फ्रान्समधील एरोस्पेस क्षेत्रातील दिग्गज Safran Space ने भारतीय स्पेस-टेक कंपनी Dhruva Space सोबत €5 million पेक्षा अधिक किमतीचे करार औपचारिकरीत्या केले आहेत. पॅरिस येथे नुकत्याच झालेल्या International Space Summit दरम्यान झालेल्या या करारांनुसार, भारताच्या धोरणात्मक Space-Based Surveillance-3 (SBS-3) कार्यक्रमांतर्गत उपग्रहांसाठी Safran अत्यावश्यक प्रणाली—यामध्ये ऑप्टिकल पेलोड्सचाही समावेश आहे—पुरवणार आहे.
## या करारांमध्ये काय समाविष्ट आहे
Safran च्या पुरवठा पॅकेजमध्ये पुढील बाबींचा समावेश असेल:
– दळणवळण प्रणाली
– जडत्वीय नेव्हिगेशन युनिट्स
– ऑप्टिकल पेलोड्स
– ग्राउंड स्टेशन उपकरणे
या सर्व प्रणाली SBS-3 उपक्रमांतर्गत विकसित होत असलेल्या उपग्रहांच्या समूहासाठी अत्यावश्यक आहेत—या उपग्रहांचे प्रक्षेपण 2027 ते 2030 दरम्यान नियोजित आहे.
## SBS-3 कार्यक्रम: व्याप्ती आणि महत्त्व
सुरक्षा विषयक मंत्रिमंडळ समितीच्या पुढाकाराने आणलेल्या SBS-3 कार्यक्रमाचा उद्देश भारताच्या सशस्त्र दलांना भू आणि सागरी क्षेत्रांमध्ये सातत्यपूर्ण देखरेख, सुरक्षित दळणवळण आणि व्यापक परिस्थितीविषयक जागरूकता उपलब्ध करून देणे हा आहे.
या संपूर्ण उपग्रह समूहात निम्न पृथ्वी कक्षा आणि भूस्थिर कक्षेत तैनात केलेले 52 उपग्रह असतील. यापैकी 31 उपग्रहांची निर्मिती खासगी क्षेत्रातील कंपन्या करतील. उर्वरित 21 उपग्रह Indian Space Research Organisation (ISRO) तयार करेल.
खासगी उद्योग क्षेत्रात Dhruva Space आणि Pixxel प्रत्येकी आठ उपग्रह तयार करतील, तर Antaris 15 उपग्रहांची निर्मिती करेल.
## धोरणात्मक आणि औद्योगिक परिणाम
या भागीदारीमुळे Dhruva ला उपग्रह प्रणाली तसेच त्यांना सहाय्य करणाऱ्या ग्राउंड इन्फ्रास्ट्रक्चरशी संबंधित प्रगत फ्रेंच तंत्रज्ञान उपलब्ध होणार आहे. Safran ने या सहकार्याला “Indian New Space”च्या वाढीचे प्रमाण म्हणून मांडले असून, भारताच्या स्वायत्त अंतराळ क्षमतांना पाठिंबा देण्यात फ्रान्सची भूमिका अधिक दृढ केली आहे.
अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, ही केवळ सुरुवात आहे—SBS कार्यक्रमाच्या भविष्यातील टप्प्यांमध्ये उद्योग क्षेत्रातील आणखी भागीदारी होऊ शकते.
पॅरिस शिखर परिषदेत Safran आणि Dhruva यांच्या करारासोबतच आणखी दोन महत्त्वाच्या घोषणा करण्यात आल्या:
– फ्रेंच प्रक्षेपण-सेवा कंपनी RIDE! ने कक्षीय डेटा केंद्रांच्या विकासावर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या TakeMeToSpace साठी दोन उपग्रह प्रक्षेपित करण्याचा करार केला.
– फ्रेंच पृथ्वी-निरीक्षण कंपनी U-Space आणि भारतीय संस्था Axiscades यांनी भारतीय मायक्रोसॅटेलाइट बाजारपेठेला लक्ष्य करणारा व्यावसायिक सहकार्य करार केला.
या घडामोडींमधून अंतराळ क्षेत्रात भारत-फ्रान्स सहकार्य अधिक दृढ होत असल्याचे दिसून येते. यामध्ये धोरणात्मक देखरेख, उपग्रह प्रक्षेपण आणि निर्मिती यांचा समावेश आहे. या सहकार्यांमध्ये भारतीय खासगी कंपन्या वाढत्या प्रमाणात केंद्रस्थानी येत आहेत.
## कालमर्यादा आणि कार्यान्वयनविषयक तपशील
– फ्रेंच राष्ट्राध्यक्षांच्या कार्यालयाच्या अंतर्गत पॅरिस येथे झालेल्या International Space Summit दरम्यान या करारांवर स्वाक्षऱ्या करण्यात आल्या.
– SBS-3 अंतर्गत उपग्रहांची तैनाती 2027–2030 या कालावधीत नियोजित आहे.
भारत राष्ट्रीय संरक्षण आणि अंतराळ कार्यक्रमांमध्ये खासगी क्षेत्राचा सहभाग वाढवत असताना, SBS-3 प्रकल्प एक महत्त्वपूर्ण बदल दर्शवतो. अशा स्वरूपाचे कार्यक्रम केवळ देखरेख आणि दळणवळण क्षमता वाढवत नाहीत, तर औद्योगिक विकास आणि तंत्रज्ञान हस्तांतरणालाही चालना देतात.
This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.
