स्पेसएक्स रॉकेटचा एक मोठा भाग चंद्रावर आदळल्याचा संशय; ‘नासा’ अपघाताचा अभ्यास करण्याच्या तयारीत

चंद्राच्या दिशेने वेगाने जाणाऱ्या स्पेस-एक्स रॉकेटचा एक भाग चंद्रावर आदळल्याचा संशय आहे.

फाल्कन 9 रॉकेट गेल्या वर्षी प्रक्षेपित करण्यात आलं होतं. त्याचा 4 हजार किलो वजनाचा वरचा भाग नियोजनानुसार अवकाशात वेगळा करण्यात आला.

परंतु, तो अपघातानं चंद्राच्या पृष्ठभागावर आदळण्याच्या मार्गावर होता.

मिळालेल्या माहितीनुसार, या तुकड्याचा वेग प्रति सेकंद सुमारे 2.43 किलोमीटर (ताशी सुमारे 5,400 मैल) होता.

अमेरिकेची अंतराळ संस्था असलेल्या ‘नासा’च्या (NASA) मते, ही धडक साधारणपणे सकाळी 7.35 BST म्हणजेच भारतीय वेळेनुसार अंदाजे दुपारी 12 वाजून 35 मिनिटांनी होणार असल्याची शक्यता वर्तवली जात होती.

याबाबतची खात्री या घटनेवर लक्ष ठेवणाऱ्या विशेष दुर्बिणींद्वारे केली जाईल.

याबाबतच्या थेट प्रतिमा आणि दृश्यं का उपलब्ध नाहीत, याबाबतची माहिती बीबीसीचे विज्ञानविषयक घडामोडींचं वार्तांकन करणारे प्रतिनिधी देतात.

‘नासा’चे प्रवक्ते जिमी रसेल म्हणतात की, या धडकेमुळे “पृथ्वीला कोणताही धोका नाही” तसेच अमेरिकन अंतराळ संस्था “या घटनेतून चंद्रावरील माहिती गोळा करेल आणि अवकाशातील वस्तूंचा मागोवा घेण्याच्या आपल्या तंत्रामध्येही सुधारणा करेल.”

दरम्यान, खगोलशास्त्रज्ञ मॅट बोथवेल यांनी अवकाशातील कचऱ्याच्या धोक्यांबद्दल म्हणजेच कक्षेत असलेल्या मानवनिर्मित वस्तूंबद्दल तसेच भविष्यातील मोहिमांवर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांबद्दल इशारा दिला आहे.

“अवकाशात इतकी गर्दी झाली आहे की, येत्या काही दशकांत पृथ्वीच्या कक्षेच्या पलीकडे जाणं देखील कठीण होऊ शकतं,” असे बोथवेल यांनी ‘बीबीसी ब्रेकफास्ट’ला सांगितलं आहे.

बीबीसीचे विज्ञानविषयक घडामोडींचं वार्तांकन करणारे प्रतिनिधी पल्लब घोष सांगतात की, “ही धडक दिवसाढवळ्या झाली आणि त्यामुळे निर्माण झालेली छोटीशी चमक इतकी क्षीण होती की ती दुर्बिणीतूनही पाहणं अशक्य होतं.”

“इतर ठिकाणी अंधारात निरीक्षण करणाऱ्या हौशी खगोलप्रेमींनाही ती चमक पाहता येण्याची फारशी शक्यता नव्हती, कारण ती केवळ सेकंदाच्या काही अंशांइतकाच काळ टिकली. मात्र, या धडकेमुळे उडालेला धुळीचा लोट कदाचित त्यांना दिसला असावा. हा लोट 100 किमी उंचीपर्यंत वर गेला असण्याची तसेच काही मिनिटे टिकून राहण्याची शक्यता होती.”

“चंद्राभोवती प्रदक्षिणा घालणारी अंतराळयानंही ही धडक थेट पाहण्यासाठीच्या योग्य स्थितीत नव्हती. तरीही, धडकेनंतर निर्माण झालेला नवीन खड्डा किंवा खूण शोधण्यासाठी ही अंतराळयानं चंद्राच्या पृष्ठभागाची धडकेपूर्वीची आणि नंतरची छायाचित्रं घेऊन त्यांची तुलना करतील.”

“सर्वात स्पष्ट वैज्ञानिक माहिती आणि कदाचित पहिली उपयुक्त छायाचित्रं अमेरिकेतील जमिनीवर असलेल्या शक्तिशाली दुर्बिणींमधून मिळण्याची अपेक्षा आहे, कारण तिथं त्यावेळी आकाश अजूनही अंधारलेलं होतं.”

“तरीही, 3,85,000 किमी दूर असलेल्या चंद्राच्या पृष्ठभागावर 14 मीटरचा रॉकेटचा भाग आदळल्याची घटना एका स्पष्ट छायाचित्रात रूपांतरित करण्यासाठी वेळ लागेल. कारण, या प्रक्रियेसाठी काही तासांपासून ते काही आठवड्यांपर्यंतचा कालावधी लागू शकतो,” असंही बीबीसी प्रतिनिधी पल्लब घोष सांगतात.

(बीबीसीसाठी कलेक्टिव्ह न्यूजरूमचे प्रकाशन.)