મહાસાગરો ઊકળ્યા : દરિયાનું તાપમાન રેકૉર્ડ સ્તરે પહોંચ્યું, જાણો હવામાન પર કેવી થશે ભયાનક અસર?

વૈજ્ઞાનિકોએ આપેલી ચેતવણી અનુસાર, વિશ્વનું હવામાન ઝડપથી બદલાઈ રહ્યું છે અને તેની અસર વિશ્વના અનેક ભાગો પર પણ પડી રહી છે.

ગુજરાત સહિત ભારતમાં પણ ચોમાસામાં આવેલા પરિવર્તન પાછળ એક કારણ અલ નીનોની સ્થિતિને પણ માનવામાં આવે છે.

એક નવા આંકડામાં માહિતી સામે આવી છે કે માનવસર્જિત આબોહવા પરિવર્તન અને વધુ મજબૂત બની રહેલી અલ નીનોની સ્થિતિ અને હવામાન ગતિવિધિને કારણે વિશ્વના મહાસાગરોનું તાપમાન અત્યાર સુધીના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયું છે.

યુરોપિયન કૉપરનિકસ ક્લાઇમેટ ચેન્જ સર્વિસના આંકડા અનુસાર, ધ્રુવીય વિસ્તારો સિવાયના વિશ્વના સમુદ્રોની સપાટીનું સરેરાશ તાપમાન શનિવારે 21.1 ડિગ્રી સેલ્સિયસ (70°F) સુધી પહોંચી ગયું હતું.

આ આંકડા એટલા વધારે છે કે એણે માર્ચ 2024માં નોંધાયેલા 21.09 ડિગ્રી સેલ્સિયસના અગાઉના રેકૉર્ડને પાછળ છોડી દીધા છે અને વર્ષના આ સમયગાળા માટેના સરેરાશ કરતાં ઘણા વધારે છે.

મહાસાગરોનું વધતું તાપમાન વ્યાપક અસર પેદા કરી શકે છે, જેમાં આત્યંતિક હવામાનને વધુ તીવ્ર બનાવવું, સમુદ્ર સપાટીનું સ્તર વધારવું અને દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિને નુકસાન પહોંચાડવાનો સમાવેશ થાય છે.

કૉપરનિકસનાં ઉપનિદેશક ડૉ. સમંથા બર્ગેસે કહે છે કે “આ રેકૉર્ડ વધતા દબાણ હેઠળના મહાસાગરોનો વધુ એક સ્પષ્ટ સંકેત છે.”

તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું, “અલ નીનો આ પ્રણાલીમાં વધુ ગરમી ઉમેરી રહી છે, એટલું જ નહીં તે દાયકાઓથી ચાલી રહેલા માનવસર્જિત તાપમાન વધારામાં ઉમેરણ પણ કરી રહી છે.”

આ આંકડા સમુદ્રની સપાટીથી 10 મીટર નીચેના પાણીના તાપમાન પર આધારિત છે. તેમાં બૉય (દરિયાઈ ટ્રાફિકને દર્શાવતાં સંકેત), જહાજો અને ઉપગ્રહો દ્વારા મેળવાયેલા માપનો ઉપયોગ કરીને વૈશ્વિક અંદાજ બાંધીને તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે.

જોકે રેકૉર્ડ તૂટવાનો તફાવત હાલમાં ખૂબ નાનો છે અને આવા વૈશ્વિક અંદાજોમાં કેટલીક અનિશ્ચિતતા પણ હોય છે, વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે તેનો સમય પણ ખાસ નોંધપાત્ર છે.

સામાન્ય રીતે વૈશ્વિક સ્તરે સમુદ્રના તાપમાનની વાર્ષિક ટોચ માર્ચ અથવા એપ્રિલમાં જોવા મળે છે, જે દક્ષિણ ગોળાર્ધમાં ઉનાળાની ઋતુના અંત સાથે સંબંધિત હોય છે, એટલે કે ઑગસ્ટમાં નહીં.

દક્ષિણ ગોળાર્ધમાં પૃથ્વીના મહાસાગરોનો વિસ્તાર ઉત્તર ગોળાર્ધ કરતાં વધુ હોવાથી વૈશ્વિક સમુદ્રી તાપમાન પર તેની અસર પણ વધુ હોય છે.

વૈજ્ઞાનિકોને ખાસ ચિંતા એ બાબતની છે કે અલ નીનોની સ્થિતિ તેની અપેક્ષિત ટોચ સુધી પહોંચી પણ નથી અને તે પહેલાં જ મહાસાગરોનું તાપમાન આટલું ઊંચું પહોંચી ગયું છે.