ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે United States Commission on International Religious Freedom (USCIRF)ને આકરા શબ્દોમાં ફટકાર લગાવી છે. Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS)ના નેતાઓ સામે પ્રતિબંધો લાદવાની તેની માગને પક્ષપાતપૂર્ણ અને વિશ્વસનીયતાવિહોણી ગણાવી છે. આ તીખી પ્રતિક્રિયા USCIRFની એ ભલામણ બાદ આવી છે, જેમાં RSSના સભ્યો સાથે ઉચ્ચસ્તરીય બેઠકો યોજવાને બદલે દંડાત્મક પગલાં લેવાની માગ કરવામાં આવી હતી.
—
### વિવાદને વેગ આપનાર મુદ્દો
આ સપ્તાહની શરૂઆતમાં USCIRFએ જાહેરમાં U.S. સરકારને RSSના સભ્યો સાથે રાજદ્વારી બેઠકો યોજવાને બદલે તેમના પર પ્રતિબંધો લાદવા અપીલ કરી હતી. USCIRFના અધ્યક્ષ તરીકે કાર્યરત પાકિસ્તાની-અમેરિકન ડૉક્ટર Asif Mahmoodએ દાવો કર્યો હતો કે RSSની છત્રછાયા હેઠળની સંસ્થા અને તેની સાથે સંકળાયેલી સંસ્થાઓએ ધાર્મિક લઘુમતીઓ પર હુમલા કર્યા છે. Commissioner Gene Millsએ Mahmoodના મતને સમર્થન આપતાં દલીલ કરી હતી કે કોઈપણ RSS નેતા—તેના સત્તાવાર સરકારી સંબંધો હોય કે ન હોય—ધાર્મિક સ્વતંત્રતાના ઉલ્લંઘન માટે જવાબદારી નિશ્ચિત ન થાય ત્યાં સુધી તેને ઉચ્ચસ્તરીય રાજદ્વારી સન્માન ન મળવું જોઈએ.
—
### ભારતની પ્રતિક્રિયા: MEAનો જવાબ
ભારતના Ministry of External Affairsના પ્રવક્તા Randhir Jaiswalએ શુક્રવારે નિયમિત દ્વિસાપ્તાહિક પત્રકાર પરિષદમાં પ્રતિક્રિયા આપી હતી. તેમણે USCIRFના પગલાની નિંદા કરી અને આ કમિશનને “પક્ષપાતપૂર્ણ” ગણાવ્યું. સાથે જ, તેમણે આરોપ મૂક્યો કે USCIRF ઘણા વર્ષોથી ભારત અંગે “ગેરમાર્ગે દોરનારા અને ઉશ્કેરણીજનક નિવેદનો” કરી રહ્યું છે.
Jaiswalએ USCIRFની દરખાસ્તને સ્પષ્ટપણે ફગાવી દીધી. તેમણે જણાવ્યું, “તમે જે સંસ્થા વિશે વાત કરી રહ્યા છો, તેને દરેક વ્યક્તિ એક પક્ષપાતપૂર્ણ સંસ્થા તરીકે ઓળખે છે.” તેમણે વધુમાં આવી સંસ્થાઓને માન્યતા આપવાથી સાવચેત રહેવાની ચેતવણી આપી, કારણ કે તેમના શબ્દોમાં, આવી સંસ્થાઓ “પોતાનો એજન્ડા આગળ ધપાવે છે.”
—
### Mohan Bhagwatની U.S. મુલાકાત પહેલાં રાજદ્વારી અસરો
આ તણાવ RSS પ્રમુખ Mohan Bhagwatની 25 Augustથી શરૂ થનારી United States, Canada અને United Kingdomની રાજદ્વારી મુલાકાત પહેલાં ઊભો થયો છે. USCIRFના સૂચનો Bhagwatની વિદેશી રાજકીય તંત્રો સાથેની મુલાકાતોને જટિલ બનાવી શકે છે. જ્યારે આ સંસ્થા પ્રતિબંધોની માગ કરી રહી છે, ત્યારે સરકાર ઘણીવાર મહાનુભાવોની મુલાકાતો માટે ઔપચારિક પ્રોટોકોલ જાળવી રાખે છે.
—
### એક નજરમાં મુખ્ય વિગતો
– **USCIRFની માગ**: ધાર્મિક અધિકારોના ઉલ્લંઘનના આરોપો ધરાવતા RSS સાથે સંકળાયેલા વ્યક્તિઓ માટે ઉચ્ચસ્તરીય બેઠકો નહીં, પરંતુ પ્રતિબંધો.
– **Mahmoodનું વલણ**: અધ્યક્ષ તરીકે તેમણે RSS સાથે સંકળાયેલા જૂથોએ ધાર્મિક લઘુમતીઓને નિશાન બનાવ્યાના આરોપો પર પ્રકાશ પાડ્યો.
– **Gene Millsનું નિવેદન**: સત્તાવાર રીતે અસંબંધિત RSS નેતાઓ પણ જો દુરુપયોગના મામલામાં સંડોવાયેલા હોય, તો તેમને રાજદ્વારી સન્માનથી વંચિત રાખવા જોઈએ.
– **MEAનો જવાબ**: USCIRFના વલણને પક્ષપાતપૂર્ણ, વિશ્વસનીયતાવિહોણું અને એજન્ડાથી પ્રેરિત ગણાવ્યું.
– **Bhagwatની આગામી મુલાકાત**: 25 Augustથી નિર્ધારિત આ પ્રવાસમાં U.S., Canada અને UKની મુલાકાતો સામેલ છે.
—
### વ્યાપક પરિપ્રેક્ષ્ય
RSSને ભારતની સત્તારૂઢ Bharatiya Janata Party (BJP)ની વૈચારિક જનક સંસ્થા તરીકે જોવામાં આવે છે અને તે રાજકીય ચર્ચામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તે સરકારનો સીધો ભાગ ન હોવા છતાં, તેનો પ્રભાવ વિવિધ સામાજિક, સાંસ્કૃતિક અને રાજકીય પહેલોમાં જોવા મળે છે.
USCIRF વૈશ્વિક ધાર્મિક સ્વતંત્રતા પર નજર રાખવા માટે રચાયેલું એક સ્વતંત્ર U.S. સંગઠન છે. આ સંસ્થા સલાહકાર સ્વરૂપની છે અને પોતે પ્રતિબંધો લાદવાની સત્તા ધરાવતી નથી, પરંતુ વાર્ષિક અહેવાલો અને નીતિનિર્માતાઓને કરવામાં આવેલી ભલામણો દ્વારા તે U.S.ની વિદેશ નીતિને પ્રભાવિત કરે છે. તેથી, તેની દરખાસ્તો રાજદ્વારી સંબંધો માટે મહત્વપૂર્ણ અસરો ધરાવે છે.
—
### રાજદ્વારી સંબંધો અને છબી માટેના જોખમો
USCIRFની માગને લઈને ઊભેલા વિવાદમાં અનેક રાજદ્વારી જોખમો છે:
– **India–U.S. સંબંધો**: RSSના સભ્યો પર પ્રતિબંધ મૂકવાની ભલામણ બંને દેશો વચ્ચે ધાર્મિક સ્વતંત્રતા, માનવ અધિકારો અને વેપાર સંબંધોને લઈને ચાલી રહેલી વ્યાપક ચર્ચાઓ વચ્ચે દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં તણાવ પેદા કરી શકે છે.
– **વૈશ્વિક ધારણા**: USCIRF જેવી સંસ્થાઓની ટીકા ભારતના ધાર્મિક સ્વતંત્રતાના રેકોર્ડ અંગેની આંતરરાષ્ટ્રીય ધારણાને પ્રભાવિત કરી શકે છે.
– **ઘરેલું રાજકીય ગણિત**: BJP અને RSS સાથેના તેના સંબંધો ભારતના આકરા જવાબનો ઉપયોગ વિદેશી હસ્તક્ષેપ અંગેના ઘરેલું રાજકીય નેરેટિવ તરીકે કરે તેવી શક્યતા છે.
– **Bhagwatની મુલાકાત**: આગામી પ્રવાસ પર મીડિયા અને રાજકીય વર્તુળોમાં ખાસ નજર રહેશે, ખાસ કરીને જો USCIRFના વલણના જવાબમાં કોઈ મુલાકાતોમાં ફેરફાર કરવામાં આવે.
—
Randhir Jaiswalની ટિપ્પણીઓએ ભારતની સત્તાવાર સ્થિતિનો સાર આપ્યો: U.S.ની આ સંસ્થા વિશ્વસનીયતાવિહોણી છે, પક્ષપાતપૂર્ણ રીતે કાર્ય કરે છે અને રાજકીય એજન્ડાને આગળ ધપાવવાનું જોખમ ઊભું કરે છે. પોતાની આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિષ્ઠાનો બચાવ કરતાં ભારતનું કહેવું છે કે આવી ટીકાઓને પડકાર વિના સ્વીકારવી ન જોઈએ.
—
This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.
