मुंबईत दिवाळीच्या उत्सवादरम्यान आगीच्या घटनांमध्ये झालेल्या तीव्र वाढीच्या पार्श्वभूमीवर, शहरभर रॉकेट्स आणि तत्सम आकाशात उडणाऱ्या फटाक्यांच्या वापरावर 25 November 2026 रोजी रात्री 11:59 वाजेपर्यंत अधिकृतपणे बंदी घालण्यात आली आहे. Mumbai Fire Brigade ने 8 November रोजी एकूण 142 आगीच्या घटनांची नोंद केली, त्यापैकी 137 घटना फटाक्यांमुळे घडल्या.
—
## चेन्नईतील घटनेतून काय समोर आले
दिवाळीच्या रात्री शहरभर अनेक मोठ्या आगी लागल्या आणि मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले. त्यापैकी सर्वात गंभीर घटनांपैकी एक Dongri येथील Haji Kasam Chawl येथे घडली. या आगीत अनेक दुकाने जळून खाक झाली. Andheri येथील Marol Military School आणि Ghatkopar येथील Skyline building येथेही महत्त्वाच्या आगी लागल्या.
Andheri येथील एका उंच इमारतीत दुर्दैवी घटना घडली. 17व्या मजल्यावरील एका फ्लॅटमधून निघालेला धूर वरच्या दिशेने पसरल्याने लिफ्ट ऑपरेटर Dhanpat Mahatu, वय 46, अडकले. त्यानंतर Cooper Hospital येथे गुदमरल्याने त्यांचा मृत्यू झाला.
Andheri येथील Hans Vallabh building मध्ये लागलेल्या आणखी एका आगीत 64 वर्षीय Mahesh Mistree यांना धुरामुळे गुदमरल्याचा त्रास झाला. सध्या त्यांच्यावर Babasaheb Gawde Charitable Hospital येथे उपचार सुरू असून ते बरे होत आहेत. प्रत्येक आगीमागील नेमकी कारणे निश्चित करण्यासाठी तपास सुरू आहे.
—
## मुंबईतील बंदीची व्याप्ती
Disaster Management Act, 2005 अंतर्गत Mumbai Disaster Management Authority ने जारी केलेल्या आदेशानुसार, 9 November पासून BMC हद्दीतील सर्व ठिकाणी रॉकेट्स आणि आकाशात उडणाऱ्या फटाक्यांवर बंदी घालण्यात आली आहे. यामध्ये इमारतींचे टेरेस, बाल्कनी, छत, झोपडपट्ट्या, अंगणे आणि पार्किंगची ठिकाणे यांसारख्या खासगी तसेच सार्वजनिक जागांचा समावेश आहे.
बंदीचे उल्लंघन करणाऱ्यांसाठी कठोर शिक्षेची तरतूद आहे. दोषींना सहा महिन्यांपर्यंत कारावास, दंड किंवा दोन्ही शिक्षा होऊ शकतात. उल्लंघनामुळे सरकारी अधिकाऱ्याच्या कामात अडथळा निर्माण झाल्यास, जीवितहानी झाल्यास किंवा तातडीचा धोका निर्माण झाल्यास, Disaster Management Act च्या Section 51 अंतर्गत शिक्षा एक वर्षापर्यंतच्या कारावासापर्यंत वाढू शकते.
ही बंदी विशेषतः आकाशात उडणाऱ्या रॉकेट्स आणि फटाक्यांना लागू आहे. इतर प्रकारचे फटाके विद्यमान कायदे, न्यायालयीन आदेश आणि सक्षम प्राधिकरणांच्या अधिकारक्षेत्राच्या अधीन राहतील.
—
## ठाण्यातील दीर्घकालीन बंदी लागू
काही तासांपूर्वी Thane district administration ने सहा महापालिका—Thane, Navi Mumbai, Kalyan-Dombivli, Bhiwandi, Mira-Bhayandar आणि Ulhasnagar—तसेच इतर भागांमध्ये रॉकेट्स आणि आकाशात उडणाऱ्या फटाक्यांवर स्वतंत्र बंदी जाहीर केली. ही बंदी 8 January 2027 रोजी रात्री 11:59 वाजेपर्यंत लागू राहणार आहे.
दिवाळीच्या दिवशी नोंदवण्यात आलेल्या किमान 11 आगीच्या घटनांच्या पार्श्वभूमीवर ठाणे प्रशासनाने हा आदेश जारी केला. आकाशात उडणाऱ्या फटाक्यांचा धोकादायक पद्धतीने गैरवापर होत असल्याचे अधिकाऱ्यांनी नमूद केले. हे फटाके छतांवरून, बाल्कनीतून, पार्किंगच्या ठिकाणांहून आणि अगदी हातात धरूनही उडवले जात असल्याचे आढळले.
—
## मुंबईतील सर्वाधिक प्रभावित अग्निप्रवण क्षेत्रे
मुंबईतील Zone 4—ज्यामध्ये Malad, Goregaon, Kandivali आणि Dahisar यांचा समावेश होतो—येथे 8 November रोजी आगीच्या सर्वाधिक घटना नोंदवण्यात आल्या. या क्षेत्रात 53 घटना घडल्या. Zone 2 (Matunga, Dadar, Parel), Zone 3 (Bandra, Andheri, Khar) आणि Zone 6 (Mulund, Bhandup) येथे प्रत्येकी सुमारे 23 घटना नोंदवण्यात आल्या.
—
## अधिकाऱ्यांचे जबाबदारीने वागण्याचे आवाहन
Mumbai Mayor Ritu Tawde यांनी संयम बाळगण्याचे आवाहन करताना, इमारतींजवळ किंवा सार्वजनिक पादचारी मार्गांवर फटाके फोडणे टाळण्याचे सांगितले. इतरांसाठी धोका निर्माण होऊ नये म्हणून सुरक्षित पद्धतीने उत्सव साजरा करण्यावर त्यांनी भर दिला.
Shiv Sena (UBT) नेते Aaditya Thackeray यांनीही आकाशात उडणारे फटाके घरांमध्ये शिरल्यास किंवा आगीचा धोका निर्माण केल्यास पोलिसांनी कारवाई करण्याचे आवाहन केले. अशा घटनांमध्ये प्रशासनाच्या प्रतिसादाबाबत “An explanation is needed,” असे त्यांनी म्हटले.
—
## बंदी आवश्यक का मानली गेली
प्रशासनाचा हा निर्णय काही महत्त्वाच्या कारणांवर आधारित आहे:
– रॉकेट्स आणि आकाशात उडणारे फटाके अनिश्चित दिशेने जाऊ शकतात. त्यांचे जळते भाग छतांवर, बाल्कनीत, खिडक्यांवर किंवा ज्वलनशील वस्तूंवर पडू शकतात.
– मुंबईची लोकसंख्येची घनता, उंच इमारतींची रचना, एकमेकांना लागून असलेले निवासी आणि व्यावसायिक भाग, अरुंद रस्ते तसेच झोपडपट्ट्यांमुळे आगीच्या घटना घडण्याचा धोका अधिक आहे.
– वारा आणि उपलब्ध जागेच्या मर्यादांमुळे आकाशात उडणाऱ्या फटाक्यांचा मार्ग बदलू शकतो. त्यामुळे अत्यंत ज्वलनशील वस्तूंना आग लागण्याची शक्यता वाढते.
—
## अंमलबजावणी आणि कायदेशीर आधार
मुंबई आणि ठाणे या दोन्ही ठिकाणी लागू करण्यात आलेल्या बंदीला Disaster Management Act, 2005 अंतर्गत कायदेशीर आधार आहे. सार्वजनिक सुरक्षेला धोका निर्माण झाल्यास, कामात अडथळा आणणे किंवा आदेशाचे पालन न करणे यासाठी अधिकाऱ्यांना दंडात्मक कारवाई करण्याची परवानगी देणाऱ्या कलमांचा या आदेशांमध्ये आधार घेण्यात आला आहे.
मुंबईत बंदीची अंमलबजावणी करण्याची जबाबदारी deputy commissioners of police, fire brigade आणि विविध municipal assistant commissioners यांच्यावर सोपवण्यात आली आहे. बंदीबाबतची माहिती मोठ्या प्रमाणावर प्रसारित करण्याचे निर्देश public relations officers यांना देण्यात आले आहेत.
—
रॉकेट्स आणि आकाशात उडणाऱ्या फटाक्यांवर बंदी घालून, मुंबई प्रशासनाला आगीशी संबंधित आणीबाणीच्या घटना टाळण्याची, समुदायांचे संरक्षण करण्याची आणि अग्निशमन दलावरील ताण कमी करण्याची आशा आहे—जेणेकरून दिवाळीचा उत्सव आनंददायी, सुरक्षित आणि अनपेक्षित आपत्तींपासून मुक्त राहील.
This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.
