વંદે માતરમ અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું, ‘ધાર્મિક કારણોસર ગીત ન ગાનારા સામે કોઈ ફોજદારી કાર્યવાહી ન થવી જોઈએ’ – ન્યૂઝ અપડેટ

અપડેટેડ એક કલાક પહેલા

વંદે માતરમના તમામ અંતરા ન ગાવા બદલ સજાની જોગવાઈને પડકારતી અરજી પર સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું કે જો કોઈ વ્યક્તિ ધાર્મિક કારણોસર આ ગીત ગાતી નથી, તો તેના વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરી શકાતી નથી.

લાઇવ લૉના જણાવ્યા અનુસાર, સુપ્રીમ કોર્ટે મંગળવારે કર્ણાટકના જાણીતા સંગીતકાર ટી.એમ. કૃષ્ણાની અરજી પર સુનાવણી દરમિયાન આ ટિપ્પણી કરી હતી.

ટી.એમ. કૃષ્ણાએ 1971ના પ્રિવેન્શન ઑફ ઇન્સલ્ટ્સ ટુ નૅશનલ ઑનર ઍક્ટમાં વર્ષ 2026માં કરવામાં આવેલા સુધારાની સંવિધાનિક માન્યતાને પડકારી છે.

આ સુધારામાં રાષ્ટ્રીય ગીત ‘વંદે માતરમ’ ન ગાવાને પણ દંડનીય બનાવવાના દાયરામાં લાવવામાં આવ્યું છે.

તે ઉપરાંત, કૃષ્ણાની અરજીમાં ગૃહ મંત્રાલયના તે નિર્દેશોને પણ પડકારવામાં આવ્યા છે, જેમાં સત્તાવાર કાર્યક્રમોમાં વંદે માતરમના તમામ છ અંતરા ગાવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે.

સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને પોતાના 1986ના એક નિર્ણયની યાદ અપાવી હતી. આ નિર્ણયમાં અદાલતે રાષ્ટ્રગાન ન ગાવાના વ્યક્તિના અધિકારને માન્યતા આપી હતી.

આ અરજીની સુનાવણી મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનાની બેન્ચે કરી હતી.

બેન્ચે જણાવ્યું કે ‘રાષ્ટ્રીય ગીત’ શું છે તે નક્કી કરવું અદાલતના અધિકારક્ષેત્રમાં આવતું નથી. જોકે, અદાલત એ બાબતનું પરીક્ષણ કરશે કે ‘બિજો ઇમેન્યુઅલ’ કેસની જેમ ધાર્મિક કારણોસર ગીત ન ગાનારા વ્યક્તિના અધિકારનું રક્ષણ થાય છે કે નહીં.

બેન્ચે કહ્યું કે તેને આશા છે કે ‘બિજો ઇમેન્યુઅલ’ કેસમાં આપવામાં આવેલા નિર્ણયનું પાલન કરવામાં આવશે અને ધાર્મિક કારણોસર ગીત ન ગાનારા વ્યક્તિ સામે કોઈ ફોજદારી કાર્યવાહી કરવામાં આવશે નહીં.

સુનાવણી દરમિયાન સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતા અને ટી.એમ. કૃષ્ણાની તરફથી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ ડૉ. એસ. મુરલીધરન વચ્ચે તીખી દલીલો જોવા મળી હતી.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે મંગળવારે અમેરિકા અને ઈરાનના નેતાઓ વચ્ચે લગભગ ત્રણ કલાક સુધી બેઠક યોજાઈ હતી. આ બેઠકમાં અમેરિકાની તરફથી વિશેષ દૂત સ્ટીવ વિટકૉફ અને જજૅરેડ કુશ્નર પણ હાજર રહ્યા હતા.

ટ્રમ્પે બેઠક અંગે કહ્યું, “આ ખૂબ જ સારી અને ઉપયોગી બેઠક હતી. હવે આગળ શું થાય છે તે જોઈએ.”

જોકે, તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું નહોતું કે બેઠકમાં ઈરાન તરફથી કયા નેતાઓ ભાગ લઈ રહ્યા હતા.

બેઠકમાં હાજર રહેલા સ્ટીવ વિટકૉફે પણ જણાવ્યું કે તેઓ “હાલ ખૂબ સારું અનુભવી રહ્યા છે.” જોકે, તેમણે બેઠક વિશે વધુ કોઈ માહિતી આપી નહોતી.

આ પહેલાં ટ્રમ્પે ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયન સાથે મુલાકાતની સંભાવના અંગે જણાવ્યું હતું કે કદાચ તેઓ આવું કરી શકે. જોકે, બંને પક્ષોની તરફથી આવી કોઈ મુલાકાતની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી.

આથી પહેલાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને ‘તબાહ’ કરવાની ધમકી પણ આપી હતી. તેમણે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભામાં કહ્યું હતું કે અમેરિકા પાસે બે માર્ગ છે: ઈરાન સાથે સમજૂતી કરવી અથવા તેને સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત કરી દેવું.

બીજી તરફ, ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયન સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાની બેઠકોમાં ભાગ લેવા માટે તેહરાનથી ન્યૂ યૉર્ક રવાના થઈ ગયા છે.

રવાના થતા પહેલાં પત્રકારો સાથે વાતચીતમાં પેઝેશ્કિયને કહ્યું, “સંયુક્ત રાષ્ટ્રની બેઠક મને ઈરાનના અભિગમનું મજબૂતીથી સમર્થન અને બચાવ કરવાનો અવસર આપશે.”

તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રેચેપ તૈય્યપ આર્દોઆને ન્યૂ યૉર્કમાં આયોજિત સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાના 81મા સત્રને સંબોધિત કરતા ‘કાશ્મીર’નો ઉલ્લેખ કર્યો.

વિશ્વના નેતાઓ સામે પોતાના સંબોધનમાં તેમણે દક્ષિણ એશિયામાં શાંતિ માટે કાશ્મીર વિવાદને વાતચીત મારફતે ઉકેલવાની વકીલાત કરી.

અર્દોઆને કહ્યું, “દક્ષિણ એશિયામાં સ્થિરતા માટે જરૂરી છે કે કાશ્મીર મુદ્દા સહિત તમામ વિવાદોને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર ચાર્ટર અને તેની સાથે સંકળાયેલા પ્રાસંગિક ઠરાવોની મર્યાદામાં સંવાદ (ડાયલૉગ) મારફતે ઉકેલવામાં આવે.”

આ અંગે અત્યાર સુધી ભારત તરફથી કોઈ આધિકારિક પ્રતિક્રિયા નથી આવી. જોકે, ભારતીય વિદેશ મંત્રાલય આ અગાઉ તુર્કીનાં આવાં નિવેદનોને સંપૂર્ણપણે ફગાવી ચૂક્યું છે.

નોંધનીય છે કે તુર્કી અગાઉ પણ ‘કાશ્મીર’ મુદ્દાને વૈશ્વિક મંચો પર ઉઠાવતું રહ્યું છે અને પાકિસ્તાનની સરાહના કરતું રહ્યું છે.

ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમૅન્યુએલ મૅક્રોંએ ગાઝા પટ્ટીમાં શાંતિ કાયમ થયાના અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના દાવા સામે સવાલ ઉઠાવ્યા છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાના વાર્ષિક સત્રમાં મૅક્રોંએ કહ્યું કે શાંતિની જાહેરાત છતાં ગાઝામાં હજુ સુધી કોઈ હ્યુમેનિટેરિયન કૉરિડૉર ફરી ખુલ્લું મૂકવામાં નથી આવ્યું.

મૅક્રોંએ ગાઝાની સ્થિતિ અંગે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયની ભૂમિકા સામે સવાલ ઉઠાવ્યા. તેમણે કહ્યું, “વિશ્વ સામે એક એવું દૃશ્ય છે, જેના પર આપણને બધાને શરમ આવવી જોઈએ.”

મેક્રોંએ કહ્યું, “જો આપણે ગાઝા અંગે સતત સંતુષ્ટ જળવાઈ રહ્યા તો આપણી વિશ્વસનીયતા શું રહી જશે? કેટલાક લોકો આ કહેવાતી શાંતિને વખાણી રહ્યા છે. પરંતુ આ શાંતિએ માનવીય ઉદ્દેશો માટે એક સેકંડ માટે પણ પહોંચ સુનિશ્ચિત નથી કરી. શું આપણે ચૂપચાપ રહીને આ દૃશ્ય જોતા રહીશું, જેના પર આપણને બધાને શરમ આવવી જોઈએ?”

નોંધનીય છે કે મૅક્રોંએ કહ્યું છે કે, રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે સાર્થક વાતચીતની શરૂઆત કરાવવા માટે ફ્રાન્સ દરેક સંભવ પ્રયાસ કરશે.

બીબીસી માટે કલેક્ટિવ ન્યૂઝરૂમનું પ્રકાશન