చైనా యొక్క 167.8 బిలియన్ డాలర్ల యార్లుంగ్ తెలుగు నది పై అమరిక చేసిన హైడ్రోపవర్ ప్రాజెక్టు, భారతదేశంలో బ్రహ్మపుత్ర అని పిలవబడే నది సంబంధించి నీటి భద్రతపై గంభీర ఆశంకలను కలిగించింది. టిబెట్లో భారత సరిహద్దునుండి సుమారు 50 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఈ డ్యామ్, పూర్తయిన తరువాత ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద హైడ్రోఎలక్ట్రిక్ సదుపాయంగా మారనుంది. దీని కారణంగా, భారతదేశం బ్రహ్మపుత్ర నది వ్యవస్థపై కిందటుంచిన ప్రభావాలను గమనిస్తూ పరిస్థితిని సుదీర్ఘంగా పర్యవేక్షిస్తోంది.
**వాంఛిత స్థానం మరియు నిర్మాణ పురోగతి**
యార్లుంగ్ తెలుగు నది టిబెట్ నుండీ ఆరంభమవుతూ, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ ద్వారా భారత్లో ప్రవేశిస్తుంది. అక్కడ ఇది సియాంగ్ నది అవుతుంది, అనంతరం అస్సాంలో బ్రహ్మపుత్రగా ప్రవహిస్తుంది. ఇటీవల అంబూమత నివేదనల మరియు శాటిలైట్ చిత్రాలు ఈ మెగా డ్యామ్ నిర్మాణ పనులు గడిచిన కొన్ని నెలలలో మరింత గరిష్టంగా జరిగాయని సూచిస్తున్నాయి. అంతటితోపాటు, భారత్ తరఫున ఈ తరహా విపులమైన నది ప్రాజెక్టుల కిందటుంచిన ప్రభావాలు గురించి సుదీర్ఘంగా ఆందోళనలు ఉన్నా, చైనా ఈ ప్రాజెక్టును ముందుకు సాగిస్తోంది.
**పర్యావరణ మరియు జీవవైవిధ్య ప్రభావాలు**
నిపుణులు ఈ డ్యామ్ వల్ల ప్రభావితమయ్యే పర్యావరణ ఫలితాలపై జాగ్రత్తలు తెలియజేశారు. ఈ ప్రాజెక్టు నదుల సహజ ప్రవాహాన్ని మారుస్తుండగా, మట్టితో కూడిన ప్రవాహం, జలజ జీవవైవిధ్యం, సీజనల్ వరదలు మరియు తగిన చర్యలకు ప్రాణార్థకమైన ప్రక్రియలను ప్రభావితం చేస్తుంది. యార్లుంగ్ తెలుగు ప్రాంతం పర్యావరణ దృష్ట్యా అధిక భద్రతా మండలాలచే చుట్టబడి ఉంది, ఇది బెంగాల్ పులులు, క్లౌడెడ్ లెపార్డ్స్, బ్లాక్ బేర్లు మరియు రెడ్ פנ్డాస్ వంటి సంరక్షణలో ఉన్న జంతువులకు నివాసమే. శాస్త్రవేత్తలు మరియు హక్కుల సంఘాలు ఈ సెందివైన భూభాగంలో ఇలాంటి పెద్ద హౌడ్రోలాజికల్ ప్రాజెక్టులపై ఎల్లప్పుడూ సందిగ్ధతను వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
**రాజకీయ మరియు వ్యూహాత్మక ఆందోళనలు**
పర్యావరణ సమస్యలకుపయోగించి, ఈ డ్యామ్ యొక్క స్థానిక భారత-చైనా సరిహద్దు సమీపంలో ఏర్పాటు చేయటం, హిమాలయాల్లో చైనా నడిపే వ్యూహాత్మక కార్యాలయాలపై గందరగోళాన్ని సృష్టించింది. న్యూ ఢిల్లీలోని Asia Society Policy Instituteలో సహ-నిర্দেশకుడు రిషి గుప్తా తెలిపినట్టు, ఈ ప్రాజెక్టు చైనా యొక్క సహజ వనరులను ఉపయోగించి టిబెట్ మరియు సరిహద్దులపై తన నియంత్రణను మరింత పెంపొందించుకోవడానికి ఉన్న వ్యూహానికి అనుగుణంగా ఉంది.
**భారతదేశ స్పందన మరియు పర్యవేక్షణ ప్రయత్నాలు**
యార్లుంగ్ తెలుగు నది (బ్రహ్మపుత్ర) పై చైనా హైడ్రోపవర్ ప్రాజెక్టులపై భారత ప్రభుత్వం గూఢంగా ఆందోళనగా ఉన్నది. పార్లమెంట్ ప్రశ్నలకు సమాధానంగా, విదేశాంగ మంత్రి స్థాయి కర్త కిర్తి వర్ధన్ సింగ్ చెప్పారు, ఈ మెగా డ్యామ్ గురించి 1986 నుండి భారతదేశం గమనిస్తూ వస్తోంది. ప్రభుత్వం తాజా డేటాను సేకరించడంపై కేంద్రీయ స్థాయిలో శ్రద్ధ పెట్టింది, ఇది వరద చర్యలు కోసం ప్రముఖం. అయినప్పటికీ, 2002లో చేసిన సర్దుబాటు ఒప్పందం (MoU), 2008, 2013, 2018లో తిరిగి చర్చించబడినప్పటికీ, 2017లో చైనా సాంకేతిక కారణాలతో సమాచారాన్ని అందించకపోవడం ఆందోళనలకు దారి తీసింది.
**చైనా అధికారుల ప్రకటనలు**
చైనా అధికారులు హైడ్రోపవర్ ప్రాజెక్టును తన ప్రామాణిక సార్వభౌమ హక్కుల మరియు శుభ్రమైన ఇంధన అభివృద్ధి అంశంగా అభివర్ణిస్తూ, ఈ డ్యామ్ కిందటుంచిన ప్రాంతాలపై ప్రతికూల ప్రభావం ఉండదని చెప్పారు. ప్రాజెక్టు విపత్తుల నిరోధక చర్యలకు తోడ్పడుతుందని ప్రభుత్వ ప్రతిపాదన. బీజింగ్ ఈ ప్రాజెక్టును కార్బన్ న్యూట్రాలిటీ లక్ష్యాల మరియు ఆర్ధిక ప్రగతి పథకాల భాగంగా మాట్లాడుతూ, ఉత్పత్తి విద్యుత్తును దేశవ్యాప్తంగా పంపిణీ చేస్తాయని తెలిపింది.
**ప్రాంతీయ అభిప్రాయాలు మరియు ఆందోళనలు**
డ్యామ్ నిర్మాణంపై భారత రాష్ట్రాల్లో వివిధ రియాక్షన్లు వ్యక్తమైనవి. అస్సాం ముఖ్యమంత్రి హిమంత బిస్వ శర్మ ప్రతిఫలితంగా మాట్లాడుతూ, బ్రహ్మపుత్ర నీరు ఎక్కువగా భూటాన్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ మరియు అస్సాంలో వచ్చిందని, నీటి ప్రవాహం మారితే జీవ వైవిధ్యంపై ప్రభావం ఉండవచ్చని ప్రస్తావించారు. కానీ నీటి ప్రవాహం తగ్గితే అది “వర్ష ప్రవాహ కప్పు”గా పనిచేయవచ్చని సూచించారు. ఈ విషయంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం చైనాతో చర్చలు జరపాలని హిమంత బిస్వ శర్మ వలయారు.
దీనికి ప్రతిగా, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి పెమా ఖాండూ ఈ డ్యామ్ను “టిక్కింగ్ వాటర్ బాంబ్”గా పేర్కొన్నారు. దీన్ని సైనిక బెదిరింపులతో పోలిస్తే అత్యవసర సమస్యగా అభివర్ణించారు. చైనా అంతర్జాతీయ నీటి ఒప్పందాల్లో భాగస్వామ్యం కానందున, నీటి విడుదలపై ఆందోళనలు వ్యక్తం చేశారు.
**సహకారం మరియు భవిష్యత్తు దృష్టికోణం**
నిపుణులు భారతదేశం, చైనా ఈ బ్రహ్మపుత్ర నీటి నిర్వహణపై సహకారం చూపితే, మెగా డ్యామ్ వల్ల కలగవచ్చు అనుకున్న ప్రమాదాలను తగ్గించవచ్చని సూచిస్తున్నారు. Stimson Center లో ఎనర్జీ, వాటర్, సస్టయినబిలిటీ ప్రోగ్రాం డైరెక్టర్ బ్రాయన్ ఐలర్ భారత-చైనా మధ్య డ్యామ్ నిర్మాణ పోటీని నివారించేందుకు సహకారాని ప్రాముఖ్యం తెలిపారు. మెగా డ్యామ్ సరళాల రూపకల్పనలో కలసి పనిచేస్తే, ప్రమాదాలతో వ్యవహరించవచ్చని, లేనిదే ఈ పోటీ నష్టకరమే అని హెచ్చరించారు.
**నిర్ణయము**
చైనా ముందున్న 167.8 బిలియన్ డాలర్ల బ్రహ్మపుత్ర మెగా డ్యామ్ ప్రాజెక్టు పర్యావరణ సుస్థిరత, ప్రాంతీయ భద్రత మరియు అంతర్జాతీయ సహకారం విషయంలో సంక్లిష్టమైన సవాళ్లను తీసుకొచ్చింది. చైనా ఈ ప్రాజెక్టును తన సార్వజనీన హక్కుల పరిధిలో ఉందని, కిందటుంచిన ప్రాంతాలకు హాని చేకూర్వదని అంటున్నప్పటికీ, భారత్ అప్రమత్తంగా కూర్చుంది. బ్రహ్మపుత్ర నది వ్యవస్థపై భారానాలు తగ్గించే విధానాలు, పారదర్శక కమ్యూనికేషన్ మరియు సహకార చర్యలపై ఎంతో శ్రద్ధ పెట్టాలని భారత ప్రభుత్వం హైలెట్ చేస్తోంది.
