‘મતચોરી, કાયદોચોરી, અને સંસ્થાચોરી’: રાહુલ ગાંધીએ ચૂંટણીપંચ અંગેની પ્રેસ કૉન્ફરન્સમાં ઇંદિરા ગાંધીનો ઉલ્લેખ કેમ કર્યો?

અંગ્રેજી અખબાર ધ ઇન્ડિયન ઍક્સપ્રેસમાં બુધવારે છપાયેલા એક ઇન્વેસ્ટિગેવટિવ અહેવાલ બાદ લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ ગુરુવારે એક ખાસ પ્રેસ કૉન્ફરન્સ કરી.

રાહુલ ગાંધીએ આ દરમિયાન દાવો કર્યો કે તેઓ સતત ત્રણ વર્ષથી પુરાવા સાથે ‘મતચોરી’નો મુદ્દો ઉઠાવતા રહ્યા છે અને હવે બે ચૂંટણીકમિશનરનોએ ચૂંટણીપંચમાં ગરબડનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે.

કૉંગ્રેસ નેતાએ આ દરમિયાન ફેબ્રુઆરી 2025થી માંડીને અત્યાર સુધી એ પ્રેસ કૉન્ફરન્સ અને કાર્યક્રમોનો ઉલ્લેખ કર્યો, જ્યારે-જ્યારે તેમણે કહેવાતા ‘મતચોરી’નો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો.

રાહુલ ગાંધીએ સવાલ ઊભા કરતા કહે છે કે ઇંદિરા ગાંધીએ પોતાની લોકપ્રિયતાના શિખર પર પણ ચૂંટણી હાર્યાં, પરંતુ ગત ઘણી ચૂંટણી બાદ ‘ઍન્ટિ-ઇન્કમબન્સી’ જાણે કે ખતમ જેવી થઈ ગઈ.

તેમણે મુખ્ય ચૂંટણીકમિશનર જ્ઞાનેશકુમારનું રાજીનામું માગતા કહ્યું કે લોકશાહીને બરબાદ નથી થવા દેવાની.

અંગ્રેજી અખબારના ઇન્વેસ્ટિગેટિવ અહેવાલ છપાયા બાદ વિરોધ પક્ષ કેન્દ્રની મોદી સરકાર અને કેન્દ્રીય ચૂંટણીપંચના કામકાજ સામે સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે.

અહેવાલ મુજબ, “આ વાંધા ચૂંટણીકમિશનર સુખબીરસિંહ સંધૂ અને વિવેક જોશીએ પોતાની જાતને અંધારામાં રાખવાથી માંડીને નવા મતદારોને સામેલ કરવા અને દૂર કરવા અંગે નોંધાવ્યા અને ‘બિનઆધિકારિક, ગેરકાયદેસર’પગલાં પર સવાલ ઉઠાવ્યા.”

ચૂંટણીપંચની ભૂમિકા સામે વિપક્ષ પહેલાંથી જ સવાલ ઉઠાવતો રહ્યો છે.

કૉંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું કે હરિયાણા, છત્તીસગઢ, યુપી જેવાં રાજ્યોમાં હંમેશાં ચૂંટણી બાદ સરકારો બદલાતી હતી, પરંતુ અચાનક ચૂંટણીમાંથી ઍન્ટિ-ઇન્કમબન્સી ખતમ થઈ ગઈ.

તેમણે કહ્યું, “આવું એટલા માટે છે, કારણકે હું એક રાજકીય પરિવારમાંથી આવું છું અને મેં 50 કરતાં વધુ વર્ષ એક રાજકીય પરિવારમાં પસાર કર્યા છે. લોકશાહી માહોલમાં કામ કનારો કોઈ પણ રાજકીય નેતા એવું નિવેદન નથી આપી શકતો, કારણ કે ભારતમાં ‘ઍન્ટિ-ઇન્કમબન્સી’ (સત્તાવિરોધી લહેર) નામની એક પાયાની તાકત હોય છે, જે ખૂબ ઝડપથી કોઈ પણ સરકારનો વિરોધ કરવા લાગે છે અને કોઈને છોડતી નથી.”

“ઇંદિરા ગાંધીજી બાંગ્લાદેશ યુદ્ધ જીતે છે, પોતાની લોકપ્રિયતાના શિખર પર છે, અને પછી અચાનક એક-બે વર્ષની અંદર જ જબરદસ્ત સત્તાવિરોધી લહેર અને ભારે દબાણનો સામનો કરવો પડે છે.”

“એક પછી એક, ઘણા નેતાઓ સાથે ઠીક આવું જ થાય છે. આવું કૉંગ્રેસના નેતાઓ સાથે થાય છે, ક્ષેત્રીય પક્ષો સાથે થાય છે, પરંતુ કોઈ કારણે, નરેન્દ્ર મોદી સાથે આવું ક્યારેય નથી થતું. અમિત શાહ સાથે નથી થતું, ભાજપ સાથે નથી થતું.”

કૉંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું, “ભારતની સૌથી મોટી રાજકીય તાકત ક્યાં ગાયબ થઈ ગઈ છે. તેના અમે જવાબ શોધી રહ્યા હતા અને અંતે અમને એનો જવાબ મળ્યો. મત આપણા દેશનો પાયો છે.”

“વોટ જેને ચૂંટણીપંચ સુરક્ષિત રાખે છે. તેને બંધારણથી તાકત મળે છે. જો વોટ નષ્ટ થઈ રહ્યા છે તો આપણું બંધારણ તબાહ થશે.”

“તેની કોઈ તાકત નહીં રહે, તેનું કોઈ કામ નહીં રહે. જો બંધારણ તબાહ થાય છે તો આપણા કાયદા ખતમ થઈ જશે અને સંસ્થાનોનો કોઈ અર્થ નહીં રહે. આ અમારા વોટ પર હુમલો છે. આ દરેક નાગરિકની અભિવ્યક્તિના સ્વાતંત્ર્ય પર હુમલો છે. અમે સતત કહી રહ્યા છીએ કે મત સાથે કોઈ ન કોઈ તકલીફ છે. ચૂંટણીપંચ તેને સુરક્ષિત રાખે છે.”

રાહુલ ગાંધીએ વડા પ્રધાન મોદી, અમિત શાહ અને ગૌતમ અદાણી સહિત સાત લોકોની તસવીરો બતાવતા કહ્યું કે આ લોકો લોકશાહીને તબાહ કરનારા લોકો છે અને ભારતીય ચૂંટણીમાં 100 ટકા ગરબડ થઈ રહી છે.

“બે ચૂંટણીકમિશનરોએ જ્ઞાનેશકુમાર સામે સવાલ ઉઠાવ્યા છે. મેં સતત આ સવાલ ઉઠાવ્યા, પરંતુ હવે બે કમિશનરોએ સવાલ ઉઠાવ્યા છે. જ્ઞાનેશકુમારને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને અમિત શાહે ચૂંટ્યા છે.”

“હવે બે ચૂંટણીકમિશનર કહી રહ્યા છે કે જ્ઞાનેશકુમાર આપણી વોટિંગ સિસ્ટમને થઈ રહેલા નુકસાન માટે જવાબદાર છે. મતચોરી બાદ કાયદોચોરી થાય છે અને પછી સંસ્થાચોરી થાય છે.”

“જો મત ચોરી લેવાયો છે અને સંસદમાં બેઠેલો કોઈ સાંસદ કોઈ પણ કાયદો બનાવે તો એ ગેરકાયદેસર છે.”

કૉંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીએ આ દરમિયાન એક ટાઇમલાઇન પણ બતાવી, જેમાં તેમણે બતાવ્યું કે તેમણે ક્યારે ક્યારે ચૂંટણીપંચમાં ગરબડ અને ‘મતચોરી’નો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો.

રાહુલ ગાંધીએ એવું પણ કહ્યું કે તેમણે પોતાની અસંમતિ નોટ જ્ઞાનેશકુમારની પસંદગી વખતે વડા પ્રધાન મોદીને આપી હતી, પરંતુ તેમણે જ્ઞાનેશકુમારને પસંદ કર્યા.

“સંસ્થાન પર દબાણ વધ્યું છે અને અમને સતત અંદરથી સમાચાર મળી રહ્યા છે.”

બીબીસી માટે કલેક્ટિવ ન્યૂઝરૂમનું પ્રકાશન