इस्रायल निवडणुकीचा निकाल ठरवू शकणारे किंगमेकर कोण?

२७ ऑक्टोबर रोजी होणाऱ्या इस्रायलच्या अत्यंत महत्त्वपूर्ण निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर, Ra’am आणि Joint List यांच्याइतके वाद निर्माण करणारे राजकीय घटक फारच कमी आहेत. इस्रायलच्या लोकसंख्येच्या सुमारे २० टक्के असलेल्या पॅलेस्टिनी नागरिकांचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या या पक्षांना निवडणुकीत १३ जागा मिळण्याचा अंदाज आहे. हा अंदाज कायम राहिल्यास, माजी पंतप्रधान Benjamin Netanyahu किंवा झायनिस्ट विरोधक सरकार स्थापन करू शकतील की नाही, हे ते ठरवू शकतात.

१२० सदस्यांच्या Knesset मध्ये Netanyahu यांच्या नेतृत्वाखालील Likud आघाडीला किंवा विरोधकांना बहुमत मिळण्याची शक्यता नसल्याने, सरकार स्थापनेत निर्णायक भूमिका बजावणारे घटक म्हणून अरब नेतृत्वाखालील पक्षांना अभूतपूर्व प्रभाव मिळू शकतो.

—

## अरब नेतृत्वाखालील पक्ष : दुय्यम भूमिकेतून निर्णायक सत्तेकडे

Ra’am (United Arab List) आणि Ta’al, Hadash आणि Balad यांचा समावेश असलेली Joint List पुन्हा एकदा चर्चेच्या केंद्रस्थानी आली आहे. Likud किंवा झायनिस्ट विरोधकांना त्यांना औपचारिकपणे सत्ताधारी आघाडीत सहभागी करून घ्यायचे नाही; मात्र महत्त्वपूर्ण विश्वासदर्शक ठरावांसाठी दोघांनाही त्यांच्या मतांवर अवलंबून राहावे लागू शकते.

Mansour Abbas यांच्या नेतृत्वाखाली Ra’am मध्ये सूक्ष्म पण महत्त्वपूर्ण राजकीय बदल झाले आहेत. २०२५ च्या अखेरीस धार्मिक परिषदेपासून वेगळे झाल्यानंतर पक्षाने स्वतंत्रपणे आपली उमेदवार यादी निश्चित केली आणि Abbas यांच्या लगेच खाली Yoav Segalovitz यांचा समावेश केला. Segalovitz हे ज्यू झायनिस्ट असून, ते माजी उप सार्वजनिक सुरक्षा मंत्री होते.

Netanyahu आणि इतरांकडून तीव्र टीका होत असतानाही, Joint List ने राजकीय हालचालींसाठी काही वाव ठेवला आहे. Netanyahu यांच्या सरकारमध्ये सहभागी होणार नसल्याचे पक्ष ठामपणे सांगतो; मात्र पॅलेस्टिनी राज्याच्या निर्मितीला पुढे नेणे तसेच गुन्हेगारी आणि भेदभावाला आळा घालणे यांसारख्या काही अटी पूर्ण झाल्यास बाहेरून पाठिंबा देण्याची शक्यता पक्षाने व्यक्त केली आहे.

—

## अल्ट्रा-ऑर्थोडॉक्स पक्षांची अढळ मते

अल्ट्रा-ऑर्थोडॉक्स ज्यू पक्ष—Shas आणि United Torah Judaism (UTJ)—हे दीर्घकाळापासून उजव्या विचारसरणीच्या आघाड्यांचे प्रमुख आधारस्तंभ राहिले आहेत. दोन्ही पक्षांना प्रत्येकी सात ते आठ जागा मिळण्याची अपेक्षा आहे. अल्ट्रा-ऑर्थोडॉक्स तरुणांना लष्करी भरतीपासून संरक्षण देणे, कुटुंब कल्याणाचे लाभ सुरक्षित करणे आणि त्यांच्या स्वतंत्र धार्मिक शिक्षण प्रणालींचे रक्षण करणे, या मुद्द्यांवर त्यांच्या अजेंड्याचा मोठा भर आहे.

या वर्षाच्या सुरुवातीला या पक्षांनी सरकारपासून वेगळी भूमिका घेतली : UTJ ने आघाडीतून पूर्णपणे बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतला, तर Shas ने सरकारमधील पदे सोडून महत्त्वपूर्ण विधेयकांवर बहिष्कार टाकला. तरीही, Netanyahu यांच्या बाजूने सत्तेचे समीकरण झुकवू शकणाऱ्या मोजक्या विश्वासार्ह गटांपैकी ते अजूनही एक आहेत.

—

## कायदेशीर लढाया, अपात्रता आणि राजकीय डावपेच

या प्रचारमोहिमेत अलीकडच्या काळातील काही सर्वाधिक वादग्रस्त हालचाली पाहायला मिळाल्या आहेत. राष्ट्रीय सुरक्षेबाबतच्या चिंता आणि शत्रू गटांना दिल्या जाणाऱ्या पाठिंब्याचा हवाला देत Likud आणि Otzma Yehudi यांनी Ra’am आणि Joint List यांना निवडणूक लढवण्यापासून रोखण्यासाठी याचिका दाखल केल्या. २३ सप्टेंबर रोजी Central Elections Committee ने या दोन्ही याद्या आणि दोन स्वतंत्र उमेदवारांना अपात्र ठरवले.

मात्र हा निर्णय अल्पकाळच टिकला. २ ऑक्टोबर रोजी Israel’s Supreme Court ने सर्व बाबतीत अपात्रतेचे निर्णय एकमताने रद्द केले. Balad चे Sami Abu Shehadeh यांनी आपली उमेदवारी मागे घेतल्यानंतर लगेचच न्यायालयाचा हा निर्णय आला. त्यांची अपात्रता कायम राहण्याची शक्यता स्पष्ट झाल्यानंतर त्यांनी उमेदवारी मागे घेतली होती.

Hadash चे Ofer Cassif यांनी सुरुवातीच्या अपात्रतेच्या निर्णयांचा निषेध करत ते “न्यायालयीन नव्हे, तर राजकीय” असल्याचे म्हटले. मतदानानंतर त्यांच्या पाठिंब्याची गरज भासू शकते, अशी सत्ताधारी पक्षांना भीती असल्याचे त्यांनी सूचित केले.

—

## ७ ऑक्टोबर आणि उजवीकडे झालेला राजकीय कल

दशकांतील सर्वांत भीषण हल्ला असलेल्या ७ ऑक्टोबर २०२३ रोजी Hamas यांच्या नेतृत्वाखाली झालेल्या हल्ल्यात दक्षिण इस्रायलमध्ये अंदाजे १,२०० जणांचा मृत्यू झाला. या घटनेनंतरच्या परिस्थितीमुळे राजकारणाचा कल आणखी उजवीकडे झुकला आहे. या घटनेशी कोणताही संबंध नसतानाही, अरब नेतृत्वाखालील पक्षांना समान जबाबदारी असल्याचा दावा करत कट्टरपंथीयांकडून त्यांना लक्ष्य केले जात आहे.

या युद्धामुळे मतभेद अधिक तीव्र झाले आहेत. Netanyahu आणि उजव्या विचारसरणीचे इतर नेते या घटनेचा राजकीय वापर करत अरब पक्षांच्या निष्ठेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत आहेत आणि जनतेच्या भीतीचा फायदा घेत आहेत. विरोधी पक्षांच्या नेत्यांसाठी अल्ट्रा-ऑर्थोडॉक्स पाठिंब्यावर असलेले अवलंबित्वही वादग्रस्त ठरत आहे.

—

## काय पणाला लागले आहे?

दोन्ही बाजूंना स्पष्ट बहुमत मिळण्याची शक्यता कमी असल्याने, विशेषतः अरब किंवा अल्ट्रा-ऑर्थोडॉक्स सदस्यांच्या नेतृत्वाखालील लहान पक्षांकडे त्यांच्या संख्येपेक्षा मोठी राजकीय ताकद येऊ शकते. ते आघाड्या घडवू किंवा मोडू शकतात.

Chatham House चे राजकीय विश्लेषक Yossi Mekelberg यांनी सांगितले की, दीर्घकाळापासून सुरू असलेल्या वक्तव्यांनंतरही, गरज पडल्यास Netanyahu आणि विरोधी पक्षांचे नेते दोघेही त्यांनी ज्या पक्षांचा निषेध केला आहे, त्यांच्याकडून पाठिंबा स्वीकारू शकतात. अशा आघाड्यांमुळे महत्त्वाच्या मतदारवर्गांमध्ये, विशेषतः अरब इस्रायली नागरिकांमध्ये, नाराजी निर्माण होऊ शकते, असेही त्यांनी म्हटले.

—

This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.