Source :- BBC PUNJABI
Ramayana: Rise of a Legend, Sony Pictures
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ‘ਰਾਮਾਇਣ’ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਫ਼ਿਲਮ ਤੋਂ ਉਮੀਦਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਨਿਤੇਸ਼ ਤਿਵਾੜੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਬਣੀ ‘ਰਾਮਾਇਣ: ਰਾਈਜ਼ ਆਫ਼ ਏ ਲੈਜੈਂਡ’ ਦੋ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਹਾਲੀਵੁਡ ਦੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਇਫ਼ੈਕਟਸ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੋ ਆਸਕਰ ਜੇਤੂ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸੰਭਾਲੀ ਹੈ।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਮਕਸਦ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੈ।
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀ ਝਲਕ ਕਵਿਤਾ, ਮੰਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਕਠਪੁਤਲੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਰੰਗਮੰਚ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਰਾਮਾਇਣ ਨੇ ਕਈ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਦਾ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਆਸਕਰ ਜੇਤੂ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤ
Ramayana: Rise of a Legend, Sony Pictures
ਨਿਤੇਸ਼ ਤਿਵਾੜੀ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪ੍ਰੇਮ, ਫ਼ਰਜ਼, ਬਨਵਾਸ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਹਨ। ਰਹੱਸਮਈ ਅਸਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵੀ ਹਨ।
ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 14 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਨਵਾਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੀਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਾਈ ਪੱਲਵੀ ਨੇ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਪਹਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਮ-ਰਾਵਣ ਦਾ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨਮਿਤ ਮਲਹੋਤਰਾ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਇਫ਼ੈਕਟਸ ਕੰਪਨੀ ਡੀਐੱਨਈਜੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ।
ਡੀਐੱਨਈਜੀ ਨੇ ‘ਡਿਊਨ’ ਅਤੇ ‘ਇੰਟਰਸਟੈਲਰ’ ਵਰਗੀਆਂ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਏਆਰ ਰਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਹੰਸ ਜ਼ਿਮਰ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਏਆਰ ਰਹਿਮਾਨ ‘ਸਲਮਡੌਗ ਮਿਲੀਅਨੇਅਰ’ ਲਈ ਆਸਕਰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਉੱਥੇ ਹੀ, ਹੰਸ ਜ਼ਿਮਰ ਨੇ ‘ਗਲੇਡੀਏਟਰ’, ‘ਦਿ ਡਾਰਕ ਨਾਈਟ’ ਅਤੇ ‘ਡਿਊਨ’ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ।
ਫ਼ਿਲਮ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਹੈ।
ਦੀਵਾਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਮ ਦੇ ਬਨਵਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਯੁੱਧਿਆ ਪਰਤਣ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਵੀ ਹੈ।
ਪਰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਮੀਖਿਅਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ
Ramayana: Rise of a Legend, Sony Pictures
ਐੱਨਡੀਟੀਵੀ ਦੇ ਸੈਬਲ ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਪੰਜ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਸਟਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਚਮਕ ਕਈ ਵਾਰ ਕਹਾਣੀ ‘ਤੇ ਭਾਰੂ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੈਮਾਨਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
‘ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼’ ਦੇ ਰਿਸ਼ਭ ਸੂਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸਟਾਰ ਦਿੱਤੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, “ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਕਿ ਪਰਦੇ ‘ਤੇ ਇੰਨਾ ਪੈਸਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਇਫ਼ੈਕਟਸ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੌਲੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਾਲਾ ਲੱਗਿਆ। ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ।
‘ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ’ ਦੀ ਸ਼ੁਭਰਾ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਟਾਰ ਦਿੱਤੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਸੀ।
ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ “ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਾਂਕਾਵਿ” ਕਿਹਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਜਾਦੂ, ਰੋਮਾਂਚ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਇੰਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਦੱਬੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ।
‘ਦਿ ਗਾਰਡੀਅਨ’ ਵਿੱਚ ਪੀਟਰ ਬ੍ਰੈਡਸ਼ਾਅ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ “ਬੇਹੱਦ ਦਿਲਚਸਪ, ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿਕ ਮੇਲੋਡਰਾਮਾ” ਕਿਹਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਬਨਵਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੀ ਝਲਕ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਰਾਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਮਰ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਈ।
ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਦਿ ਲਾਰਡ ਆਫ਼ ਦਿ ਰਿੰਗਜ਼’ ਅਤੇ ‘ਦਿ ਲਾਇਨ ਕਿੰਗ’ ਦੀ ਵੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, “ਇਹ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਅਦਭੁੱਤ ਰੋਮਾਂਚਕ ਸਫ਼ਰ ਹੈ।”
ਬ੍ਰੈਡਸ਼ਾਅ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸਟਾਰ ਦਿੱਤੇ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਸਮੀਖਿਅਕ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ।
Monica Schipper/Getty Images
ਆਈਜੀਐਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਦਲਖਾ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 10 ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਅੰਕ ਦਿੱਤੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਕਸ਼ਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਰਾਬ ਦੱਸਿਆ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਰਾਹੀਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰੜਕਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ।
‘ਨੈਕਸਟ ਬੈਸਟ ਪਿਕਚਰ’ ਦੇ ਜਿਓਵਾਨੀ ਲਾਗੋ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 10 ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਅੰਕ ਦਿੱਤੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਸ਼ ਦੀ ਦਮਦਾਰ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ।
ਏਆਰ ਰਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਹੰਸ ਜ਼ਿਮਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ।
ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇੰਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ‘ਗੇਮ ਆਫ਼ ਥ੍ਰੋਨਜ਼’ ਵਰਗੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰਕਤ ਬਦਲਣ ਲਈ ਏਆਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਵੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ।
ਨਿਤੇਸ਼ ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ।
ਪਰ ਸਿਧਾਂਤ ਅਦਲਖਾ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਾਮੇਡੀ ਸਕੈੱਚ ਲਈ ਸਥਿਰ ਤਸਵੀਰਾਂ ‘ਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਦਿਖਾਉਣ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰਾਮਾਨੰਦ ਸਾਗਰ ਦੀ ‘ਰਾਮਾਇਣ’ ਨਾਲ।
‘ਜਦੋਂ ਸੜਕਾਂ ਖਾਲੀ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ’
Ramanand Sagar Productions
ਕਰੀਬ ਚਾਰ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਟੀਵੀ ਲੜੀ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਸੈੱਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅੱਜ ਭਾਵੇਂ ਸਾਧਾਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੀ।
1987 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਇਹ ਲੜੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਭਗਤੀ ਵਾਲੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਛਾ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਸੜਕਾਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਟਰ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਗੁਆਂਢੀ ਇਕੱਠੇ ਟੀਵੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਕੁਝ ਦਰਸ਼ਕ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਗਰਬੱਤੀ ਜਲਾਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ‘ਤੇ ਮਾਲਾ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਉਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇਖਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਗਭਗ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਜਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਮਾਹਰ ਅਰਵਿੰਦ ਰਾਜਗੋਪਾਲ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਸਾਂ ਤੱਕ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।
ਯਾਤਰੀ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਕੇ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਲੱਗੇ ਟੀਵੀ ‘ਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇਖਦੇ ਸਨ।
ਸਰਕਾਰੀ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਇਸ ਲੜੀ ਦੇ 78 ਐਪੀਸੋਡ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਕਬੂਲ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਕਰੀਬ ਅੱਠ ਤੋਂ 10 ਕਰੋੜ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਸੀ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ ਹੋਣਾ ਵੀ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਐਸ਼ੋ-ਆਰਾਮ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਇਸ ਲੜੀ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਏ ਸਨ।
ਰਾਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਰੁਣ ਗੋਵਿਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕਈ ਲੋਕ ਰੋਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਛੂਹਦੇ ਸਨ।
ਹੁਣ ਨਿਤੇਸ਼ ਤਿਵਾੜੀ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣ ਗੋਵਿਲ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਇਸ ਕਾਸਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਝਲਕ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰੂਪਾਂਤਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
1992 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਰਾਮਾਇਣ: ਦਿ ਲੈਜੈਂਡ ਆਫ਼ ਪ੍ਰਿੰਸ ਰਾਮਾ’ ਨੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਬਾਰੀਕ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਨਿਤੇਸ਼ ਤਿਵਾੜੀ ਦੀ ‘ਰਾਮਾਇਣ’ ਕੋਲ ਅਜਿਹੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਇਸ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰੂਪਾਂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਪਰ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਦਬਾਅ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਹਿੰਦੂ ਪਛਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।
ਪਿਛਲੇ ਡੇਢ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀਆਂ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪਾਂਤਰ ਵੀ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
2023 ਵਿੱਚ ਆਈ ਵੱਡੇ ਬਜਟ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਆਦਿਪੁਰਸ਼’ ਵੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ।
ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਮੋਰਚਿਆਂ ‘ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਹਿੰਦੂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਅਪਮਾਨ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਉਂਦਿਆਂ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਰਾਵਣ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ?
Frazer Harrison/WireImage
ਕੁਝ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ‘ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲ ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਬਣੀਆਂ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਸੰਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਇਫ਼ੈਕਟਸ ਦੀ ਵੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ।
ਨਵੀਂ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ।
ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਹਾਰੂਨ ਰਸ਼ੀਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਇਨਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਾਂਗਾ।”
ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ ਨੇ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੌਕਾ ਦੱਸਿਆ।
ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੂਜਨੀਕ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਓਨੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜਿੰਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਸੀਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਾਈ ਪੱਲਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਤਜਰਬਾ ਕਲਾਤਮਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵੀ ਸੀ।
ਉਹ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਲੀ-ਵਧੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਅਭਿਨੈ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਨਿੱਜੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਸੀ।
ਦਰਸ਼ਕ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਵੱਧ ਦਰਸ਼ਕ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣਗੇ, ਇਸ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਪਰ ਨਤੀਜਾ ਭਾਵੇਂ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਲ ਹੈ।
ਇਹ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਰਹੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ ‘ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਹੈ।
ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
source : BBC PUNJABI
