पुतिन यांच्या भेटीपूर्वी नोएडा विमानतळावर पहिल्यांदाच तीन रशियन लष्करी विमाने दाखल

Noidaच्या नव्याने सुरू झालेल्या आंतरराष्ट्रीय विमानतळाने या आठवड्यात एक महत्त्वाचा टप्पा गाठला: विमानतळ सुरू झाल्यापासून प्रथमच परदेशी लष्करी विमानांनी त्याच्या धावपट्टीवर उतरवणूक केली. मंगळवारी पहाटे तीन रशियन वाहतूक विमाने येथे उतरली. सप्टेंबरमध्ये होणाऱ्या आगामी BRICS Summitसाठी भारत राष्ट्राध्यक्ष Vladimir Putin यांचे यजमानपद स्वीकारण्याच्या तयारीत असताना, या हालचालींमधून वाढलेली राजनैतिक सक्रियता अधोरेखित झाली.

—

## तयारीला वेग येत असताना आगमन

ही विमाने सकाळी सुमारे 5:30 वाजता Noida International Airportवर उतरली. हा विमानतळ अलीकडेच कार्यान्वित घोषित करण्यात आला आहे. या विमानांमध्ये रशियन IL-76 वाहतूक विमानाचाही समावेश होता. या मोहिमेचा उद्देश होता—Putin यांच्या भारत दौऱ्यापूर्वी तसेच भारताच्या 18th BRICS Summitमधील भूमिकेच्या पार्श्वभूमीवर आगाऊ पथक आणि लष्करी अधिकाऱ्यांना आणणे.

ही तीनही विमाने बुधवारपर्यंत Noida येथेच तैनात राहिली. या कालावधीत भारतीय सुरक्षा दलांनी आणि रशियन पथकांनी उच्च-प्रोफाइल दौऱ्यासाठीच्या व्यवस्थापनाचे समन्वय आणि सुरक्षा प्रोटोकॉल निश्चित केले.

—

## या उतरवणुकीचे महत्त्व

आतापर्यंत राजकीय दौरे, संरक्षण सहकार्य किंवा राजनैतिक मोहिमांसाठी भारतात येणाऱ्या परदेशी लष्करी विमानांसाठी केवळ दिल्लीतील Indira Gandhi International Airportचा वापर केला जात होता. या विमानांचे Noida विमानतळावर स्वागत होणे, आंतरराष्ट्रीय राजनैतिक वाहतूक हाताळण्याच्या पद्धतीत महत्त्वपूर्ण बदल दर्शवते.

ही विमाने BRICS Summitच्या काही दिवस आधी येथे उतरली आहेत. हा शिखर संमेलन 12–13 September रोजी नवी दिल्लीतील Bharat Mandapam येथे होणार आहे. राष्ट्राध्यक्ष Putin 11 September रोजी भारतात येण्याची आणि Prime Minister Narendra Modi यांच्यासोबत द्विपक्षीय चर्चा करण्याची अपेक्षा आहे.

—

## संरक्षण राजनय केंद्रस्थानी

Modi-Putin चर्चेत संरक्षण सहकार्य हा प्रमुख मुद्दा राहण्याची शक्यता आहे. संभाव्य अजेंड्यात पुढील महत्त्वाच्या बाबींचा समावेश आहे:

– S-400 Triumf हवाई संरक्षण प्रणालींच्या उर्वरित वितरणांचा मुद्दा. रशियाने पाच प्रणाली देण्याचे मान्य केले होते; त्यापैकी तीन भारतात दाखल झाल्या असून, अंतिम दोन प्रणाली यावर्षी अपेक्षित आहेत.
– Su-57 पाचव्या पिढीतील लढाऊ विमानाबाबत संभाव्य सहकार्य. भारताने केवळ खरेदीतच नव्हे, तर परवानाधारक उत्पादन आणि तंत्रज्ञान हस्तांतरणातही स्वारस्य व्यक्त केले आहे.
– BrahMos क्षेपणास्त्र कार्यक्रमाचा विस्तार. रशियासोबत संयुक्तपणे विकसित केलेली ही क्षेपणास्त्र प्रणाली हवाई, सागरी आणि जमिनीवरील प्लॅटफॉर्मवर तैनात करण्यात आली आहे. या भागीदारीला अधिक बळकटी मिळाल्यास भारताच्या संरक्षण क्षमता आणि निर्यातीच्या महत्त्वाकांक्षा मजबूत होऊ शकतात.

रशियन प्रवक्ते Dmitry Peskov यांनी Moscowच्या वचनबद्धतेचा पुनरुच्चार केला: “Russia is capable of fulfilling its obligations, and they will be fulfilled,” असे सांगताना त्यांनी S-400 करारासंदर्भातील रशियाच्या आश्वासनांचा उल्लेख केला.

—

## संरक्षण क्षेत्राचा संदर्भ

ऐतिहासिकदृष्ट्या रशिया हा भारतासाठी लष्करी सामग्रीचा प्रमुख पुरवठादार राहिला आहे—लढाऊ विमाने, नौदलाची जहाजे, हवाई संरक्षण प्रणाली, बख्तरबंद वाहने आणि इतर उपकरणे. मात्र, अलीकडच्या काळात भारताने United States, France, Israel आणि इतर भागीदारांकडून संरक्षण साहित्य खरेदी करून आपल्या पुरवठा स्रोतांमध्ये विविधता आणली आहे.

त्याच वेळी, Ukraineमधील सुरू असलेल्या संघर्षामुळे आणि त्यातून लागू झालेल्या निर्बंधांमुळे रशियाच्या संरक्षण क्षेत्रावर बाह्य दबाव कायम आहे. असे असूनही, क्षेपणास्त्र प्रणाली आणि पाचव्या पिढीतील विमानांसारख्या क्षेत्रांमध्ये भारतासोबतचे सहकार्य मजबूत आणि परस्पर फायदेशीर राहिले आहे.

—

## Noida विमानतळाच्या भूमिकेचे धोरणात्मक परिणाम

अधिकृत रशियन लष्करी विमानांच्या उतरवणुकीसाठी Noida International Airportचा वापर करणे, मोठ्या आंतरराष्ट्रीय कार्यक्रमांसाठी भारताची धोरणात्मक आणि राजनैतिक तयारी दर्शवते. विशेषतः सुरक्षा, लॉजिस्टिक्स आणि राजकीय दौऱ्यांची सुविधा याबाबत विमानतळाची कार्यक्षम सज्जता आता तपासली आणि प्रत्यक्षात सिद्ध केली जात आहे.

रशियासाठी, आगाऊ पथकांचे लवकर आगमन BRICS Summitचे महत्त्व तसेच संरक्षण सहकार्याला दिलेले महत्त्व अधोरेखित करते. धोरणात्मक लष्करी कार्यक्रमांमध्ये अधिक सखोल तंत्रज्ञान हस्तांतरण, संयुक्त विकास आणि देशांतर्गत उत्पादनाची भारताची मागणी हा सातत्याने चर्चेत राहणारा मुद्दा बनला आहे.

—

## आगामी दिवसांत कोणत्या बाबींवर लक्ष असेल

Summit जवळ येत असताना, पुढील बाबींवर विशेष लक्ष राहील:

– विशेषतः S-400, Su-57 आणि BrahMos संदर्भातील द्विपक्षीय चर्चेच्या अजेंड्याला अंतिम रूप देणे.
– तंत्रज्ञान हस्तांतरण आणि स्थानिक उत्पादनासंदर्भातील अंमलबजावणीचे तपशील.
– उच्चस्तरीय परदेशी शिष्टमंडळांसाठी Noida International Airportवरील सुरक्षा व्यवस्था आणि लॉजिस्टिक पायाभूत सुविधा.
– भारत आपल्या विविधीकृत संरक्षण खरेदीचा समतोल रशियासोबतच्या ऐतिहासिक संबंधांशी कसा साधतो.

या आठवड्यात Noida येथे झालेल्या अभूतपूर्व उतरवणुकीमुळे भारताच्या राजनैतिक कार्यपद्धतीत आणि रशियासोबतच्या संरक्षणविषयक सहभागात एक नवा अध्याय सुरू झाला आहे. Noida लॉजिस्टिक जबाबदाऱ्या पार पाडत असताना, भू-राजकीय संवादाचे महत्त्व कायम आहे. मजबूत आघाड्या, पारदर्शक करार आणि अंमलबजावणीसाठी सज्ज असलेले संरक्षण करार, आगामी काळात भारत-रशिया संबंधांचा सूर निश्चित करतील.

This article is AI-generated content. Please verify the information independently before taking any action based on this article.