दिल्लीतील जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठाच्या (JNU) भिंतींवर शनिवारी “Free Umar Khalid” आणि “Long Live Naxalbari” अशा घोषणा लिहिलेल्या आढळून आल्या. त्यामुळे कॅम्पसमधील तणाव पुन्हा वाढला आहे. याच्या एक दिवस आधी Jamia Millia Islamia येथे “Free Kashmir” आणि “Free Sharjeel Imam” असे वादग्रस्त संदेश लिहिल्याचे आढळले होते.
JNUच्या अधिकाऱ्यांनी या संदेशांची दखल घेतल्याचे आणि ते कोणत्या परिस्थितीत लिहिले गेले, याचा तपास सुरू असल्याचे सांगितले. कॅम्पसमधील शांतता कायम राखण्याची आपली बांधिलकी प्रशासनाने अधोरेखित केली असून, शैक्षणिक किंवा नागरी सलोखा बिघडवण्याची परवानगी कोणत्याही गटाला दिली जाणार नाही, असे स्पष्ट केले.
—
## कॅम्पसमधील प्रतिक्रिया: आंदोलने आणि आरोप
या भित्तिचित्रांवर JNUमधील ABVP (भारतीय जनता पक्षाची विद्यार्थी शाखा)ने तीव्र टीका केली. कॅम्पसमधील शिस्त आणि वातावरण बिघडवण्यासाठी डाव्या विचारसरणीशी संबंधित विद्यार्थी संघटना जाणीवपूर्वक या घोषणा वापरत असल्याचा आरोप त्यांनी केला. VD Savarkar यांच्या चित्रासोबत आक्षेपार्ह घोषणा लिहिण्यात AISA (All India Students’ Association)च्या सदस्यांचा सहभाग असल्याचा आरोप ABVPने केला.
JNUमधील ABVPचे अध्यक्ष Mayank Panchal यांनी सांगितले की, अभिव्यक्तिस्वातंत्र्याच्या नावाखाली राष्ट्रीय व्यक्तिमत्त्वांचा अपमान किंवा विद्यापीठाच्या मालमत्तेची विद्रूपता योग्य ठरवता येणार नाही. JNUमधील ABVPचे सचिव Praveen Piyush यांनीही याच भूमिकेला दुजोरा देत वैचारिक वर्चस्वाविरोधात इशारा दिला आणि विद्यापीठाने पक्षीय टोकाच्या विचारसरणींपेक्षा वर राहिले पाहिजे, असे अधोरेखित केले.
—
## Umar Khalid कोण आहेत आणि “Long Live Naxalbari” म्हणजे काय?
JNUचे माजी संशोधन विद्यार्थी Umar Khalid सप्टेंबर 2020पासून ताब्यात आहेत. फेब्रुवारी 2020मध्ये झालेल्या दिल्ली दंगलींशी संबंधित कथित कटात सहभाग असल्याच्या आरोपांखाली त्यांच्यावर Unlawful Activities (Prevention) Act (UAPA) अंतर्गत गुन्हे दाखल आहेत. या दंगलींमध्ये कथितपणे 53 जणांचा मृत्यू झाला होता. दीर्घकाळ कोणताही निकाल न लागता सुरू असलेल्या ताब्याच्या निषेधार्थ विद्यार्थी संघटना आणि नागरी हक्क संघटनांनी वारंवार आंदोलन केले आहे.
“Long Live Naxalbari” हा पश्चिम बंगालमधील 1967च्या नक्षलबारी उठावाचा संदर्भ आहे. हा शेतकरी उठाव पुढे व्यापक नक्षलवादी-माओवादी चळवळीला प्रेरणा देणारा ठरला. घोषणांमध्ये या वाक्याचा वापर अनेकदा डाव्या विचारसरणीच्या कट्टर राजकारणाचा संदर्भ देण्यासाठी केला जातो. JNUमधील या भित्तिचित्रांची जबाबदारी अद्याप कोणत्याही व्यक्तीने किंवा संघटनेने अधिकृतपणे स्वीकारलेली नाही.
—
## Jamiaचा संदर्भ: घटनांमधील संबंध
याच्या अवघ्या एक दिवस आधी Jamia Millia Islamiaच्या भिंतींवर “Free Kashmir” आणि “Free Sharjeel Imam” अशा घोषणा लिहिलेल्या आढळल्या होत्या. 2020मध्ये Citizenship Amendment Act (CAA)विरोधातील आंदोलनांच्या पार्श्वभूमीवर Imam, जे माजी संशोधन विद्यार्थीही आहेत, यांना अटक करण्यात आली होती. प्रक्षोभक भाषणांशी संबंधित प्रकरणात त्यांच्यावर देशद्रोहासह फौजदारी आरोप आहेत. 2006पासून निष्क्रिय असलेली विद्यार्थी संघटना पुन्हा सुरू करण्याच्या मागणीसाठी विद्यार्थ्यांनी केलेल्या आंदोलनादरम्यान हे संदेश आढळले.
Jamiaतील घटनेनंतर लगेचच राजकीय वाद सुरू झाला. या घोषणांमुळे देशाची एकता आणि सार्वभौमत्व धोक्यात येत असल्याचे सांगत प्रशासनाने त्यांचा निषेध केला. विद्यार्थी आंदोलनादरम्यान Congressचे खासदार Imran Masood उपस्थित असल्याकडे BJPच्या टीकाकारांनी लक्ष वेधले, त्यामुळे वाद आणखी वाढला.
—
## प्रशासनाची प्रतिक्रिया: तपास सुरू
JNUच्या अधिकाऱ्यांनी भित्तिचित्रांच्या घटनेचा तपास सुरू असल्याचे स्पष्ट केले. जबाबदार व्यक्तींची ओळख पटवून योग्य ती कारवाई केली जाईल, असे एका अधिकाऱ्याने सांगितले. विद्यापीठातील सूत्रांनी अशा कृत्यांना सहन केले जाणार नाही, असे नमूद केले.
ABVPसह इतर विद्यार्थी संघटनांनीही या मुद्द्याचे गांभीर्य अधोरेखित केले. काहींच्या मते अभिव्यक्तिस्वातंत्र्याचे संरक्षण आवश्यक आहे; तर इतरांच्या मते राष्ट्रीय प्रतीकांना धक्का पोहोचवण्यासाठी किंवा फूट निर्माण करण्यासाठी त्याचा वापर कधीही केला जाऊ नये. त्यामुळे कॅम्पस राजकारण, अभिव्यक्तिस्वातंत्र्य आणि वैचारिक सीमांवरील वाद अधिक तीव्र झाला आहे.
—
## हे महत्त्वाचे का आहे: प्रतीके, सार्वभौमत्व आणि विद्यार्थी राजकारण
– **घोषणांचे प्रतीकात्मक महत्त्व:** “Free Umar Khalid,” “Free Kashmir” आणि “Long Live Naxalbari” यांसारखी वाक्ये भूतकाळातील वाद, राजकीय असहमती आणि कट्टर विचारसरणींना उजाळा देतात. ही केवळ शब्दरचना नसून कॅम्पसमधील स्वीकारार्ह अभिव्यक्तीच्या मर्यादांवर व्यापक चर्चा घडवून आणतात.
– **स्वातंत्र्य विरुद्ध राष्ट्रीय अखंडता:** विद्यार्थी आणि संशोधक अनेकदा आपल्या घटनात्मक अधिकारांवर भर देतात; तर टीकाकारांच्या मते काही प्रकारच्या अभिव्यक्तींमुळे राष्ट्रीय सार्वभौमत्वाला धक्का पोहोचत असल्याचे किंवा फुटीरतावादी कथनांना प्रोत्साहन मिळत असल्याचे मानले जाऊ शकते.
– **विद्यापीठांची भूमिका:** शिक्षण आणि संवादाची केंद्रे म्हणून विद्यापीठे शैक्षणिक काटेकोरपणा आणि राजकीय सक्रियता यांच्या छेदनबिंदूवर उभी आहेत. अशा घटना आंदोलन आणि व्यत्यय यांमधील सीमांची परीक्षा घेतात.
JNU आणि Jamia Millia Islamia येथे अलीकडे आढळलेल्या भित्तिचित्रांच्या घटनांमुळे भारतीय कॅम्पसमधील वाढता तणाव अधोरेखित झाला आहे. या घोषणा स्वतंत्रपणे घडलेल्या घटना आहेत की समन्वित मोहिमेचा भाग, हे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही. तपास सुरू असताना, असहमती, शिस्त आणि लोकशाही यांच्यातील बदलत्या संबंधांकडे शैक्षणिक संस्था आणि सरकारी अधिकारी कोणत्या दृष्टिकोनातून पाहतात व त्याला कसा प्रतिसाद देतात, याकडे लक्ष लागले आहे.
This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.
