Source :- BBC PUNJABI
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਬਹੁਤ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਅਤੇ ਐਨਰਜੀ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ‘ਕੋਮਬੁਚਾ’ ਦਾ ਨਿਯਮਿਤ ਸੇਵਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਚਾਹ ਨੂੰ ਫ਼ਰਮੈਂਟ ਕਰਕੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਪੇਅ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਆਂਤ ਦੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ, ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਸਮੇਤ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਪਰਫੂਡ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ?
ਐਬਰਿਸਟਵਿਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੋਮਬੁਚਾ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਟੀਮ ਨੇ 40 ਸਿਹਤਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ‘ਤੇ ਅੱਠ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰੈਂਡਮ ਪਰ ਕੰਟਰੋਲਡ ਟ੍ਰਾਇਲ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਕੋਮਬੁਚਾ ਪੇਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਫ਼ਲੇਵਰਡ ਵਾਟਰ ਦਾ ਪਲੇਸਬੋ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਪੀਅਰ-ਰੀਵਿਊ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇਹ ਟ੍ਰਾਇਲ ਡਬਲ-ਬਲਾਈਂਡਡ ਸੀ, ਯਾਨੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਕੋਮਬੁਚਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਟ੍ਰਾਇਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ਾਬ ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਸੈਂਪਲਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਕੋਮਬੁਚਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੌਲੀਫੀਨੋਲ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਟ੍ਰਾਇਲ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵਾਲੇ ਮਾਰਕਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਟ੍ਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਕੀ ਕੋਮਬੁਚਾ ਪੀਣ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਟ੍ਰੈਸ ਰਿਸਪਾਂਸ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Dr Amanda Lloyd
ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੋਜਕਰਤਾ ਡਾਕਟਰ ਅਮਾਂਡਾ ਲੌਇਡ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੀ ਟੀਮ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਉਸ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਟ੍ਰਾਇਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਬਦਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।”
“ਮੈਨੂੰ ਖਾਣਾ ਪਸੰਦ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਇਨਸਾਨ ਪਸੰਦ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣਾ ਪਸੰਦ ਹੈ।”
“ਮੈਨੂੰ ਚਾਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ। ਚਾਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਫ਼ਰਮੈਂਟ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟੀਮ ਨੇ ਸਟ੍ਰੈਸ ਰਿਸਪਾਂਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਮਦਦ ਲਈ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮਕਸਦ ਐਕਟਿਵ ਕੰਪਾਊਂਡਸ ਵਾਲਾ ਅਜਿਹਾ ਕੋਮਬੁਚਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋਵੇ।
ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਮਬੁਚਾ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀ, ਇਨੋਵੇਟ ਯੂਕੇ ਵੱਲੋਂ ਫ਼ੰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਮਾਂਡਾ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ, ਕੌਨਵੀ ਕੋਮਬੁਚਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕੋਮਬੁਚਾ-ਆਧਾਰਿਤ ਪੇਅ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਿਹਤਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ‘ਤੇ ਕੋਮਬੁਚਾ ਦੇ ਅਸਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ, “ਅਸੀਂ ਬਿਹਤਰ ਕੋਮਬੁਚਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੋਮਬੁਚਾ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਅਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।”
“ਅਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਕੀ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੈਵਿਕ ਐਕਟਿਵ ਰਸਾਇਣਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”
ਅਮਾਂਡਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੋਮਬੁਚਾ ਵਰਗੇ ‘ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਫੂਡਜ਼’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹਨ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਕਿ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੱਥਾਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਵਿਗਿਆਨ ਹੋਵੇ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਖਾਣਾ ਖਾਓ। ਮੈਨੂੰ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡੈਸਕ ‘ਤੇ ਬੈਠੇ-ਬੈਠੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਦਿਖਾਵਟੀ ਡ੍ਰਿੰਕਸ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ। ਮੈਨੂੰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਪਵੇਗਾ।”
“ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਕੀ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹਨ? ਕੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੂਣ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਘੱਟ ਹੈ? ਘਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮੱਗਰੀ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਭੋਜਨ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ।”
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Dr Emma Short
ਕੋਮਬੁਚਾ ਬਾਰੇ ਉਹ ਖ਼ਾਸ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, “ਅਜਿਹਾ ਰਵਾਇਤੀ ਲਾਈਵ ਕੋਮਬੁਚਾ ਲੱਭੋ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਓਟਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਸਵਾਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਫਿਜ਼ੀ ਡ੍ਰਿੰਕ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਪੇਅ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਾਰਬੋਨੇਟਿਡ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਕਿ ਨਕਲੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਾਰਬੋਨੇਟਿਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।”
ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਅਕਸਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਕੁਝ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਸਾਮਾਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ‘ਓਹ ਯਾਰ, ਮੈਂ ਕੀ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ?'”
ਗੈਸਟ੍ਰੋਇੰਟੈਸਟਾਈਨਲ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ਟ ਟਿਸ਼ੂ ਪੈਥੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹਿਸਟੋਪੈਥੋਲੋਜਿਸਟ ਡਾ. ਐਮਾ ਸ਼ੌਰਟ ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਓਮ ਬਾਰੇ ਵੀ ਲਿਖਦੀ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਅੰਤੜੀਆਂ ਦਾ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਓਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਓਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਅਤੇ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।”
“ਕੋਮਬੁਚਾ ‘ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਖੋਜ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ 2025 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਪੇਅ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ 10 ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਅਧਿਐਨ ਸਨ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਪਰ ਇਹ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਆਧਾਰਿਤ ਅਧਿਐਨ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੋਜ ਇਨਸਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਦੇਖ ਸਕੀਏ ਕਿ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।”
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਦਵਾਈ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਕੋਮਬੁਚਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਪਾਊਂਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਐਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਰਗੈਨਿਕ ਐਸਿਡ, ਕੁਝ ਬੀ ਵਿਟਾਮਿਨ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ, ਮੈਂਗਨੀਜ਼ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਵਰਗੇ ਮਿਨਰਲਜ਼ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।”
“ਕੋਮਬੁਚਾ ਦੀ ਸਹੀ ਬਣਤਰ ਫ਼ਰਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਸਕੋਬੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੂਖ਼ਮ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।”
ਉਹ ਕੋਮਬੁਚਾ ਦੀ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖੁਦ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਬੈਚ ਤਿਆਰ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਕੇਫ਼ਿਰ, ਸਾਊਰਕ੍ਰਾਊਟ ਅਤੇ ਕਿਮਚੀ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਫ਼ਰਮੈਂਟ ਕੀਤੇ ਖਾਣੇ ਵੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਵਪਾਰਕ ਕੋਮਬੁਚਾ ਨਾਲ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਆਦਰਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਮਬੁਚਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਹ, ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਸਕੋਬੀ (ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਅਤੇ ਯੀਸਟ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ) ਹੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।”
ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
source : BBC PUNJABI
