എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനമന്ത്രിപദം നിരസിച്ചു? 2004ലെ നിർണായക തീരുമാനത്തിന് പിന്നിലെ കാരണം വെളിപ്പെടുത്തി സോണിയ ഗാന്ധി

2004ൽ പ്രധാനമന്ത്രിപദം കൈവന്നിട്ടും അത് നിരസിച്ച സോണിയ ഗാന്ധിയുടെ തീരുമാനം ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ വലിയ ചർച്ചാവിഷയമായിരുന്നു. വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറം ആ തീരുമാനത്തിന് പിന്നിലെ കാരണങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തുകയാണ് സോണിയ. പുറത്തിറങ്ങാനിരിക്കുന്ന ആത്മകഥയായ ബിലോങ്ങിങ്: എ ജേർണി ഓഫ് ലവ് എന്ന പുസ്തകത്തിലാണ് നിർണായക വെളിപ്പെടുത്തലുകൾ. ദേശീയ മാധ്യമമായ ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യയാണ് ഇക്കാര്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്.

2004ലെ ലോക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വത്തിലുള്ള യുപിഎ സഖ്യം വിജയിച്ചതോടെ സോണിയ ഗാന്ധി പ്രധാനമന്ത്രിയാകുമെന്നായിരുന്നു പൊതുവായ പ്രതീക്ഷ. എന്നാൽ സ്വന്തം മനസ്സാക്ഷിയുടെ ശബ്ദമാണ് പദവി നിരസിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചതെന്ന് സോണിയ ആത്മകഥയിൽ പറയുന്നു. തീരുമാനമെടുക്കുന്നതിന് മുമ്പ് വലിയ മാനസിക സംഘർഷം നേരിട്ടെങ്കിലും പിന്നീട് സംശയങ്ങളെല്ലാം മാറി. ഉറക്കമുണർന്ന ഉടൻ മകൻ രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ മുറിയിലെത്തിയാണ് തീരുമാനം അറിയിച്ചത്. രാഹുൽ തന്നെ ആലിംഗനം ചെയ്യുകയും തീരുമാനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്തതായി സോണിയ ഓർത്തെടുക്കുന്നു.

പകരം ആരെ പ്രധാനമന്ത്രിയാക്കണമെന്ന കാര്യത്തിൽ സോണിയയുടെ മനസ്സിൽ ആദ്യം തെളിഞ്ഞത് ഡോ. മൻമോഹൻ സിങ്ങിന്റെ പേരായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സത്യസന്ധതയും ഭരണപരിചയവും സാമ്പത്തിക മേഖലയിലെ അറിവുമാണ് തീരുമാനത്തിന് പിന്നിലെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ. നരസിംഹറാവു സർക്കാരിൽ ധനമന്ത്രിയായിരിക്കെ സാമ്പത്തിക പരിഷ്കാരങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയ മൻമോഹൻ സിങ്ങിന് സർക്കാരിനെ മികച്ച രീതിയിൽ നയിക്കാനാകുമെന്ന് സോണിയ വിശ്വസിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹം പ്രധാനമന്ത്രിപദം ഏറ്റെടുക്കാൻ മടിച്ചെങ്കിലും പിന്നീട് സമ്മതിക്കുകയായിരുന്നു.

2004 മേയ് 18ന് രാഷ്ട്രപതി ഭവനിലെത്തിയപ്പോഴും തന്റെ തീരുമാനം മൻമോഹൻ സിങ്ങിനെ അറിയിച്ചിരുന്നില്ലെന്നും സോണിയ പറയുന്നു. യുപിഎ ഭരണകാലത്ത് സർക്കാരിനെ പിന്നിൽനിന്ന് നിയന്ത്രിച്ചുവെന്ന ആരോപണവും അവർ ആത്മകഥയിൽ നിഷേധിക്കുന്നുണ്ട്. പ്രധാനമന്ത്രിയെന്ന നിലയിൽ മൻമോഹൻ സിങ്ങിന്റെ അധികാരത്തെ പൂർണമായി ബഹുമാനിച്ചിരുന്നുവെന്നാണ് വിശദീകരണം.

മുൻ രാഷ്ട്രപതി പ്രണബ് മുഖർജിയുടെ പ്രധാനമന്ത്രിപദത്തോടുള്ള ആഗ്രഹത്തെക്കുറിച്ചും പുസ്തകത്തിൽ പരാമർശമുണ്ട്. 2010ൽ ഭരണനേതൃത്വത്തിൽ മാറ്റം ആവശ്യമാണെന്ന് പ്രണബ് സൂചിപ്പിച്ചതായി സോണിയ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. രാജീവ് ഗാന്ധിയുടെ വധവും കുടുംബത്തെ ഉലച്ച മറ്റ് ദുരന്തങ്ങളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള വ്യക്തിപരമായ അനുഭവങ്ങളും ആത്മകഥയിൽ ഇടംപിടിക്കുന്നുണ്ട്.

2004ൽ സോണിയ പ്രധാനമന്ത്രിപദം ഏറ്റെടുക്കാതിരുന്നത് എന്തുകൊണ്ടെന്ന ചോദ്യത്തിന് വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറം അവരുടെ തന്നെ വാക്കുകളിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന മറുപടിയാണ് ആത്മകഥയിലെ പ്രധാന ആകർഷണം. ആ തീരുമാനം ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ തുടർന്നുള്ള ചരിത്രത്തെ എങ്ങനെ സ്വാധീനിച്ചുവെന്ന ചർച്ചകൾക്കും പുസ്തകം വീണ്ടും വഴിതുറക്കുകയാണ്.