पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी यंदाच्या दिवाळीत बस्तरमधील करणपूर छावणीत सुरक्षा कर्मचाऱ्यांना संबोधित करत एक प्रभावी संदेश दिला: सशस्त्र माओवादी बंडखोरांचा भारताच्या जंगलांमधून सफाया झाला असला, तरी वैचारिक लढा सुरूच आहे. मोदींच्या मते, शस्त्रे न उचलता बंडखोरीच्या विचारांना पाठिंबा देणारे “Dimagi Naxals”—हा शब्द त्यांनी वापरला—आता देशभरातील राजकीय पक्ष आणि संघटनांमध्ये घुसखोरी करून मोठा धोका निर्माण करत आहेत.
—
## सशस्त्र धोका नियंत्रणात, मात्र जुन्या प्रतिध्वनींचे अस्तित्व कायम
भारताने अधिकृतपणे **31 मार्च 2026** रोजी दीर्घकाळ चाललेल्या सशस्त्र माओवादी बंडखोरीचा अंत झाल्याची घोषणा केली. वरिष्ठ कॅडर आणि नेत्यांचा सफाया तसेच आणखी शेकडो जणांनी केलेले आत्मसमर्पण यानंतर ही घोषणा करण्यात आली.
बस्तर दौऱ्यादरम्यान मोदी यांनी याला ऐतिहासिक कामगिरी म्हटले: यंदाची दिवाळी ही *47 वर्षांतील पहिलीच वेळ* आहे, जेव्हा गेल्या वर्षभरात कर्तव्य बजावताना एकाही CRPF जवानाचा मृत्यू झालेला नाही.
—
## “Dimagi Naxals” कोण आहेत?
मोदी यांनी “Dimagi Naxals” यांचे वर्णन अशा वैचारिक समर्थकांप्रमाणे केले, जे शस्त्रे हाती घेत नसले तरी लोकशाही संस्थांना अस्थिर करण्यासाठी सातत्याने काम करतात. त्यांनी या घटकांवर नागरिकांना संविधानाविरोधात भडकावल्याचा तसेच राजकीय पक्ष आणि विविध संघटनांमध्ये घुसखोरी केल्याचा आरोप केला.
“फक्त सशस्त्र नक्षलवादीच नाहीसे झालेले नाहीत,” असे ते म्हणाले. “हे ‘Dimagi Naxals’ संघटनांवर कब्जा करत आहेत, लोकांना भडकावत आहेत आणि लोकशाही कमकुवत करत आहेत.”
—
## विजयाचा पाया: सुरक्षा उपाययोजना आणि धोरणात्मक बदल
डाव्या विचारसरणीच्या अतिरेकाविरोधातील अलीकडील यशाचे श्रेय मोदी यांनी पुढील बाबींना दिले:
– त्यांच्या सरकारची ठाम राजकीय इच्छाशक्ती आणि धोरणात्मक निर्णय.
– माओवादी आणि फुटीरतावादी गटांना पाठिंबा देणाऱ्या आर्थिक जाळ्यांवर घाला घालणे.
– सुरक्षा दलांना निर्णायक कारवाई करण्याचे स्वातंत्र्य देणे. मागील सरकारांनी त्यांचे हात बांधून ठेवले होते, असा आरोप मोदी यांनी केला.
सरकारने केवळ लष्करी कारवाईवर भर दिला नाही, यावरही त्यांनी जोर दिला. हिंसाचाराचा सर्वाधिक फटका बसलेल्या भागांमध्ये जनतेचा विश्वास पुन्हा मिळवण्यासाठी विकासकामांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली.
—
## संघर्षाची व्याप्ती आठवताना
मोदी यांनी नक्षल हिंसाचाराची तीव्रता सांगितली:
– एका टप्प्यावर जवळपास 20 राज्यांमधील **230 हून अधिक जिल्हे** डाव्या विचारसरणीच्या अतिरेकामुळे प्रभावित झाले होते.
– केवळ छत्तीसगडमध्येच अनेक दशकांच्या संघर्षादरम्यान **1,000 हून अधिक सुरक्षा कर्मचारी** मारले गेले. स्फोटक उपकरणांमुळे अनेकांना अवयव गमवावे लागले.
– **एप्रिल 2010 मधील दंतेवाडा हत्याकांड**, ज्यात 76 CRPF जवानांचा मृत्यू झाला, तसेच नागरिकांचे प्राण घेणारे इतर हल्ले, सहन केलेल्या हिंसाचाराची आठवण करून देतात.
—
## बस्तरमधील दिवाळी: प्रतीकात्मकता आणि दृढता
यंदा बस्तरमध्ये दिवाळी साजरी करण्याला विशेष महत्त्व होते. मोदीजी यांनी नमूद केले की, लोक आता भीतीच्या सावटाखाली जगत नाहीत—छतं जळण्याऐवजी दरवाजे उघडत आहेत; घातपातांऐवजी विकासाचे दिवे उजळत आहेत.
पायाभूत सुविधांमधील कामगिरीवर त्यांनी प्रकाश टाकला: डाव्या विचारसरणीच्या अतिरेकामुळे प्रभावित भागांमध्ये **15,000 किलोमीटरहून अधिक रस्ते** बांधण्यात आले; **9,500 हून अधिक मोबाइल टॉवर** उभारण्यात आले. शिक्षण क्षेत्रातही प्रगती झाली असून **175 एकलव्य निवासी शाळा**, तसेच सुमारे **50 औद्योगिक प्रशिक्षण केंद्रे** आणि कौशल्य विकास केंद्रे स्थापन करण्यात आली आहेत.
—
## आत्मसंतुष्टतेविरुद्ध इशारा
विजय मिळालेला असला तरी मोदी यांनी सतर्क राहण्याचे आवाहन केले. सशस्त्र लढवय्यांचा सफाया करणे ही केवळ लढाईची अर्धी बाजू आहे—लोकशाहीचे संरक्षण करण्यासाठी शत्रुत्वपूर्ण विचारसरणीचा प्रसार रोखणे अत्यावश्यक आहे, असे त्यांनी अधोरेखित केले.
उद्धरणांच्या स्वरूपात:
– *“नक्षलवाद्यांचा सफाया झाला आहे, पण धोका अद्याप संपलेला नाही.”*
– *“आपण ‘Dimagi Naxals’ना ओळखून त्यांचा पराभव केला पाहिजे आणि देशाची सुरक्षा सुनिश्चित केली पाहिजे.”*
हा वैचारिक आघाडी आता जंगलातील बंदुकांनी नव्हे, तर सत्ताकेंद्रांतील सभागृहांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या शब्दांनी कार्यरत आहे, असा युक्तिवाद त्यांनी केला.
—
## शस्त्रांपलीकडे विचारांकडे पाहताना
लोकशाहीचे संरक्षण करण्यासाठी सशस्त्र बंडखोरांचा पराभव करण्यापेक्षा अधिक काही आवश्यक आहे, यावर मोदी यांनी भर दिला:
– घटनात्मक मूल्ये आणि लोकशाही संकेत अधिक दृढ करणे.
– पूर्वी संघर्षग्रस्त असलेल्या भागांतील नागरिकांना शिक्षण, आरोग्यसेवा आणि पायाभूत सुविधांचा लाभ मिळेल, याची खात्री करणे.
– अस्थिरता निर्माण करण्यासाठी राजकीय व्यवस्थेचा वापर करणाऱ्या वैचारिक धोक्यांबाबत सतर्क राहणे.
मोदी ज्या प्रकारे “Dimagi Naxals”चा उल्लेख करतात, त्यानुसार ही लढाई नुकतीच सुरू झाली आहे—ही केवळ भूभागासाठी नव्हे, तर मने, विचार आणि निष्ठा यांच्यासाठीची झुंज आहे.
—
This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.
