ग असलेली Strait of Hormuz पुन्हा खुली करणे. प्रादेशिक अधिकाऱ्यांच्या मते, यासाठी तात्पुरता करार लवकरच जाहीर होऊ शकतो.
या सकारात्मक संकेतांनंतरही, इराणच्या अधिकाऱ्यांनी आपण अद्याप कोणत्याही औपचारिक करारात सहभागी नसल्याचे वारंवार स्पष्ट केले आहे.
## पेंटागॉनची प्रतिक्रिया आणि राजकीय संदेश
साठ्याची पातळी कमी होत असल्याच्या अहवालांच्या पार्श्वभूमीवर, पेंटागॉन आणि White House मधील अधिकारी अमेरिकेकडे आवश्यक दारुगोळा आणि क्षमता अद्याप “मुबलक” असल्याचे सांगत आहेत. संरक्षणमंत्री Pete Hegseth यांनी सार्वजनिक वक्तव्यात, अमेरिकन नागरिकांचे संरक्षण करण्यासाठी आणि धोरणात्मक उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी लष्कराकडे पुरेशा उपाययोजना असल्याचे म्हटले. दरम्यान, White House च्या प्रवक्त्या Anna Kelly यांनी राष्ट्राध्यक्ष Trump यांच्या सर्व धोरणात्मक उद्दिष्टांसाठी आणि त्यापुढेही लष्कराकडे “पुरेशा पेक्षा अधिक दारुगोळा, ammunition आणि साठे” असल्याचे सांगितले.
## प्रादेशिक चिंता आणि परिणाम
सुरक्षेसाठी अमेरिकेच्या हवाई संरक्षण प्रणालींवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असलेली Gulf राज्ये, अमेरिकेच्या दारुगोळ्याच्या साठ्यात—विशेषतः THAAD आणि Patriot इंटरसेप्टरमध्ये—झालेली घट त्यांच्या संरक्षण क्षमतेला कमकुवत करू शकते, या कारणाने चिंतेत असल्याचे सांगितले जाते.
याशिवाय, या घटेमुळे भविष्यातील लष्करी कारवायांमध्ये कठीण निर्णय घ्यावे लागू शकतात. विश्लेषकांच्या मते, ATACMS आणि नुकतीच तैनात करण्यात आलेली Precision Strike Missiles (PrSM) यांसारख्या **लांब पल्ल्याच्या अचूक क्षेपणास्त्रांचा** साठाही मोठ्या प्रमाणात वापरला गेला आहे.
– अमेरिकन अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे की, सध्याच्या इराण युद्धात ATACMS आणि PrSM च्या साठ्यापैकी **“जवळपास संपूर्ण”** साठा वापरला गेला आहे.
– तज्ज्ञांच्या निरीक्षणानुसार, अलीकडील लष्करी कारवायांमध्ये THAAD इंटरसेप्टर आणि Patriot इंटरसेप्टर या दोन्हींच्या युद्धापूर्वीच्या साठ्यापैकी निम्म्याहून अधिक वापर झाला आहे.
## पुरवठा साखळी आणि पुनर्बांधणीची वेळ
कमी झालेला दारुगोळ्याचा साठा पुन्हा भरून काढणे तातडीने शक्य नाही.
– प्रगत क्षेपणास्त्र प्रणालींच्या उत्पादनासाठी साधारणपणे अनेक वर्षे लागतात. उदाहरणार्थ, THAAD इंटरसेप्टर, SM-3 चे विविध प्रकार, SM-6 आणि इतर प्रणाली तयार करण्यासाठी अनेकदा 3–4 वर्षे लागतात.
– प्रत्येक इंटरसेप्टरची किंमत मोठी आहे. अर्थसंकल्पीय अंदाजांमध्ये एका THAAD इंटरसेप्टरची किंमत $15 million इतकी असल्याचे नमूद केले जाते.
## धोरणात्मक आणि लष्करी सज्जतेवरील धोके
दारुगोळ्याचा साठा ज्या वेगाने कमी होत आहे, त्यामुळे अल्पावधीत धोका निर्माण होऊ शकतो, असा इशारा अनेक तज्ज्ञांनी दिला आहे. विशेषतः साठा कमी असतानाच अमेरिकेला आणखी एका संघर्षात ओढले गेल्यास हा धोका अधिक गंभीर ठरू शकतो. काही अहवालांनुसार, वापराचा वेग सध्याइतकाच राहिल्यास काही प्रणालींचा साठा साधारण एका महिन्यात संपुष्टात येऊ शकतो.
## निष्कर्ष
इराण युद्ध सुरू झाल्यापासून THAAD आणि Patriot संरक्षण प्रणालींच्या साठ्यात मोठी घट झाली आहे—THAAD मध्ये सुमारे 80%, तर Patriots मध्ये अंदाजे 50% घट झाली आहे. ATACMS आणि PrSM यांसारख्या लांब पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्र कार्यक्रमांचाही साठा जवळपास संपुष्टात आला आहे.
दरम्यान, Strait of Hormuz संदर्भातील संभाव्य अंतरिम करारांसह अमेरिका-इराण चर्चा, लष्करी दबावासोबतच राजनैतिक मार्गही सुरू असल्याचे दर्शवतात. अधिकारी दारुगोळा आणि संरक्षण क्षमता अद्याप पुरेशी असल्याचे सांगत असले तरी, विश्लेषक आणि संरक्षण तज्ज्ञांच्या मते या घटेकडे दुर्लक्ष करता येणार नाही. पूर्ण क्षमता पुन्हा निर्माण करण्यासाठी अनेक वर्षे लागतील आणि सध्याचा वापराचा वेग नवीन संघर्ष उद्भवल्यास अमेरिकेच्या असुरक्षितता स्पष्टपणे समोर आणतो.
This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action on this article.
