નસકોરાં બોલાવતાં પાર્ટનર સાથે સૂવાથી તમારી તબિયત પર કેવી અસર પડે?

શું તમે ક્યારેય ઊંઘમાં નસકોરાં બોલાવતી વ્યક્તિની બાજુમાં સૂતા છો અને બીજા દિવસે ઊઠ્યા પછી તણાવ અનુભવાયો છે, ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં તકલીફ પડે છે અથવા ભૂલકણા થઈ ગયા છો એવું લાગે છે?

ઊંઘમાં નસકોરાં બોલાવવાં એ આમ તો સામાન્ય સમસ્યા છે, તેથી મોટા ભાગે તેની અવગણના કરાય છે અથવા સામાન્ય તકલીફ માનીને ઉપેક્ષા કરવામાં આવે છે.

પરંતુ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે નસકોરાં બોલાવતી વ્યક્તિની નજીક સૂવાથી તમારા સ્વાસ્થ્ય પર પણ ખરાબ અસર પડી શકે છે.

ડૉ. ક્લેયર સાઇમન જણાવે છે કે ઊંઘતી વખતે આપણી ઉપરની શ્વાસનળીઓના મુલાયમ ટીસ્યૂમાં ધ્રુજારી પેદા થાય ત્યારે નસકોરાંનો અવાજ આવે છે. ડૉ. સાઇમન ડેન્ટલ હેલ્થનાં નિષ્ણાત છે અને સ્લીપ મેડિસિનમાં ખાસ રુચિ ધરાવે છે.

બ્રિટિશ સ્નોરિંગ ઍન્ડ સ્લીપ એપનિયા ઍસોસિયેશન (બીએસએસએએ) મુજબ બ્રિટનમાં લગભગ 40 ટકા વયસ્ક લોકો નસકોરાં બોલાવે છે. મહિલાઓની તુલનામાં પુરુષોમાં આ સમસ્યા વધારે જોવા મળે છે.

અમેરિકાના સ્લીપ ફાઉન્ડેશનના સર્વે મુજબ નસકોરાં બોલાવતી વ્યક્તિના પાર્ટનર રહેલાં 75 ટકા લોકોએ કહ્યું કે તેમની ઊંઘને પણ અસર થઈ છે.

નસકોરાંથી સાથી પર કેવી અસર થાય છે અને તમે આ અંગે શું કરી શકો, તેના વિશે જાણીએ.

એયરોક્સ હેલ્થના સલાહકાર ઑર્થોડૉન્ટિસ્ટ અને સ્લીપ ઍક્સપર્ટ પ્રોફેસર અમા જોહલ કહે છે કે ઊંઘમાં નસકોરાં બોલાવતી વ્યક્તિના પાર્ટનર પર એટલી અસર થાય છે કે તેમના માટે ઊઠીને બીજા રૂમમાં સૂવા જતા રહેવું એ છેલ્લો વિકલ્પ બની જાય છે. આખરે તેમને પણ ઊંઘવું હોય છે.

તેઓ કહે છે, “આપણે માણસ છીએ, ઊંઘ પૂરી કર્યા વગર આપણું શરીર કામ જ કરી શકતું નથી.”

રાતના સમયે સામાન્ય રીતે દર 90 મિનિટે આપણે ઊંઘના અલગ-અલગ તબક્કાની પૅટર્નમાંથી પસાર થઈએ છીએ.

શારીરિક થાક દૂર કરવા અને વધુ સારી તંદુરસ્તી માટે આ ચક્રમાં ગાઢ ઊંઘ એટલે કે ડીપ સ્લીપ સાઇકલ બહુ જરૂરી છે.

બીએસએસએએ મુજબ તમારી ઊંઘ વારંવાર તૂટે તો ઊંઘના આ રેસ્ટોરેટિવ (પુનઃસ્થાપન)ના તબક્કામાં તમારું શરીર ઓછો સમય ગાળે છે. તેથી પથારીમાં વધુ કલાક સુધી રહેવા છતાં તમે થાક અનુભવી શકો છો.

ઊંઘ દરમિયાન જ આપણું મગજ દિવસ દરમિયાન એકઠી કરાયેલી માહિતીને પ્રોસેસ અને સ્ટોર કરે છે. તમારા પાર્ટનર નસકોરાં બોલાવતાં હશે તો તમે વારંવાર જાગી જશો અને ગાઢ ઊંઘ નહીં આવે.

આવી વિક્ષેપવાળી ઊંઘના કારણે તમારી યાદશક્તિ અને એકાગ્રતાને પણ અસર થઈ શકે છે.

ખરાબ ઊંઘના કારણે હોર્મોન પર અસર થઈ શકે. તેનાથી તમારી શારીરિક ઊર્જાને વધુ અસર થાય છે અને માનસિક રીતે થાક અનુભવાય છે.

આપણા મગજનો જે ભાગ તણાવ અને ભાવનાત્મક પ્રતિક્રિયાને નિયંત્રિત કરે છે, તે ઊંઘ સાથે સંકળાયેલા તંત્રને પણ નિયંત્રિત કરવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

ઊંઘમાં ખલેલ પડવાથી આ તંત્ર અસંતુલિત થઈ શકે છે. તે તમને ચીડિયા બનાવી શકે અને તણાવનો સામનો કરવાની ક્ષમતા ઘટાડી શકે છે.

29 વર્ષીય મેગી વોરેને પણ કંઈક આવો જ અનુભવ કર્યો હતો. તેમના ભૂતપૂર્વ પાર્ટનર નસકોરાં બોલાવતાં અને તેમની ઊંઘમાં ખલેલ પડતી હતી.

તેઓ કહે છે, “નસકોરાંના કારણે ઊંઘ ઊડી ગયા પછી હું દર વખતે અવિશ્વસનીય રીતે સતર્કતા અનુભવતી હતી.”

એક ચેરિટી સંસ્થામાં મીડિયા અધિકારી તરીકે કામ કરતાં મેગી કહે છે કે તેઓ પોતાના પાર્ટનરને આખી રાત પીઠના બળે ઊંઘવા માટે પ્રેરિત કરતાં હતાં.

મેગીના કહેવા પ્રમાણે સવારે તેઓ ઊઠતાં, ત્યારે ઊંઘ અને અભાન અનુભવતાં હતાં. તેઓ કહે છે, “ક્યારેક ક્યારેક તે એટલું વધારે હતું જાણે હેંગઓવર થઈ ગયો હોય.”

નસકોરાંના કારણે તેમના સંબંધોની કસોટી શરૂ થઈ. મેગી કહે છે, “મેં હંમેશાં કહ્યું કે આપણે સાથે રહેવું હોય તો અસહ્ય નસકોરાંની રાતો માટે એક વધારાનો બેડરૂમ રાખવો પડશે.”

સાઇમન કહે છે કે પાર્ટનરના નસકોરાંના કારણે ઊંઘમાં વિક્ષેપ થવાથી ચીડિયાપણું થઈ શકે છે, તેનાથી ઝઘડા પણ થઈ શકે છે.

તેઓ કહે છે કે નસકોરાંના કારણે પાર્ટનર અલગ-અલગ રૂમમાં સૂવાનો નિર્ણય લે, તો તેમની નિકટતા ઘટી શકે છે.

52 વર્ષીય પત્રકાર એના લુઇસ ડિયર્ડન કહે છે કે નસકોરાંના કારણે તેઓ ક્યારેક ક્યારેક પોતાના પાર્ટનરથી અલગ રૂમમાં સૂવે છે.

તેઓ માને છે કે નસકોરાં જ્યારે બહુ ખરાબ હોય ત્યારે અલગ રૂમમાં સૂવાથી તેઓ પોતાના શરીરના આરામને પ્રાથમિકતા આપી શકે છે.

એના લુઇસ કહે છે કે, “તમે સવારે ઊઠો અને રાતની ઊંઘ ખરાબ રહી હોય તો તમે વધુ ખાવ છો તથા વધારે ચીડિયાપણું અનુભવો છો.”

એના ઘણી વાર પોતાના પાર્ટનરના નસકોરાંના કારણે રાતે જાગી જતાં હતાં.

જોકે, ઇયર પ્લગ લગાવવું તેમના માટે બહુ ઉપયોગી સાબિત થયું.

તેઓ કહે છે કે તેઓ જ્યારે પોતાના પાર્ટનર સાથે એક જ પથારીમાં સૂવે છે, ત્યારે ઇયર પ્લગના કારણે નસકોરાંના ઘોંઘાટથી બચી જાય છે.

સાઇમન અને જોહલ બંનેનું કહેવું છે કે આ મામલે કેટલાક ઉપાય કરી શકાય છે, પરંતુ સૌથી પહેલા એ જાણવું જોઈએ કે તમારા પાર્ટનર માત્ર નસકોરાં બોલાવે છે કે તેમને સ્લીપ એપનિયા છે.

સ્લીપ એપનિયા એવી બીમારી છે જેના કારણે ઊંઘમાં વ્યક્તિનો શ્વાસ વારંવાર અટકે છે અને ફરી શરૂ થાય છે.

તેનાં લક્ષણોમાં શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, રાતે મુંઝારો થવો, વારંવાર જાગી જવું અને સવારે માથાના દુખાવાનો સમાવેશ થાય છે.

સાઇમન કહે છે કે તમે આ સમસ્યાથી ત્રસ્ત હોવ તો તમને કન્ટિન્યૂઅસ પૉઝિટિવ એરવે પ્રેશર (સીપીએપી) મશીન અથવા કેટલાક કેસમાં સર્જિકલ ઉપચારની સલાહ પણ આપવામાં આવી શકે છે.

સાઇમન કહે છે કે સાધારણ નસકોરાં હોય તો જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરવાથી ફરક પડી શકે. જેમ કે વજન ઘટાડવું, ધૂમ્રપાન છોડવું, ઊંઘતાં પહેલાં શરાબનું સેવન ઘટાડવું, અથવા સૂવાની સ્થિતિ બદલવી. જેમ કે પીઠના બળે સૂવાના બદલે એક પડખે ઊંઘવું.

તમે તમારા સાથીને ડૉક્ટર પાસે જવાની સલાહ પણ આપી શકો છો, જે તમારી સ્થિતિ મુજબ નિષ્ણાત પાસે રિફર કરી શકે છે.

જો નાકમાં અવરોધ અથવા ઍલર્જીના કારણે નસકોરાંની તકલીફ હોય તો નિષ્ણાતો તેની સારવારની સલાહ આપી શકે.

કેટલીક વખત નીચલા જડબાને ધીમેથી આગળ ધકેલવા અને એરવે (વાયુમાર્ગ)ને ખુલ્લું રાખવા માટે એક ખાસ માઉથગાર્ડ પહેરવાની સલાહ પણ આપી શકાય છે.

જોહલનું કહેવું છે કે “ઘણાં દંપતીઓ બહુ લાંબા સમય સુધી નસકોરાં સહન કરે છે, જેના કારણે તેમના સંબંધો અને આરોગ્ય બંને પર અસર પડે છે.”

તેઓ કહે છે કે “સૌથી મહત્ત્વની વાત એ છે કે મદદ ઉપલબ્ધ છે, માત્ર તેનો લાભ લેવાની જરૂર છે.”

બીબીસી માટે કલેક્ટિવ ન્યૂઝરૂમનું પ્રકાશન